سوره فتح(الفتح)، آیه ۱ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۱
معنی کلمات و عبارات
«فَتَحْنَا»: گشودهایم و پیش آوردهایم. ذکر فعل به صورت ماضی، به خاطر تحقق یا قطعیت موضوع است. «فَتْحاً مُّبِیناً»: مراد صلح حدیبیه است که به خاطر خیرات و برکات و فتوحات مترتب بر آن، فتح آشکار نامیده شده است. یا مراد فتح مکه است که دو سال بعد از صلح حدیبیه بوقوع پیوست و انتشار اسلام و شکوه مسلمانان را بدنبال داشت.
نزول
سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۴ رویداد)
- فتح مکهمرتبط با نزول
۸ هجرت · مکه - ماجرای ابوبصیر
19 بعثت · ساحل دریای سرخ - فتح خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه عبدالرحمن بن عوف به دومةالجندل
19 بعثت · دومةالجندل - سریه عبدالله بن رواحه به خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه ابوبکر به فزاره
19 بعثت · فزاره - سریه ابوقتاده به خضره
19 بعثت · خضره - سریه علی به فدک
19 بعثت · فدک - سریه بشیر بن سعد به فدک
19 بعثت · فدک - سریه غالب بن عبدالله به الکدید
19 بعثت · الکدید - غزوه وادیالقری
19 بعثت · وادیالقری - ارسال نامه به پادشاهان و سران
19 بعثت · مدینه - بیعت رضوان
19 بعثت · حدیبیه - بازگشت جعفر از حبشه
19 بعثت · مدینه / خیبر
نکات آیه
۱- امتنان خدا بر پیامبر(ص)، به خاطر فتحى بزرگ و نمایان «إنّا فتحنا لک فتحًا مبینًا»
۲- صلح حدیبیه، فتحى بزرگ و موهبتى الهى براى پیامبر(ص) «إنّا فتحنا لک فتحًا مبینًا»
بنابراین که مراد از «فتحاً» صلح حدیبیه باشد، برداشت بالا به دست مى آید.
۳- نقش مهم صلح حدیبیه، در پیروزى هاى شگرف بعدى پیامبر(ص) و مسلمانان* «إنّا فتحنا لک فتحًا مبینًا»
با توجه به این که صلح حدیبیه در ظاهر فتح به شمار نمى آمده، ممکن است اطلاق «فتح مبین» بر آن، از آن جهت باشد که این صلح، سرآغاز فتح مکه و یا دیگر پیروزى هاى مهم پس از آن بوده است.
۴- تسلیم شدن مشرکان در برابر مسلمانان و پذیرش صلح در حدیبیه، فتحى بزرگ براى جبهه اسلام* «إنّا فتحنا لک فتحًا مبینًا»
اهمیت صلح حدیبیه، از آن رو است که مشرکان تا آن روز، جز به نابودى مسلمانان نمى اندیشیدند; اما باصلح حدیبیه، آنان در حقیقت مجموعه مسلمانان را به عنوان گروهى قدرتمند، رسماً پذیرفتند و این در صحنه سیاسى، فتحى بزرگ براى مسلمانان بود.
۵ - تحولات نهضت صدر اسلام و شکل گیرى و شکوفایى آن، تحت اراده و حمایت الهى «إنّا فتحنا لک فتحًا مبینًا»
با توجه به این که فتح (صلح حدیبیه) به خداوند نسبت داده شده است، برداشت بالا به دست مى آید.
۶ - جایگاه مهم رهبرى (پیامبر) در نظام اسلامى و تفکر دینى «إنّا فتحنا لک فتحًا مبینًا»
با این که فتوحات اسلامى، پیروزى براى همه مسلمانان است; مخاطب قرار گرفتن شخص پیامبر(ص) در این آیه و اختصاص به ذکر یافتن آن حضرت، بیانگر جایگاه ویژه و والاى ایشان است.
