آیه ۱۴ سوره سجده

سوره سجده(السجدة)، آیه ۱۴ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۶

فَذُوقُوا بِمَا نَسِيتُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هَٰذَا إِنَّا نَسِينَاكُمْ وَذُوقُوا عَذَابَ الْخُلْدِ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ

(و به آنها می‌گویم:) بچشید (عذاب جهنم را)! بخاطر اینکه دیدار امروزتان را فراموش کردید، ما نیز شما را فراموش کردیم؛ و بچشید عذاب جاودان را به خاطر اعمالی که انجام می‌دادید!

معنی کلمات و عبارات
«نَسِیتُمْ»: فراموش کرده‌اید. مراد از فراموشی، ترک اعمالی است که سبب نجات می‌گردند. «نَسِینَاکُمْ»: شما را فراموش کرده‌ایم. مراد رها ساختن در عذاب است. «الْخُلْدِ»: جاودانگی. همیشگی.
نزول
نکات آیه
۱ - درخواست مجرمان در قیامت براى بازگشت به دنیا، از سوى خداوند شدیداً رد مى شود. «فارجعنا نعمل صلحًا ... فذوقوا بما نسیتم لقاء یومکم هذا» احتمال دارد امر «ذوقوا» جواب درخواست مشرکان باشد که در دو آیه پیش (۱۲) مطرح شد. ۲ - کیفر حتمى فراموش کاران روز قیامت، چشیدن عذاب است. «فذوقوا بما نسیتم لقاء یومکم هذا» ۳ - فراموش کردن قیامت، گرفتارى به عذاب را در پى دارد. «فذوقوا بما نسیتم» «باء» در «بما» سببیه و «ما» مصدریه است. بنابراین، معنا چنین مى شود: «به خاطر فراموشى تان روز قیامت را بچشید...!». ۴ - روز قیامت، روزى سخت و هولناک است. «فذوقوا بما نسیتم لقاء یومکم هذا» «هذا» مى تواند مفعول فعل «ذوقوا» باشد و مى تواند صفت باشد، برداشت بالا، بنابر احتمال دوم است و ذکر آن به خاطر بیان هولناکى قیامت است. ۵ - وانهاده شدن انسان به حال خود، در قیامت، کیفر فراموش کردن قیامت در عالم دنیا است. «فذوقوا بما نسیتم لقاء یومکم هذا إنّا نسینکم» «إنّا نسیناکم» براى مقابله با «بما نسیتم» است; یعنى، شما قیامت را فراموش کردید و ما هم، در مقابل، شما را به حال خود وانهادیم. ۶ - مجرمان و منکران قیامت، به عذاب ابدى و پایان ناپذیر گرفتار خواهند شد. «و لو ترى إذ المجرمون ... و ذوقوا عذاب الخلد» ۷ - انسان، در خوبى و یا بدى وضعیت اخروى خویش، نقش اساسى دارد. «فذوقوا بما نسیتم ... و ذوقوا ... بما کنتم تعملون» ۸ - عقیده و عمل، سازنده آخرت انسان است. «فذوقوا بما نسیتم لقاء یومکم هذا ... و ذوقوا ... بما کنتم تعملون» ۹ - مداومت بر اعمال ناشایست، عامل ابتلا به عذاب ابدى است. «و ذوقوا عذاب الخلد بما کنتم تعملون» ۱۰ - عذاب فراموش کاران قیامت، عذابى بس سخت و شدید است. «فذوقوا بما نسیتم لقاء یومکم هذا ... و ذوقوا عذاب الخلد» تکرار «ذوقوا» و مبهم گذاشتن آن و چیزى که شخص گناهکار، امر به چشیدن آن شده است - در «ذوقوا»ى نخست - حکایت از سختى و شدت آن مى کند. ۱۱ - سرافکندگى و شرمندگى، از جمله عذاب هاى روز قیامت است. «و