سوره شمس(الشمس)، آیه ۳ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۵
معنی کلمات و عبارات
«النَّهارِ»: روز. «جَلاّهَا»: جلوهگرش ساخت. نمایاندش. ضمیر (ها) به خورشید برمیگردد. درست است که در حقیقت خورشید روز را ظاهر میکند، ولی معنی صریح آیه این است که روز خورشید را آشکار میسازد. و با اشارهای خفی، دخالت زمین در تجلّی آفتاب فهمیده میشود. زیرا در واقع، تقابل قسمتی از زمین با خورشید است که روز را برمیآورد و آفتاب متجلّی میگردد. در هر حال باز هم سخن از نور خورشید و تأثیر فوقالعاده آن در موجودات کره زمین است.
نزول
سال ۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - سوگند خداوند، به روز در لحظه فروغ افکندن آن بر زمین «و النهار إذا جلّیها»
مفاد آیه شریفه، گواه آن است که ضمیر مفعولى «جلاّها» به «الشمس» برنمى گردد; زیرا جلا یافتن خورشید را، نمى توان ناشى از روز دانست. بنابراین باید گفت: از آن جا که جلوه گر شدن زمین به وسیله روز، بسیار واضح است، نیازى به ذکر «الأرض»، براى ارجاع ضمیر به آن نبود.
۲ - پیدایش روز و درخشان شدن زمین به وسیله آن، داراى عظمتى درخور سوگند خداوند «و النهار إذا جلّیها»
۳ - تابناک شدن زمین در روز، از نعمت هاى خداوند است. «و النهار إذا جلّیها»
سوگند، نشانه آن است که آنچه به آن سوگند یاد شده است، براى مخاطب سودمند و مورد علاقه او است.
۴ - ظهور خورشید، از آثار پیدایش روز است. «و النهار إذا جلّیها»
در صورتى که ضمیر مفعولى «جلاّها» به «الشمس» برگردد - چنان که برخى از مفسران احتمال داده اند - مفاد آیه این خواهد شد که: پدید آمدن روز کارى نیست که مستند به خورشید باشد; بلکه حالتى از حالت هاى زمین است که در آن حالت، «خورشید» پدیدار مى گردد.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱–۸ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱–۸ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱–۸ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۱۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۱)
- سوگندهای متعدّد الهی، نشانگر اهمیّت تزکیه و تربیت نفس+۸ آیه
- سوگندهای متعدّد، نشانگر اهمیّت تزکیه و تطهیر نفس+۸ آیه
- تشبیه امام حسن(علیه السلام) به روشنایی روز+۳ آیه
- تشبیه امام حسین(علیه السلام) به روشنایی روز+۳ آیه
- سوگند خداوند به روز، هنگام درخشان شدن ان+۲ آیه
- سوگند خداوند به روز، برای تاکید بر رستگاری اهل تزکیه نفس+۱ آیه
- سوگند خدا به صبح و هنگام گسترش افتاب+۳ آیه
- سوگند خدا به صبح و لحظه بالا امدن و گسترش خورشید برای بیان اهمیّت تزکیّه نفس+۲ آیه
- غروب خورشید، نشیت گرفته از ربوبیّت الهی+۴ آیه
- نظام مند بودن غروب خورشید+۱ آیه
- قسم خداوند به روز، در لحظه فروغ افکندن ان بر زمین