سوره ضحی(الضحى)، آیه ۹ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۶
معنی کلمات و عبارات
«لا تَقْهَرْ»: خوار و زبون مدار. اموال و دارائیشان را با زور مگیر و تصرّف مکن.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - پرهیز از تحمیل خواسته هاى خود بر یتیمان، توصیه خداوند به پیامبر(ص) «فأمّا الیتیم فلاتقهر»
«قَهْر» به معناى مسلط شدن است. خداوند را «قاهر» مى گویند; زیرا خلق را مقهور تسلط و قدرت خویش ساخته و آنان را بر وفق آنچه اراده اش تعلق گرفته - چه دلخواه آنان باشد و چه از آن اکراه داشته باشند - متحوّل ساخته است. (تاج العروس)
۲ - خداوند، با گوشزد کردن یتیمى پیامبر(ص) و مراقبت هاى خویش از آن حضرت، او را به پرهیز از سلطه بر یتیمان فراخواند. «ألم یجدک یتیمًا فاوى ... فأمّا الیتیم فلاتقهر»
حرف «فاء»، این آیه را بر جمله مناسب آن در آیات پیشین، تفریع کرده است.
۳ - یتیمان، در معرض مجبور شدن به اجراى دستورهاى دیگران و نیازمند امداد و حمایت در برابر تجاوزگران «فأمّا الیتیم فلاتقهر»
۴ - تحقیر یتیمان و تحمیل ذلّت بر آنان، کارى نکوهیده و مورد نهى خداوند «فأمّا الیتیم فلاتقهر»
«قَهْر»; یعنى، بر کسى فائق آمدن و او را به طریقى ذلّت آفرین، گرفتار ساختن. (تاج العروس)
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۱ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۶–۱۱ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۶–۱۱ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۶–۱۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۱۱ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۹–۱۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اجتناب از سلطه بر یتیمذکر یتیمی محمدزمینه ظلم به یتیمسرزنش تحقیر یتیمسرزنش تحمیل ذلت بر یتیمنهی از تحقیر یتیمنهی از ذلت یتیمنیازهای یتیمامداد به یتیمحمایت از یتیمحامی محمدمشمولان حمایتهای خداتوصیه به محمدنواهی خداتوصیه های خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۳)
- اهانت به یتیم مورد نهی خداوند
- روا نبودن خشونت و بیمهری، نسبت به یتیمان+۴ آیه
- عدم جواز اهانت به یتیم+۲ آیه
- حرمت رفتار تحقیرامیز با یتیمان
- حرمت خشونت و بی مهری، نسبت به یتیمان+۲ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور اجتناب از رفتار خشونت امیز با یتیمان
- نهی خداوند، از خشونت با یتیمان
- دلداری پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند، با نزول ایات و برشمردن نعمتهای الهی بر وی، پس از قطع موقت وحی+۴ آیه
- تحقیر یتیمان و تحمیل ذلّت بر انان، کاری نکوهیده و مورد نهی خداوند
- توصیه الهی به اجتناب از سلطه گری بر یتیمان
- «لاتَقهَر»
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۲ آیه
- تامین زندگی پیامبر صلی الله علیه و اله از سوی خداوند، مستلزم اجتناب ان حضرت از برخورد قهرالود با یتیمان+۱ آیه
- پرهیز از رفتار سلطه گرانه و ذلّتامیز با یتیمان مورد نهی خداوند، در معاشرت پیامبر صلی الله علیه و اله با انان
- توصیه خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، برای تحقیر نکردن یتیمان، با یاداوری دوران یتیمی وی+۱ آیه
- حرمت رفتار تحقیرامیز با یتیمان+۲ آیه
- لزوم پرهیز از ازار رساندن به یتیم
- تحقیر ایتام و تحمیل ذلّت بر انان، نکوهیده و مورد نهی خدا
- تحقیر ننمودن یتیم و گرامی داشتن وی، از وظایف دینی و اسلامی
- لزوم پرهیز از مقهور ساختن یتیم و ظلم به وی
- نکوهیده بودن پرخاش به ایتام و راندن انان از خود+۱ آیه
- پذیرش و نوازش ایتام و اظهار محبّت به انان، مطلوب و پسندیده+۲ آیه
- لزوم پرهیز از تحمیل خواستههای خود بر ایتام و مقهور ساختن انان