سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۸۷ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۵
وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ فَأَنَّىٰ يُؤْفَكُونَ
و اگر از آنها بپرسی چه کسی آنان را آفریده، قطعاً میگویند: خدا؛ پس چگونه از عبادت او منحرف میشوند؟!
معنی کلمات و عبارات
«أَنَّی»: چگونه؟ «یُؤْفَکُونَ»: بازگردانده میشوند. از حق منصرف و به سوی چیزهای دیگری رهنمود میشوند. «أَنّی یُؤْفَکُونَ»: (نگا: مائده / ، توبه / ، عنکبوت / ).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - اعتقاد مشرکان مکه، به خالقیت خداوند و توحید در آفرینش «و لئن سألتهم من خلقهم لیقولنّ اللّه فأنّى یؤفکون»
از آیه شریفه استفاده مى شود که شرک مشرکان، در ناحیه خالقیت خداوند نبوده است; بلکه آنان در ربوبیت، تدبیر، کارگشایى امور و وساطت براى تقرب به خدا، گرفتار شرک بوده اند.
۲ - روى آوردن به غیر خدا، با وجود اعتقاد به خالقیت یگانه او، انحرافى آشکار و امرى ملامت بار «و لئن سألتهم من خلقهم لیقولنّ اللّه فأنّى یؤفکون»
«إفک» (مصدر «یؤفکون») به معناى روى گرداندن و انحراف از مسیر طبیعى است.
۳ - توحید، امرى فطرى و شرک انحراف از فطرت انسانى است. «و لئن سألتهم من خلقهم لیقولنّ اللّه فأنّى یؤفکون»
در صورتى که آیه شریفه را مستقل از قبل بدانیم و ضمیر «هم» به مطلق بشر بازگردد، استفاده مى شود که توحید در فطرى بودن انسان نهفته است.
۴ - اعتقاد به یگانگى خالق، مستلزم اعتقاد به یگانگى معبود و «ربّ» «یدعون من دونه ... و لئن سألتهم من خلقهم لیقولنّ اللّه فأنّى یؤفکون»
مشرکان در ربوبیت الهى، قائل به شرک بودند و خداوند براى تبیین بطلان اعتقاد آنان، به ایشان یادآور شده که شما معتقد به یگانگى خالق هستید و پذیرش شرک در ربوبیت، با آن تناقض دارد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار عقیده به توحید در خالقیتزمینه عقیده به توحید ربوبیسرزنش گرایش به غیر خداعقیده به توحید در خالقیتفطریت توحیدخداشناسی مشرکان مکهگمراهی شرکعقیده به خالقیت خداعقیده مشرکان مکهفطریات انسان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۷)
- افرینش انسان، ایه خدا
- اقرار مشرکان عصر جاهلیّت به خالقیّت خداوند+۴ آیه
- گرایش به توحید، امری فطری و معقول و شرک، پنداری دور از حقیقت و باعث شگفتی+۱۰ آیه
- اعتراف مشرکان به توحید در خالقیّت، پس از تذکّر و پرسش+۴ آیه
- خدای یگانه، خالق انسانها+۳ آیه
- افرینش انسان، دلیلی بر توحید در خالقیّت+۲ آیه
- سرشت توحیدی بشر، نیازمند تذکّر و تنبّه+۱۳ آیه
- اعتقاد مردم به وجود خداوند، در عصر جاهلیّت+۵ آیه
- اقرار و اعتقاد مشرکان عصر جاهلیّت به خالقیّت خداوند+۴ آیه
- اعراض مشرکان از توحید، مورد پرسش توبیخی خداوند+۷ آیه
- اعراض مشرکان از توحید، مورد پرسش توبیخی خداوند+۷ آیه
- سؤال تقریری خدا از مشرکان، درباره خلقت اسمانها و زمین از جانب او+۳ آیه
- اعتراف مشرکان به خدا، در صورت پرسش پیامبر(صلی الله علیه واله) از افریدگار انان
- شرک، پنداری دور از حقیقت و مایه شگفتی+۹ آیه
- شرکورزی، عقیده و پنداری خلاف فطرت توحیدی انسان+۳ آیه
- شرک ستیزی پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، با تمام مشرکان+۶ آیه
- شرکورزی برخی اشخاص، به رغم شناخت خدا+۲ آیه
- اعتقاد مشرکان به وجود خدا+۲ آیه
- مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۳ آیه
- شکوه پیامبر(صلی الله علیه واله) در پیشگاه خدا، از کافران متعصّب قوم خویش+۱ آیه
- شکوه پیامبر(صلی الله علیه واله) در پیشگاه خدا از کافران متعصب قوم خویش+۱ آیه
- شکایت پیامبر(صلی الله علیه واله) در پیشگاه خدا، از کافران متعصّب قوم خویش+۱ آیه
- / 5. ضمیر خطاب «ت»+۳ آیه
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۶ آیه
- اعتراف مشرکان به خالق بودن خداوند نسبت به اسمانها و زمین، در صورت سؤال پیامبر صلی الله علیه و اله از انان درباره این موضوع+۴ آیه
- اظهار تعجّب پیامبر صلی الله علیه و اله از انحراف و رویاوری مشرکان به غیر خدا، در عین اعتقادشان به خالقیّت خدا، در قالب پرسش+۱ آیه
- اعراض مشرکان از توحید، مورد پرسش توبیخی خدا+۹ آیه