سوره فجر(الفجر)، آیه ۶ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۳
معنی کلمات و عبارات
«أَلَمْ تَرَ؟»: آیا ندیدهای؟ دیدن در اینجا به معنی دانستن و آگاه شدن است (نگا: بقره / و و . «عَادٍ»: قوم هود (نگا: اعراف / و ، توبه / ، هود / ).
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خداوند، قوم عاد را به سختى کیفر داد. «ألم تر کیف فعل ربّک بعاد»
قوم عاد، امت هود(ع) بودند که بر اثر نافرمانى خداوند عقوبت شدند. عبارت «کیف فعل»، حاکى از شدت عقوبت آنان است.
۲ - آگاهى دقیق پیامبر(ص)، به فرجام هلاکت بار قوم عاد «ألم تر کیف فعل ربّک بعاد»
۳ - نابود ساختن سرکشان، جلوه ربوبیت خداوند و در راستاى رشد و تعالى راه پیامبران است. «ربّک»
۴ - فرجام هلاکت بار امت هاى پیشین، درس عبرت براى آیندگان «ألم تر کیف فعل ربّک بعاد»
۵ - تحولات تاریخ بشر و سرنوشت اقوام و جوامع، به دست خداوند است. «فعل ربّک»
۶ - پیامبر(ص)، آگاه و معترف به وابسته بودن تحولات تاریخ انسان ها به خداوند «ألم تر کیف فعل ربّک بعاد»
استفهام در «ألم تر» تقریرى و مفید اثبات است; یعنى، «رأیت» (دیدى و دانستى که ...).
۷ - خداوند، تهدیدکننده کافران عصر بعثت به سرنوشتى نظیر فرجام قوم عاد «ألم تر کیف فعل ربّک بعاد»
۸ - سوگند خداوند به سپیده دم، شب هاى ده گانه، جفت، تاق و گذشت شب، براى تأکید بر دارا بودن توان اجراى تهدیدات خویش و نابود ساختن کافران «و الفجر ... ألم تر کیف فعل ربّک بعاد»
ممکن است مراد از سوگندها، تأکید بر قدرت خداوند بر نابود ساختن مخالفان پیامبر(ص) باشد; در این صورت جواب قسم محذوف خواهد بود. گفتنى است که جواب قسم در احتمال دیگر، آیه چهاردهم این سوره است که مراقبت شدید خداوند را مطرح کرده است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۶–۱۴ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۶–۱۴ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۶–۱۴ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۳۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اقرار محمدتهدید به فرجام قوم عادزمینه رشد انبیاسختی کیفر قوم عادعبرت آیندگانعلم به تحولات تاریخعلم به هلاکت قوم عادقدرت بر تهدید کافرانقدرت بر هلاکت کافرانمنشأ سرنوشت اقواممنشأ سرنوشت جوامعهلاکت طغیانگرانعبرت از فرجام امتهای پیشینسوگند به حرکت شبفلسفه سوگندهای قرآنتهدید کافران مقارن بعثتسوگند به فجرسوگند به شب های دهگانهسوگند به شفعسوگند به وترفرجام قوم عادهلاکت امتهای پیشینعلم محمدتهدید کافرانآثار قدرت خداتاریخ قوم عادمنشأ تحولات تاریخکیفرهای خداتهدیدهای خدانشانه های ربوبیت خداعوامل عبرتافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۰۴)
- نابودی قومثمود با عذاب اسمانی، از ایات خدا+۴ آیه
- لزوم دقّت نظر در حدّ مشاهده عینی ایات خدا+۱ آیه
- ابتکار قوم عاد در بنا کردن ساختمانهایی بیهمتا در شهر ارم+۲ آیه
- بیاثر بودن استحکام شهر ارم در برابر عذاب الهی، مایه عبرت+۲ آیه
- پیشرفت صنعت بنّایی و ساختن خانههای مرتفع و مستحکم در میان قوم عاد+۲ آیه
- تاریخ، از منابع شناخت و تعقل+۸ آیه
- خداوند، منشا تحوّلات تاریخ بشری+۸ آیه
- ضرورت مطالعه تاریخ پیشینیان و عبرتاموزی از فرجام انان+۱ آیه
- تشبیه عذاب پیدرپی و شدید نازل شده بر برخی اقوام پیشین، به ضربات تازیانه+۳ آیه
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۳ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۴ آیه