۷ - وعده قطعى خداوند به فتح بزرگ مکه در پى صلح حدیبیه «إنّا فتحنا لک فتحًا مبینًا»
مراد از «فتح»، ممکن است فتح مکه باشد و فعل ماضى «فتحنا» در واقع تأکیدى باشد بر فتحى که در آینده صورت خواهد گرفت.
۸ - «قال الرضا(ع) ... فلمّا فتح اللّه عزّوجلّ على نبیّه مکة قال له یا محمّد(ص) «إنّا فتحنا لک فتحًا مبینًا»...;(۱) امام رضا(ع) فرمود: ... آن هنگام که خداوند مکه را براى پیامبرش فتح نمود، به آن حضرت فرمود: اى محمّد! «إنّا فتحنا لک فتحاً مبیناً»...».
۹ - «فى روایة طویلة عن الصادق(ع) انّها نزلت بعد الصلح فى الحدیبیة;(۲) در یک روایت طولانى از امام صادق(ع) روایت شده که آیه فتح بعد از صلح حدیبیه، نازل شده است».
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۷ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تسلیم مشرکان . عیون اخبارالرضا ج ص ب حمنشأ تحولات صدر اسلاممنشأ فتح مکهنزول آیه فتحنورالثقلین ج ص ح . . تفسیر قمی ج ص تا .زمینه پیروزی محمدزمینه پیروزی مسلمانانوعده فتح مکهمنت بر محمدپیروزی محمدنقش رهبریقصه صلح حدیبیهآثار صلح حدیبیهپیروزی مسلمانانخداحتمیت وعده های خدانقش محمدنقش خداتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۰)
- فاتح
- خداوند، مددرسان به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- پیروزی بر دشمن، از اثار امدادهای الهی+۳ آیه
- صلح حدیبیّه، پیروزی درخشان برای پیامبر(صلی الله علیه واله)
- خداوند، منشا صلح در حدیبیّه میان مسلمانان و مشرکان مکّه و تبدیل ان به یک پیروزی مهم برای مسلمانان+۱ آیه
- پیروزی درخشان در صلح حدیبیّه، اتمام نعمت خداوند بر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- پیروزی در حدیبیّه، مایه شوکت اسلام و فرو خفتن کینهها و خصومتهای دشمنان نسبت به محمّد(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- فتح خیبر، پیروزی اشکار برای پیامبر(صلی الله علیه واله) به تقدیر الهی
- فتح مکّه، پیروزی درخشان برای پیامبر(صلی الله علیه واله) به تقدیر الهی
- فتح مکّه، اتمام نعمت خداوند بر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- فتح مکّه، مایه شوکت اسلام و فرو خفتن کینهها و خصومتها نسبت به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- صلح حدیبیّه، پیروزی درخشان برای پیامبر(صلی الله علیه واله)
- وعده الهی به پیروزی درخشان برای پیامبر(صلی الله علیه واله)(فتح مکه یا فتح خیبر)
- خداوند، منشا هر پیروزی+۴ آیه
- پیروزی درخشان پیامبر(صلی الله علیه واله) اتمام نعمتی از سوی خداوند بر ایشان+۱ آیه
- فتح و پیروزی مؤمنان، در پرتو امداد جنود الهی+۳ آیه
- صلح حدیبیّه، زمینه نزول ارامش بر قلب مؤمنان، پس از گرفتاری انان به بحران روحی و تردید در نتایج این معاهده+۱ آیه
- نزول اطمینان و ارامش بر قلب مؤمنان، پس از صلح حدیبیّه، نمودی از حاکمیّت خداوند بر قوای جهان+۱ آیه
- صلح حدیبیّه، زمینه تکفیر گناهان مؤمنان+۱ آیه
- صلح حدیبیّه، اتمام نعمت خداوند بر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- صلح حدیبیّه، پاسخی قاطع به بدگمانی منافقان و مشرکان، درباره موفقیّتهای اسلام+۲ آیه
