سوره فتح(الفتح)، آیه ۳ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۱
معنی کلمات و عبارات
«عَزِیزاً»: چیزی که نادر است و کمتر به دست میآید. نیرومند. مایه عزت. بدون شکست.
نزول
سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۴ رویداد)
- فتح مکهمرتبط با نزول
۸ هجرت · مکه - ماجرای ابوبصیر
19 بعثت · ساحل دریای سرخ - فتح خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه عبدالرحمن بن عوف به دومةالجندل
19 بعثت · دومةالجندل - سریه عبدالله بن رواحه به خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه ابوبکر به فزاره
19 بعثت · فزاره - سریه ابوقتاده به خضره
19 بعثت · خضره - سریه علی به فدک
19 بعثت · فدک - سریه بشیر بن سعد به فدک
19 بعثت · فدک - سریه غالب بن عبدالله به الکدید
19 بعثت · الکدید - غزوه وادیالقری
19 بعثت · وادیالقری - ارسال نامه به پادشاهان و سران
19 بعثت · مدینه - بیعت رضوان
19 بعثت · حدیبیه - بازگشت جعفر از حبشه
19 بعثت · مدینه / خیبر
نکات آیه
۱ - صلح حدیبیه، در پى آورنده نصرتى بزرگ از سوى خداوند براى پیامبر(ص) «إنّا فتحنا لک فتحًا مبینًا ... و ینصرک اللّه نصرًا عزیزًا»
«ینصر...» بیانگر نتیجه اى است که مستقیماً بر «فتح مبین» مترتب گشته است; یعنى، «فتح مبین» همان نصرت شگرف الهى است.
۲ - نوید الهى، به یارى دادن پیامبر خویش، به گونه اى شگرف و شکست ناپذیر «و ینصرک اللّه نصرًا عزیزًا»
«ینصر» چنان که از عطف آن بر «یغفر» برمى آید ممکن است نتیجه اى باشد که خداوند، به تحقّق آن در آینده نوید داده است; یعنى، صلح حدیبیه خود گامى است در جهت پیروزى; ولى فتح نهایى و بدون شکست (فتح مکه) در پیش است و در آینده تحقق خواهد یافت.
۳ - فتح مکه، پیروزى بزرگ و بدون شکست پیامبر(ص) در پرتو امدادهاى الهى * «و ینصرک اللّه نصرًا عزیزًا»
آرمان فتح مکه و مقهور ساختن مشرکان لجوج آن، از بالاترین آرزوها و اهداف مسلمانان به شمار مى رفت. با توجه به این نکته احتمال مى رود که نوید الهى به نصرت بدون شکست، نوید به تحقق همین آرمان باشد.
۴ - نصرت الهى در حق مؤمنان، نصرتى حتمى و بدون شکست * «و ینصرک اللّه نصرًا عزیزًا»
«نصراً عزیزاً» مى تواند قید توضیحى باشد; یعنى، اصولاً نصرت خداوند نصرتى بدون شکست است.
۵ - لزوم توجّه مؤمنان به حاکمیت اراده پیروزمند الهى، در هر فتح و گشایش «إنّا فتحنا ... لیغفر لک اللّه ... و ینصرک اللّه»
خداوند با نسبت دادن مکرر پیشامدهاى مثبت «صلح حدیبیه» و یا «فتح مکه» به خود، در حقیقت به مؤمنان تذکر مى دهد که در اوج این پیروزى ها، از نقش اراده الهى غافل نباشند.
تفسیر (۱۱)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۷ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۳–۴
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهمیت ذکر اراده خدابشارت نصرت محمدحتمیت نصرتهای خدامنشأ نصرت محمدمنشأ پیروزی محمداهمیت فتح مکهنصرتهای خداآثار نصرتهای خداحتمیت پیروزی مؤمناننصرت مؤمنانمنشأ پیروزیآثار صلح حدیبیهبشارتهای خدامسؤولیت مؤمنانتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۴)
- خداوند، مددرسان به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
- پیروزی بر دشمن، از اثار امدادهای الهی+۴ آیه
- خداوند، منشا هر پیروزی+۴ آیه
- وعده خداوند به محمّد(صلی الله علیه واله) برای یاری کردن او و پیروزی ان حضرت بر دشمنان
- فتح و پیروزی مؤمنان، در پرتو امداد جنود الهی+۴ آیه
- صلح حدیبیّه، درپیاورنده نصرتی بزرگ و شگرف، از سوی خداوند برای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- نوید الهی به یاری پیامبر(صلی الله علیه واله)، به گونه عزّتمندانه و شکست ناپذیر
- فتح مکّه، عامل پیروزی و شکست ناپذیری پیامبر(صلی الله علیه واله) و اسلام+۴ آیه
- امدادهای الهی، زمینه پیروزی پیامبر(صلی الله علیه واله) در فتح مکه+۱ آیه
- امداد خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله، با اعطای پیروزی به ان حضرت+۱ آیه
- صلح حدیبیّه، مایه پیروزیهای درخشان، برای پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- امتنان خداوند بر محمّد صلی الله علیه و اله به وسیله خطابهای بیانکننده نعمت به ان حضرت+۵ آیه
- خطاب خاص خدا به محمد صلی الله علیه و اله با مراد خاص (محمد صلی الله علیه و اله)+۵ آیه
- وعده الهی به پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، برای پیروزی بر دشمنانش+۴ آیه