- تفکّر، عامل عبرت گرفتن از فرجام اقوام پیشین+۸ آیه
- لزوم تفکّر در چگونگی انقراض تمدّنها و عبرت گرفتن از ان+۸ آیه
- اهمیّت مطالعه و تفکّر در تاریخ، برای عبرت گرفتن از ان+۸ آیه
- هلاکت فرعون، به دلیل سرپیچی از دعوت موسی(علیه السلام)، مایه تذکّر برای صاحبان تفکر+۲ آیه
- دعوت الهی به تفکّر، در فرجام هلاکتبار قوم ثمود+۲ آیه
- هلاکت قوم عاد با تازیانه عذاب الهی، از ایات خداوند و شایسته مطالعه و اندیشه+۱ آیه
- انقراض و نابودی بسیاری از تمدّنهای بشری، قبل از عصر بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱۳ آیه
- مطالعه سرنوشت تمدّنهای پیشین، مایه عبرت ادمی+۷ آیه
- طغیانگری، از عوامل انقراض تمدّنها+۷ آیه
- قوم عاد، دارای تمدّنی پیشرفته در معماری و بناسازی+۵ آیه
- عمران و ابادانی در ساختمانسازی، از نشانههای تمدّن+۸ آیه
- تهدید طغیانگران به عذاب اخرتی، از سوی خدا+۴ آیه
- هشدار خداوند به کافران صدر اسلام، از گرفتاری به عذاب استیصال و هلاکت+۱ آیه
- مفسدان، مورد تهدید از جانب خداوند+۳ آیه
- سفارش پروردگار، به تفکّر در تاریخ ثمود+۴ آیه
- بیتاثیری خانههای سنگی و مستحکم قوم ثمود، در نجات انان از عذاب الهی+۵ آیه
- حرمت فسادگری، در زمین+۷ آیه
- مطلوبیّت تفکّر و اندیشیدن، در حقایق+۱ آیه
- حرمت فسادگری، در زمین+۷ آیه
- صنعت خانه سازی پیشرفته، در زمان قوم عاد+۲ آیه
- قوم عاد، مردمی پیشرفته در فنّ خانه سازی و معماری+۲ آیه
- خانه ها و کاخهای مستحکم قوم عاد، سست و بی مقاومت در برابر عذاب الهی+۳ آیه
- کیفر گناهکاران و ظالمان در دنیا، از سوی خداوند+۲ آیه
- قوم عاد، دارای شهری با عظمت و بی مانند+۲ آیه
- بی اثر بودن استحکام ساختمانهای ستون دار اِرم، در برابر عذاب الهی، مایه عبرت دیگران+۲ آیه
- کیفر سخت قوم عاد، از سوی خداوند+۴ آیه
- سکونت قوم عاد، در ساختمانهای بلند و بی نظیر+۲ آیه
- محلّ سکونت قوم عاد، غیر مقاوم در برابر عذاب الهی+۲ آیه
- پرسش تقریری خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره هلاکت اقوام نیرومند و حاکمان قدرتمند+۵ آیه
- تاریخ و حوادث ان، منبعی برای پندگیری و شناخت حقایق+۸ آیه
- ویرانی خانه های شهر حجر، عبرتی برای اهل فهم و دانش+۷ آیه
- تهدید طغیان گران به عذاب اخروی، از سوی خداوند+۱ آیه
- طغیان قوم عاد، عامل هلاکت و فرود امدن تازیانه عذاب بر انان+۲ آیه
- قوم عاد، از طغیان گرترین اقوام و هلاک شده به دست خداوند+۴ آیه
- طغیان گری و گناه پیشگی، عامل گرفتار شدن به عذاب الهی+۱ آیه
- ابتکار و نواوری قوم عاد، در معماری و برج سازی، در شهر ارم+۲ آیه
- قوم عاد، دارای بدنهای تنومند و بلندقامت+۵ آیه
- ابتکار و نواوری قوم عاد، در برج سازی، در شهر ارم+۲ آیه
- انتساب قوم عاد به ارم+۱ آیه
- بیان و تبیین فرازهایی از تاریخ و سرگذشت قوم عاد، در قران برای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- قوم عاد، دارای تمدّنی پیشرفته، در معماری و بناسازی+۳ آیه
- قوم عاد، پیشرفته در فنّ خانه سازی و معماری+۴ آیه
- خانه ها و ساختمانهای مرتفع و مستحکم قوم عاد، سست و بی مقاومت، در برابر عذاب الهی+۲ آیه
- ساختمانهای مرتفع سرزمین ارم (قوم عاد)، بی نظیر در تمام سرزمینها تا عصر بعثت+۲ آیه
- قوم عاد، دارای سرزمینی به نام ارم+۱ آیه
- طغیانگری قوم عاد، موجب هلاکت انان+۳ آیه
- نواختن شلاّق عذاب بر قوم عاد، ثمود، فرعون، نمونه ای از کمین گذاری خداوند، برای مخالفان پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