- صلح حدیبیّه، درپیاورنده نصرتی بزرگ و شگرف، از سوی خداوند برای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- صلح حدیبیّه، درپیدارنده رستگاری بزرگ برای مؤمنان+۱ آیه
- صلح حدیبیّه، مایه شوکت اسلام و فرو خفتن کینههای مشرکان+۱ آیه
- صلح حدیبیّه، از اسباب کیفر و عذاب مشرکان+۱ آیه
- صلح حدیبیّه، زمینهساز عذاب و کیفر منافقان+۱ آیه
- صلح حدیبیّه، زمینهساز مؤمنان حاضر در ان به بهشت+۱ آیه
- بشارت خدا به مسلمانان حاضر در حدیبیّه، برای بهرهمندی انان از غنایم فراوان در اینده+۱ آیه
- صلح حدیبیّه، زمینه نزول ارامش بر قلب مؤمنان حاضر، در حدیبیّه+۱ آیه
- مصون ماندن مسلمانان حاضر در حدیبیّه، از گزند اهل مکّه، در ماجرای صلح حدیبیّه+۱ آیه
- صلح حدیبیّه و پیامدهای مثبت ان، تحت اراده و حمایت الهی+۱ آیه
- مشرکان در گرداب بدیها و شکستها+۲ آیه
- منافقان، گرفتار ناگواریها و شکستها+۱ آیه
- صلح حدیبیّه، زمینه نزول ارامش بر صحابه حاضر در حدیبیّه+۱ آیه
- بیعت مؤمنان با پیامبر(صلی الله علیه واله) و اعلام وفاداری به ان حضرت، موجب تحقّق فتح المبین و پیروزی نمایان بر دشمنان+۱ آیه
- خشنودی خدا از مؤمنان، زمینه دستیابی انان به فتح المبین+۱ آیه
- صداقت و خلوص مؤمنان در وفاداری به پیامبر(صلی الله علیه واله)، زمینه فتح المبین و پیروزی نمایان انان بر دشمنان+۱ آیه
- پیروزی اسلام، از مصادیق فتح المبین
- صلح حدیبیّه، پیروزی درخشان و فتح المبین برای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- پیروزی نمایان پیامبر(صلی الله علیه واله) بر یهودیان خیبر، از موارد فتح المبین+۳ آیه
- فتح مکّه و پیروزی نمایان پیامبر(صلی الله علیه واله) بر مشرکان مکّه، از مصادیق فتح المبین+۳ آیه
- امتنان خدا بر پیامبر(صلی الله علیه واله) به دلیل اعطای فتح المبین به وی+۱ آیه
- فتح مکّه، موجب ارامش روحی مؤمنان+۱ آیه
- نزول ارامش بر مؤمنان در فتح مکّه، نمودی از حاکمیّت خداوند بر جهان هستی+۲ آیه
- فتح مکّه، اتمام نعمت خداوند بر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- فتح مکّه، پاسخی قاطع به بدگمانی منافقان و مشرکان، درباره موفقیّتهای اسلام+۲ آیه
- فتح مکّه، عامل پیروزی و شکست ناپذیری پیامبر(صلی الله علیه واله) و اسلام+۴ آیه
- فتح مکّه، درپی دارنده رستگاری بزرگ، برای مؤمنان+۱ آیه
- امرزش مؤمنان و تکفیر گناهان انان، پیامد فتح مکّه+۱ آیه
- بشارت فتح مکّه به پیامبر(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند+۳ آیه
- امدادهای الهی، زمینه پیروزی پیامبر(صلی الله علیه واله) در فتح مکه+۱ آیه
- صلح حدیبیه، زمینه ای برای فتح مکه+۱ آیه
- فتح مکّه، ارزوی دیرینه پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- فتح مکّه، اتمام نعمت خداوند بر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- ارامش و اطمینان قلب مؤمنان در فتح مکه، موجب ازدیاد ایمان و یقین انان+۱ آیه
- نزول اطمینان و ارامش بر قلب مؤمنان در صلح حدیبیه، به سبب امداد الهی+۱ آیه
- نزول اطمینان و ارامش بر قلب مؤمنان پس از صلح حدیبیّه، نمودی از حاکمیّت خداوند بر قوای جهان+۱ آیه
