آیه ۵ سوره فتح

سوره فتح(الفتح)، آیه ۵ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۱

لِيُدْخِلَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَ يُكَفِّرَ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَ كَانَ ذٰلِكَ عِنْدَ اللَّهِ فَوْزاً عَظِيماً

هدف (دیگر از آن فتح مبین) این بود که مردان و زنان با ایمان را در باغهایی (از بهشت) وارد کند که نهرها از زیر (درختانش) جاری است، در حالی که جاودانه در آن می‌مانند، و گناهانشان را می‌بخشد، و این نزد خدا رستگاری بزرگی است!

معنی کلمات و عبارات
«لِیُدْخِلَ الْمُؤْمِنینَ ...»: وجود لشکرهای آسمان و زمین بدان خاطر است که مؤمنین را به بهشت داخل کند، و ... بعضی (لِیُدْخِلَ) را متعلق وجود لشکرها، و برخی عطف بر (لِیَغْفِرَ) و جماعتی عطف بر (لِیَزْدَادُوا) می‌دانند.
نزول

سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱۴ رویداد)
نکات آیه
۱ - نزول آرامش از سوى خداوند بر مؤمنان، مایه افزایش ایمان و زمینه ساز ورود آنان به بهشت «أنزل السکینة ... لیزدادوا إیمنًا ... لیدخل المؤمنین و ... جنّ-ت » «لیدخل...» نتیجه اطمینان عطا شده از ناحیه خداوند و فزونى ایمان مؤمنان است که در آیات پیشین طرح شد. ۲ - اطمینان و آرامش معنوى، درپى دارنده کمال ایمان در دنیا و بهشت جاودان در آخرت «أنزل السکینة ... لیزدادوا إیمنًا ... لیدخل المؤمنین و المؤمنت جنّ-ت » ۳ - علم و حکمت الهى، پشتوانه پاداش او به اهل ایمان * «و کان اللّه علیمًا حکیمًا . لیدخل المؤمنین و المؤمنت جنّ-ت » در صورتى که میان ذیل آیه قبل (کان اللّه...) با «لیدخل...» ارتباطى لحاظ شود، مطلب بالا را مى توان نتیجه گرفت. ۴ - ایمان، معیار داورى خداوند درباره انسان و پاداش به مردان و زنان «لیدخل المؤمنین و المؤمنت جنّ-ت » وصف «المؤمنین و المؤمنات»، مُشعر به علیّت است. ۵ - همسانى زنان و مردان مؤمن، در بهرهورى از ثمرات ایمان خود و پاداش هاى الهى «لیدخل المؤمنین و المؤمنت جنّ-ت » قرار گرفتن وصف «المؤمنات» در کنار «المؤمنین»، مى رساند که زنان و مردان در ره یابى به بهشت جاودان همسان اند. ۶ - لذّت جویى ها و زیبایى طلبى هاى انسان، همراه با وى در جهان آخرت «لیدخل ... جنّ-ت تجرى من تحتها الأنهر خلدین فیها» نوید بودن «جنّات تجرى...»، متوقف بر وجود حسّ زیبایى پسندى و لذّت جویى در انسان اخروى است. ۷ - زنان و مردان مؤمن، برخوردار از حیات جاودان و پرنشاط در باغ هاى بهشت «لیدخل المؤمنین و المؤمنت جنّ-ت تجرى من تحتها الأنهر خلدین فیها» ۸ - بشر، شیفته جاودانگى و ارزش هاى جاودان «لیدخل ... جنّ-ت ... خلدین فیها» نوید، همواره به چیزى صورت مى گیرد که مورد اشتیاق و تمایل است. از این که خداوند، بشارت به خلود در نعمت ها داده است، مطلب بالا استفاده مى شود. ۹ - ورود مؤمنان به بهشت جاودان، همراه با تکریم و اجلال از سوى خداوند * «لیدخل المؤمنین و المؤمنت جنّ-ت » فعل متعدّى «یدخل» و اسناد آن به خداوند، مى تواند دربردارنده احتمال بالا باشد. ۱۰ - نوید الهى، به آمرزش گناهان و لغزش هاى مؤمنان «و یکفّر عنهم سیّئاتهم» ۱۱ - امکان گرفتار آمدن مؤمنان به لغزش و خطا; حتى با داشتن مراتب بالاى ایمانى* «لیزدادوا إیمنًا ... لیدخل المؤمنین ... و یکفّر عنهم سیّئاتهم» بنابراین که مراد از «سیّئات»، صرفاً گناهان و لغزش هاى قبل از ایمان نباشد; بلکه مطلق لغزش هاى قبل از ایمان و بعد از آن را دربرگیرد، مطلب بالا استفاده مى شود. ۱۲ - لغزش هاى مؤمنان، مانع ورود آنان به بهشت نخواهد بود. «و یکفّر عنهم سیّئاتهم» ۱۳ - ورود مؤمنان به بهشت، در پرتو تفضّل الهى و گذشت او از لغزش هاى آنان «لیدخل المؤمنین ... جنّ-ت ... و یکفّر عنهم سیّئاتهم» نفس تکفیر سیّئات، خود بیانگر تفضّل است و در عین حال تعبیر «یدخل» ممکن است بیانگر همین حقیقت باشد که همه مؤمنان، در آن حدى نیستند که به اقتضاى اعمالشان، بهشتى باشند; بلکه باید فضل الهى، کاستى هاى آنان را جبران کند و آنان را وارد بهشت گرداند. ۱۴ - بهشت، سراى پاکان و طهارت یافتگان از بدى ها «جنّ-ت ... و یکفّر عنهم سیّئاتهم» تعبیر «یکفّر» مى رساند که بهشت، جایى نیست که انسان ها با آلودگى گناه و تیرگى لغزش ها بدان گام نهند; بلکه باید پس از تطهیر در آن استقرار یابند. ۱۵ - امتنان الهى بر مؤمنان بهشتى، با زدودن یاد تلخ لغزش هاى دنیوى از خاطره آنان * «و یکفّر عنهم سیّئاتهم» با توجّه به این که مسأله تکفیر سیّئات پس از ورود مؤمنان به بهشت مطرح شده است - در حالى که رتبه تکفیر، قبل از مرحله ورود به بهشت است - احتمال مى رود که مراد از تکفیر در این جا، بخشش گناهان نباشد; بلکه پوشاندن گناهان مورد نظر باشد; به گونه اى که بهشتیان دیگر از آن پس، با به یاد آوردن لغزش هاى گذشته شرمنده و مکدّر نشوند. ۱۶ - ره یابى به بهشت جاودان و زودوده شدن گناهان، رستگارى بزرگ و حقیقى در بینش الهى «و کان ذلک عند اللّه فوزًا عظیمًا» ۱۷ - ورود به بهشت جاودان، کامیابى واقعى است و نه سرخوشى ها و پیروزى هاى مقطعى زندگى دنیوى. «و کان ذلک عند اللّه فوزًا عظیمًا» تصریح به «کان ذلک...»، مى تواند بیانگر این حقیقت باشد که اگر صلح حدیبیه، در نظر شما یک پیروزى و مایه خشنودى است; توجه داشته باشید که این امور زودگذر است و رستگارى واقعى در بهشت مى باشد.
تفسیر (۱۱)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۱)
  • بهشت، دارای باغهای گوناگون+۸ آیه
  • بهشت، دارای ابهایی روان در جویبارها+۸ آیه
  • بهشت، دارای باغهای گوناگون+۸ آیه
  • زندگی جاودان در بهشت، بشارتی از جانب خداوند به بهشتیان+۵ آیه
  • جاودانگی بهشتیان، رستگاری و فوزی برای انان+۵ آیه
  • مؤمنان، بهرهمند از بهشت با نهرهای جاری+۱ آیه
  • رستگاری مؤمنان، با ورود به بهشت الهی+۱ آیه
  • بهشت، دارای نهرهای متعدّد+۸ آیه
  • نهرهای جاری بهشت، از زیر درختان ان+۸ آیه
  • تکفیر گناهان، از جمله پاداشهای الهی+۴ آیه
  • رستگاری بزرگ، پاداش مؤمنان در اخرت+۵ آیه
  • تساوی مردان و زنان مؤمن، در برخورداری از ثواب الهی+۷ آیه
  • تکفیر گناهان، از عوامل رستگاری+۱ آیه
  • خدا، پوشاننده گناهان و زشتیها از پرونده اعمال ادمی در قیامت+۴ آیه
  • ایمان، موجب تکفیر گناهان از جانب خداوند+۲ آیه
  • صلح حدیبیّه، زمینه تکفیر گناهان مؤمنان+۱ آیه
  • صلح حدیبیّه، درپیدارنده رستگاری بزرگ برای مؤمنان+۱ آیه
  • صلح حدیبیّه، زمینهساز مؤمنان حاضر در ان به بهشت+۱ آیه
  • ایمان اورندگان، سزاوار رستگاری+۴ آیه
  • امرزش گناهان، از نشانه های رستگاری بزرگ+۳ آیه
  • بهره مندی از بهشت و جاودانگی در ان، از نشانه های رستگاری+۷ آیه
  • تکفیر گناهان و پوشش لغزشها و خطاها، از نشانه های رستگاری بزرگ+۱ آیه
  • زنان شایسته و دارای عمل صالح، برخوردار از پاداش خداوند+۷ آیه
  • زن مؤمن، دارای احترامی همسان با مرد مؤمن، در دنیا و اخرت+۴ آیه
  • تساوی مردان و زنان مؤمن، در برخورداری از ثواب الهی+۸ آیه
  • فتح مکّه، درپی دارنده رستگاری بزرگ، برای مؤمنان+۱ آیه
  • امرزش مؤمنان و تکفیر گناهان انان، پیامد فتح مکّه+۱ آیه
  • صلح حدیبیّه، زمینه مغفرت گناهان مؤمنان+۱ آیه
  • مکفّر السّییات/ اسماوصفات+۷ آیه
  • وعده خداوند به اهل ایمان، برای تکفیر گناهان انان+۳ آیه
  • وعده پاداش به مؤمنان، از سوی خدا+۸ آیه
واژه‌ها