- فسادگری قوم عاد، از موجبات هلاکت انان+۴ آیه
- افزایش فسادگری و گسترش ناهنجاریها، به وسیله قوم عاد+۴ آیه
- ارم بن نوح، جدّ اعلای قوم عاد+۱ آیه
- طغیان، از عوامل هلاکت قوم عاد و ثمود+۴ آیه
- دعوت خداوند از انسانها، برای عبرت اموزی+۱ آیه
- تفکّر در بی اثر بودن استحکام شهر «ارم»، در برابر عذاب الهی، مایه عبرت+۲ آیه
- تفکّر زمینه عبرت گرفتن از فرجام اقوام پیشین+۸ آیه
- فرجام فرعون، عبرت اموز برای مردمان+۱ آیه
- هلاکت ثمودیان با عذاب استیصال، مایه پند و عبرت برای ایندگان+۴ آیه
- سرنوشت هلاکت بار قوم عاد، مایه پند و عبرت+۶ آیه
- هشدار به کافران صدر اسلام از گرفتار شدن به عذابی مانند عذاب پیشینیان+۷ آیه
- طغیان در برابر دستورهای خدا، سبب نزول عذاب در هم کوبنده مظاهر ابادانی+۷ آیه
- تباهی و فساد، درپی دارنده نابودی و ویرانی و ابادانیها+۸ آیه
- قوم عاد، دارای مساکن و بناهایی اباد+۲ آیه
- انسانها، دارای نیروی توانا و کارامد، برای عمران و ابادانی+۵ آیه
- فاعل / اسماوصفات+۲ آیه
- سوگند خداوند به فجر و افرینش ان، بیانگر قدرت وی، در نابودی طغیانگران و مفسدان+۵ آیه
- طغیان فرعون، موجب نواخته شدن تازیانه عذاب بر وی+۳ آیه
- هلاکت فرعون، مایه تذکّر برای صاحبان تفکّر+۲ آیه
- رفاه و امکانات مادّی قوم ثمود، زمینه افزایش فساد انان+۳ آیه
- گسترش فساد قوم عاد، در سرزمین شان+۲ آیه
- تجاوز از حریم خویش و نقض حقوق دیگران از سوی قوم عاد، زمینه ساز افزایش فساد انها در جامعه خویش+۲ آیه
- بهرهوری از امکانات مادّی و اسایش و رفاه در خانه های بی نظیر، زمینه طغیان و فسادانگیزی قوم عاد+۴ آیه
- نواخته شدن شلاق عقوبت بر قوم عاد، به واسطه طغیانگری و فسادانگیزی انان+۳ آیه
- عذاب طغیان گران مفسد قوم عاد، جلوه ربوبیّت خداوند+۲ آیه
- هلاکت و عاقبت قوم ثمود، عاد و فرعونیان، با شلاّقهای عذاب خداوند، قابل تامّل برای مردم+۴ آیه
- قدرتمندی، عامل طغیانگری در زمین+۵ آیه
- قدرت در دست انسانهای ناصالح، ابزار فسادگری+۶ آیه
- نزول عذاب الهی بر اقوام پیشین، در پی سوء استفاده از قدرت و توانمندیهای خود+۷ آیه
- بهره مندی اقوام پیشین، از قدرت و توانمندیها، عامل طغیان و فساد انان+۶ آیه
- قوم عاد، مردمی قدرتمند+۳ آیه
- نزول عذاب بر قوم عاد، در پی سوء استفاده انان از قدرت و توانمندیهای خود، در راه طغیان و فساد+۶ آیه
- قسم خداوند به شبهای دهگانه برای کیفر امت های طغیانگر و مفسد+۱ آیه
- قصّه هود(علیه السلام) و قوم عاد، دربردارنده ایات الهی و درسهای عبرت برای دیگران+۳ آیه
- خداوند در کمین قوم عاد، به سبب طغیانگری انان+۲ آیه
- غافلگیر شدن گناهکاران با عذاب خداوند، در پی مهلت یافتن و برخوردار شدن از امکانات در دنیا+۱ آیه
- عذاب استیصال، کیفر تبهکاران مجرم+۷ آیه
- الودگی قوم ثمود به گناه و تبهکاری+۶ آیه
- قوم عاد، مردمی گناهکار+۶ آیه
- نابودی قوم عاد با تمام مساکن مرتفع و داراییهایشان، هنگام عذاب الهی+۱ آیه
- نابودی اموال قوم عاد با تمام مساکن و داراییهایشان با عذاب الهی+۱ آیه
- قوم عاد، مردمانی مترف+۴ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۳ آیه
- فراخوانی خداوند از محمّد صلی الله علیه و اله، به اندیشه و تفکّر در فرجام هلاکتبار پیشینیان+۷ آیه
- سوگند خداوند به نماز شفع بیانگر توان او بر کیفر کافران و طغیانگران+۳ آیه
- سوگند خداوند به نماز وتر بیانگر توان او بر کیفر کافران و طغیانگران+۳ آیه