- امداد خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله، با اعطای پیروزی به ان حضرت+۱ آیه
- پیروزی درخشان پیامبر صلی الله علیه و اله در صلح حدیبیّه، اتمام نعمت خداوند بر پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- صلح حدیبیّه فتحی بزرگ برای پیامبر صلی الله علیه و اله
- امتنان خدا بر پیامبر صلی الله علیه و اله به علت فتح بزرگ و نمایان برای ان حضرت
- صلح حدیبیّه، مایه پیروزیهای درخشان، برای پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- خداوند، منشا پیروزی پیامبر صلی الله علیه و اله در فتح مکّه
- فتح خیبر، پیروزی اشکار برای رسول اکرم صلی الله علیه و اله به تقدیر الهی
- وعده الهی، به پیروزی درخشان پیامبر صلی الله علیه و اله، در فتح خیبر
- امتنان خداوند بر محمّد صلی الله علیه و اله به وسیله خطابهای بیانکننده نعمت به ان حضرت+۲ آیه
- خطاب خاص خدا به محمد صلی الله علیه و اله با مراد خاص (محمد صلی الله علیه و اله)+۴ آیه
- صلح پیامبر صلی الله علیه و اله با مشرکان در حدیبیّه، پیروزی اشکار برای ان حضرت
- غزوه خیبر، فتحی بزرگ و موهبتی الهی برای پیامبر صلی الله علیه و اله
- لطف خدا به محمّد صلی الله علیه و اله، به دلیل فتحی بزرگ و نمایان
- مصالحه مشرکان با پیامبر صلی الله علیه و اله در حدیبیّه+۱ آیه
- منّتگذاری خدا بر پیامبر صلی الله علیه و اله، به علّت فتحی بزرگ و نمایان
- خداوند، منّتگذارنده بر پیامبر صلی الله علیه و اله، به سبب هدایت او+۲ آیه
- بهرهمندی پیامبر صلی الله علیه و اله از نعمتهای الهی+۲ آیه
- پیروزی درخشان در صلح حدیبیّه، اتمام نعمت خداوند بر پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- وعده الهی به پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، برای پیروزی بر دشمنانش+۲ آیه
- جواز انعقاد پیمان صلح، میان مسلمانان صدر اسلام و مشرکان
- گزارشهای غیبی از گذشته و اینده، جلوهای از اعجاز قران+۳ آیه
- فتح مکّه، زمینه امرزیده شدن گناهان منسوب به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- صلح حدیبیّه، زمینه مغفرت گناهان مؤمنان+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله بهرهمند از غفران و رحمت خداوند+۱ آیه
- نوید الهی به تحقق نعمت کامل فتح مکه، در پی صلح حدیبیّه+۱ آیه
- فتح مکه و پیروزی نمایان پیامبر صلی الله علیه و اله بر مشرکان، از مصادیق فتح المبین+۳ آیه
- بحران و اضطراب روحی مؤمنان، پیش از صلح حدیبیّه+۱ آیه
- اتمامنعمت الهی بر پیامبر صلی الله علیه و اله با اعطای پیروزی نمایان به وی+۱ آیه
- صلح حدیبیّه، اتمامنعمت خداوند بر پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- پیروزی درخشان پیامبر صلی الله علیه و اله در حدیبیه، اتمام نعمتی از سوی خداوند بر ایشان+۱ آیه
- صلح حدیبیه، اتمام نعمت خداوند برای پیامبر صلی الله علیه و اله و مسلمانان+۱ آیه
- اعطای فتح المبین به پیامبر صلی الله علیه و اله اتمام نعمت الهی بر وی+۱ آیه
- صلح حدیبیه، پاسخی قاطع به بدگمانی منافقان، درباره موفقیتهای اسلام+۲ آیه