آیه ۲۷ سوره شوری

سوره شوری(الشورى)، آیه ۲۷ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۸۶

وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ وَلَٰكِن يُنَزِّلُ بِقَدَرٍ مَّا يَشَاءُ إِنَّهُ بِعِبَادِهِ خَبِيرٌ بَصِيرٌ

هرگاه خداوند روزی را برای بندگانش وسعت بخشد، در زمین طغیان و ستم می‌کنند؛ از این‌رو بمقداری که می‌خواهد (و مصلحت می‌داند) نازل می‌کند، که نسبه به بندگانش آگاه و بیناست!

معنی کلمات و عبارات
«بَسَطَ»: گسترش داد. فراوان کرد. «لَبَغَوْا»: قطعاً سرکشی و نافرمانی می‌کنند. حتماً ستمگری می‌نمایند. «یُنَزِّلُ»: مراد از تنزیل رزق، تهیّه کردن و در اختیار قرار دادن آن است «بِقَدَرٍ»: به اندازه معیّن. به مقدار لازم (نگا: حجر / ، مؤمنون / ، قمر / ).
نزول

سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۹ رویداد)
نکات آیه
۱ - رفاه مندى و فراوانى روزى ها و گستردگى نعمت ها، مایه سرکشى و تجاوزگرى انسان ها در زمین «و لو بسط اللّه الرزق لعباده لبغوا فى الأرض» ۲ - روابط اجتماعى سالم، در گرو زندگى معتدل و در حد نیاز است. «و لو بسط اللّه الرزق لعباده لبغوا فى الأرض» از این که بغى و طغیان، متفرع بر بسط و گسترش رزق شده و نه اصل رزق، مطلب یاد شده استفاده مى شود. ۳ - برخى از تقاضاها و دعاهاى انسان، مایه فساد و انحطاط او است. «و یستجیب الذین ءامنوا ... و لو بسط اللّه الرزق لعباده لبغوا» ۴ - عدم استجابت برخى از تقاضاهاى مادى مؤمنان، از سوى خدا، به دلیل زیانبار بودن آنها «و یستجیب الذین ءامنوا ... و لو بسط اللّه الرزق لعباده لبغوا فى الأرض» ۵ - دخالت و تأثیر شرایط اقتصادى، در نوع رفتار و گرایش هاى آدمى «و لو بسط اللّه الرزق لعباده لبغوا فى الأرض» طرح تأثیر رفاه در طغیان انسان ها، نشانگر آن است که زندگى اقتصادى آدمیان و رفتار و گرایش آنان، دو قلمرو مجزا و بیگانه از یکدیگر نیستند. ۶ - وجود زمینه هاى طغیان و فزون طلبى در انسان «لبغوا فى الأرض» این که رفاه و ثروت، انسان ها را به طغیان و فساد مى کشد، نشانگر آن است که در انسان زمینه طغیانگرى وجود دارد. ۷ - جامعه متکاثر و رفاه زده، گرفتار طغیان و سرکشى «و لو بسط اللّه الرزق لعباده لبغوا فى الأرض» ۸ - تقدیر معیشت انسان ها، براساس مشیت الهى است. «و لکن ینزّل بقدر ما یشاء» ۹ - تفاوت معیشت انسان ها و لزوم تلاش آنان براى کسب روزى، تدبیر الهى است. «و لو بسط اللّه الرزق لعباده ... و لکن ینزّل بقدر» ۱۰ - خداوند به امور بندگان خویش آگاه (خبیر) و بینا (بصیر) است. «إنّه بعباده خبیر بصیر» ۱۱ - تقدیر و تنظیم روزى انسان ها، برخاسته از آگاهى و بصیرت کامل خداوند به احوال آنان است. «و لو بسط اللّه الرزق ... إنّه بعباده خبیر بصیر» ۱۲ - نظام معیشت انسان ها، حکیمانه و حساب شده است. «و لو بسط اللّه ... ینزّل بقدر ما یشاء إنّه بعباده خبیر بصیر» از این که تقدیر معیشت و جلوگیرى از بسط و گسترش روزى، به آگاهى و بصیرت خداوند استناد داده شده ، مطلب بالا استفاده مى شود. ۱۳ - مؤمنان، نباید به واسطه تنگناى معیشت به خداوند سوء ظن داشته باشند. «و لو بسط اللّه الرزق ... إنّه بعباده خبیر بصیر»
