آیه ۷ سوره علق

سوره علق(العلق)، آیه ۷ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۷

معنی کلمات و عبارات
«أَن رَّآهُ»: وقتی خود را ببیند و بداند. واژه (أَنْ) از حروف ناصبه است. جمله (أَن رَّآهُ اسْتَغْنَی) مفعولٌ‌له است. «إِسْتَغْنَی»: احساس قدرت و ثروت کرد. دارا شد و بی‌نیاز گردید (نگا: عبس / لیل / .
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۶ و ۷

مقاتل گوید: این آیات درباره ابوجهل نازل شد که از اثر مال و ثروت فراوان به طغیان پرداخته بود. ابوهریره گوید: ابوجهل مى گفت: آیا محمد باز هم روى خود را در سجده به خاک مى گذارد. به او گفتند: آرى، سپس گفت: سوگند به لات و عزى اگر او را به این وضع ببینم پاى خود را روى گردنش مى گذارم و صورتش را به خاک میمالم سپس این آیات براى او نازل گردید.

تفسیر کشف الاسرار. تفسیر ابن المنذر.

نکات آیه
۱ - دل خوشى به ثروت زیاد، مایه روى آوردن انسان به طغیان و شکستن حریم دیگران «أن رءاه استغنى» «أن رءاه...» - به تقدیر لام تعلیل - مفعول له و بیانگر سبب طغیان است. ۲ - احساس بى نیازى - حتى در صورت کاذب بودن آن - زمینه گستاخى و تجاوزگرى انسان «أن رءاه استغنى» فعل «رآه» دلالت دارد که عامل طغیان، این است که شخص خود را بى نیاز ببیند. بنابراین، درک یا توهّم بى نیازى، عامل طغیان است; نه وجود حقیقى آن. ۳ - احساس بى نیازى از خداوند، زمینه ساز سرکشى از خواسته هاى او است. «ربّک الأکرم . الذى علّم ... إنّ الإنسن لیطغى . أن رءاه استغنى» آیات آغازین سوره، قرینه بر متعلق «یطغى» و «استغنى» است و نشان مى دهد که طغیان در برابر خداوند و استغنا از او، از مصادیق مورد نظر آن است. ۴ - فراهم بودن زمینه هاى افراط در گناه براى ثروتمندان «أن رءاه استغنى» ۵ - بینش انسان، رفتارساز و شکل دهنده کردار او است. «لیطغى . أن رءاه استغنى» ۶ - گرفتارى به طغیان، براى کسانى که در سایه کرم خداوند و به کمک علوم خدادادى، به ثروت رسیده و خود را بى نیاز مى بینند، خلاف انتظار و واکنشى ناشایست در برابر نعمت هاى الهى است. «الأکرم . الذى علّم ... کلاّ إنّ الإنسن لیطغى . أن رءاه استغنى»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶)
  • احساس بینیازی، زمینه ساز سرکشی+۱ آیه
  • طغیانگری انسان هنگام احساس بینیازی خویش+۱ آیه
  • رفاه مندی و احساس بی نیازی، از موجبات طغیان انسان+۱ آیه
  • احساس بی نیازی از زمینه طغیان انسان+۱ آیه
  • مالاندوزی و ثروت فراوان، زمینهساز طغیان و تجاوز در جامعه+۳ آیه
  • خوی ثروتاندوزی و احساس بینیازی، زمینهساز مخالفت با برگزاری نماز+۲ آیه
واژه‌ها