سوره علق(العلق)، آیه ۳ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۷
معنی کلمات و عبارات
«وَ رَبُّکَ الأکْرَمُ»: حرف واو استئنافیه است. واژه أکرم، افزایش ربوبیّت و کرامت را میرساند.
نزول
سال ۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خداوند، با تأکید بر فرمان خویش، پیامبر(ص) را به دریافت و قرائت قرآن در آغاز رسالتش فرا خواند. «اقرأ ... اقرأ»
فرمان «اقرأ»، تکرار و تأکید فرمانى است که در آغاز سوره آمده بود و مفعول محذوف آن نیز - به قرینه سیاق کلام - مطالبى است که بعد از آن فرمان، وحى خواهد شد.
۲ - خداوند، شریف ترین و احسان کننده ترین موجودات است. «و ربّک الأکرم»
هر چیزى که در باب خود شریف باشد، به او «کریم» گفته مى شود و زمانى که «کَرَم»، وصف خداوند قرار گیرد، نام احسان و انعام فراوان او خواهد بود. برخى از دانشمندان گفته اند: کرم تنها در مورد نیکویى هاى بزرگ به کار مى رود. (مفردات)
۳ - توجّه به بزرگوارى و شرافت برتر خداوند، برانگیزاننده انسان به تلاوت کلام او است. «اقرأ و ربّک الأکرم»
۴ - فرمان دریافت و قرائت قرآن به پیامبر(ص)، برخاسته از مقام ربوبى خداوند و مایه رشد و تعالى آن حضرت «اقرأ و ربّک الأکرم»
۵ - القاى وحى بر پیامبر(ص) و توانمند ساختن او بر قرائت قرآن، احسان و کرم خداوند به آن حضرت است. «اقرأ و ربّک الأکرم»
۶ - قرائت قرآن، داراى منافعى بسیار و تضمین شده از سوى خداوند «اقرأ و ربّک الأکرم»
توصیف خداوند به «کریم ترین» - پس از امر به قرائت - بیانگر تأثیر آن در فراهم آمدن زمینه کرامت و احسان خداوند است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱–۵ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱–۵ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱–۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۱۹ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار ذکر کرامت خدامشمولان کرامت خدامنافع تلاوت قرآنمنشأ قدرت تلاوت قرآن محمدپاداش تلاوت قرآنعوامل تکامل محمداحسان به محمدزمینه تلاوت قرآنمنشأ وحی به محمدبهترین موجوداتاهمیت ربوبیت خدااهمیت تلاوت قرآنکرامت خدااحسان خداتلاوت قرآن محمدوحی به محمدتوصیه به محمدپاداشهای خدافضایل محمدرسالت محمدعوامل انگیزشتوصیه های خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۴)
- لزوم حفظ بزرگی و احترام خداوند بر انسانها+۵ آیه
- اکرم
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۴ آیه
- تعلیم نویسندگی، موهبتی از جانب خداوند به انسان+۲ آیه
- خداوند، تعلیمدهنده اصلی علوم به بشر+۲ آیه
- دستور تلاوت قران به محمّد(صلی الله علیه واله) از جانب خداوند+۱ آیه
- مطلوبیّت کتابت و فراگیری ان+۲ آیه
- لزوم حفظ بزرگی و احترام خدا برای انسانها+۶ آیه
- اگاهی بخشیدن به انسانها، پرتوی از ربوبیّت خدا+۱ آیه
- تعظیم خدا، مقتضای ربوبیّت او+۱ آیه
- خداوند، صاحب کرامت و بزرگواری+۴ آیه
- تعلیم مجهولات از جانب خداوند به انسانها به وسیله قلم+۲ آیه
- توانا ساختن انسان بر خواندن و نوشتن به وسیله قلم برخاسته از کرم والای خداوند+۲ آیه
- توانا ساختن انسان بر خواندن و نوشتن به وسیله قلم جلوه ای از ربوبیّت خداوند+۱ آیه
- تراوشات قلم نویسندگان و تاثیر ان در انتقال اطّلاعات به دیگران وابسته به خداوند+۲ آیه
- قلم، نعمت الهی برای انسانها+۳ آیه
- القای وحی به محمّد(صلی الله علیه واله) و توانمند ساختن وی بر قرایت قران، مایه تکریم ان حضرت از سوی خدا
- خداوند، صاحب کرامت و بزرگواری+۴ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۴ آیه
- «اقرَا»+۱ آیه
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۱ آیه
- القای وحی بر پیامبر صلی الله علیه و اله و توانمند ساختن او بر قرایت قران، احسان و کرم خداوند بر ان حضرت
- توانایی انسان، در نوشتن و اموختن علوم نشات گرفته از کرامت پروردگار+۱ آیه
- کافی نبودن خواندن و نوشتن، برای بازداشتن انسان از طغیانگری+۳ آیه