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۱۴ - «عن أبى الحسن الرضا(ع) (فى معانى أسماء اللّه تعالى) «البصیر» لا لجزء به أبصر کما أنّا نبصر بجزء منّا لکنّ اللّه بصیر لایجهل شخصاً منظوراً إلیه... و أما «الخبیر» فالذى لایعزب عنه شىء... لیس للتجربة و (لا) لإعتبار بالأشیاء فتفیده التجربة و الإعتبار علماً...; [منبع: عیون اخبار رضا، ج ۱، ص ۱۴۸، ب ۱۱، ح ۵۰; توحید صدوق، ص ۱۸۸، ب ۲۹، ح ۲.] از امام رضا(ع) (درباره معانى اسماءاللّه) روایت شده «بصیر» به این معنا نیست که مثل ما انسان ها به وسیله عضو باصره، ببیند بلکه به این معنا است که به هیچ چیز دیدنى جاهل نیست... و اما «خبیر» یعنى چیزى که از خدا پنهان نیست نه اینکه قبلاً جاهل بوده و از راه تجربه و اعتبار، علمى را به دست آورده است...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۲)
  • برخورداری از مال، پدید اورنده روحیّه تجاوز و گناه
  • مشیّت الهی، منشا توسعه و تنگناهای اقتصادی+۹ آیه
  • نزول باران بعد از ناامیدی و یاس، نمودی از تدبیر و تقدیر الهی در معیشت انسان+۱ آیه
  • بصیر / اسماوصفات+۱ آیه
  • رعایت مصلحت، در تضییق رزق بندگان+۳ آیه
  • تضییق و کاستن از رزق انسانها از جانب خداوند، بر اساس مشیّت الهی+۱۰ آیه
  • اگاهی خداوند به احوال بندگان، منشا تفاوت روزی انسانها+۳ آیه
  • الوهیّت خداوند، عامل تفاوت روزی انسانها+۶ آیه
  • مشیّت الهی، در توسعه بخشیدن به رزق انسانها+۱۰ آیه
  • وسعت رزق و فراوانی روزیها، مایه سرکشی و تجاوزگری انسان در زمین
  • قانونمند بودن رزق انسان، از سوی خداوند+۴ آیه
  • خداوند، فراهم اورنده رزق و روزی انسانها+۱۲ آیه
  • نقش مشیّت الهی، در قبض و بسط رزقها+۱۰ آیه
  • نزول رزق الهی از اسمان، به اندازه صلاح بندگان
  • رفاه و فراوانی روزی موجب تجاوزگری انسان در زمین
  • برخورداری کافران از رفاه، موجب لجاجت و طغیان انها
  • وجود زمینه تجاوزگری و سرکشی در جامعه رفاه مند
  • اعتدال در روزی انسانها، از سنّتهای خدا+۱ آیه
  • مرفّهان و برخورداران سرمست جامعه، در زمره ستمکاران
  • رفاه و برخورداری از نعمت فراوان، از موجبات تجاوز و ستم
  • علم همه جانبه و برتر خداوند، نسبت به انسانها+۱ آیه
  • گشایش و تقدیر روزی بندگان، در حیطه اگاهی خدا+۳ آیه
  • تقدیر روزی ادمی از سوی خدا، بازدارنده وی، از تجاوزگری در زمین
  • جلوگیری از تجاوزگری، فلسفه تقدیر روزی انسانها
  • تقدیر روزی انسانها، به وسیله خداوند+۱۲ آیه
  • نزول روزی مقدّر و حساب شده برای بعضی از انسانها، بازدارنده انان از تجاوزگری
  • مالاندوزی و ثروت فراوان، زمینهساز طغیان و تجاوز در جامعه+۲ آیه
  • فراخ و تنگروزی مردم، تحت اراده و مشیّت خداوند+۹ آیه
  • بقا و زوال وحی در وجود پیامبر صلی الله علیه و اله منوط به مشیّت خداوند+۱ آیه
  • بصیرت و اگاهی الهی، منشا تعلّق مشیّت او بر توسعه و تضییق رزق پویندگان+۱ آیه
  • خبیر و بصیر بودن خدا نسبت به بندگان، منشا تعلّق مشیّت او در بسط و تضییق رزق+۱ آیه
  • تنظیم معیشت و نزول باران، جلوهای از ولایت خداوند+۱ آیه
واژه‌ها