لو ترى إذ المجرمون ناکسوا رءوسهم ... فذوقوا بما نسیتم لقاء یومکم هذا» «هذا» مى تواند مفعول فعل «ذوقوا» باشد و مشارالیه آن مضمون «ناکسوا رءوسهم...» باشد. ۱۲ - منسىِّ خدا شدن، یکى از عذاب هاى روز قیامت است. «فذوقوا بما نسیتم لقاء یومکم هذا إنّا نسینکم» «إنّا نسیناکم» به منزله مقابله با «نسیتم» است; یعنى، چون شما روز قیامت را فراموش کردید، ما هم شما را فراموش کردیم. از آن جایى که آیه، در صدد بیان مجازات فراموش کاران قیامت است عبارت «إنّا نسیناکم» هم مى تواند مجازات تلقى شود. ۱۳ - ابتلاى انسان به کیفرهاى اخروى، نتیجه موضع گیرى ها و عملکرد خود وى است. «فذوقوا بما نسیتم ... بما کنتم تعملون» ۱۴ - عمل ها و موضع گیرى ها هر کدام، متناسب با خود، عذاب و کیفر دارند. «فذوقوا بما نسیتم ... ذوقوا ... بما کنتم تعملون» تکرار «ذوقوا» با ذکر سبب هر کدام از آنها، مى تواند بیان کننده این نکته باشد که هر کدام از عمل ها و نیز برخوردهاى منفى با اعتقادات دینى، عذاب خاص خود را دارد.
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۳)
  • جنّیان، مکلّف و مختار در عقیده+۲ آیه
  • انکار معاد و حیات مجدّد انسانها، از اسباب جاودانگی در اتش جهنّم+۴ آیه
  • غفلت ازقیامت و معاد، موجب گرفتاری به عذاب ابدی جهنّم+۱ آیه
  • روا نبودن به فراموشی سپردن قیامت+۱ آیه
  • لزوم ایمان به قیامت+۲ آیه
  • ردّ درخواست مجرمان در قیامت، برای بازگشت به دنیا، از سوی خداوند+۱ آیه
  • وجود نوعی تناسب بین گناه و عذاب در نظام مجازات الهی+۳ آیه
  • کیفر انسانهای بدکار، بازتاب و نتیجه اعمال خود انها+۱ آیه
  • فراموشی و غفلت از قیامت، سبب گرفتاری به عذاب الهی+۲ آیه
  • غفلت جنّیان از قیامت، موجب گرفتاری انان به عذاب+۱ آیه
  • غفلت جنّیان از قیامت+۱ آیه
  • غفلت از قیامت، موجب خلود در عذاب الهی
  • غفلت از قیامت، موجب محرومیّت از عنایت الهی
  • فراموشی اخرت در دنیا، عامل فراموش شدن از طرف خداوند، در قیامت+۲ آیه
  • فراموشی قیامت و لقای الهی، موجب چشیدن عذاب جاودانه
  • غفلت از قیامت و فراموشی ان، موجب گرفتاری به عذاب جهنّم+۴ آیه
  • نسیان و بی اعتنایی کافران نسبت به قیامت، موجب فراموش شدن انان، از سوی خداوند در ان روز+۱ آیه
  • درخواست گناهکاران برای بازگشت به دنیا، جهت انجام دادن اعمال نیک وردّ این خواسته از سوی خداوند+۱ آیه
  • عذاب و جهنّم، کیفر گناهکاران+۲ آیه
  • حتمیّت لقای انسانها با خدا و بازگشت انها به سوی او+۳ آیه
  • انکار معاد و حیات مجدّد انسانها، مایه گرفتاری به شکنجه و عذاب ابدی در دوزخ+۴ آیه
  • عدالت خدا در پاداش دادن به خوبان و کیفر دادن به بدکاران، مقتضی معاد و برپایی محکمه عدل الهی+۱ آیه
  • فراموشی قیامت و لقای الهی، از عوامل ندامت مجرمان در قیامت+۱ آیه
واژه‌ها