آیه ۱۰ سوره کهف

سوره کهف(الكهف)، آیه ۱۰ · جزء ۱۵ · صفحه ۲۹۴

إِذْ أَوَى الْفِتْيَةُ إِلَى الْكَهْفِ فَقَالُوا رَبَّنَا آتِنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً وَهَيِّئْ لَنَا مِنْ أَمْرِنَا رَشَدًا

زمانی را به خاطر بیاور که آن جوانان به غار پناه بردند، و گفتند: «پروردگارا! ما را از سوی خودت رحمتی عطا کن، و راه نجاتی برای ما فراهم ساز!»

معنی کلمات و عبارات
«أَوَی»: پناه بردند. منزل و مأوای خود کردند. داخل شدند. «الْفِتْیَةُ»: جمع فَتی، جوانان. مراد می‌تواند مردان کامل هم باشد. «هَیِّئْ»: آماده ساز. فراهم کن. «رَشَداً»: راهیابی. هدایت.
نزول
نکات آیه
۱- اصحاب کهف، گروهى بودند که از خطر جامعه ناسالمِ کفر، به سوى پناهگاهى در کوه گریختند. «إذ أوى الفتیة إلى الکهف» «أوى إلى کذا» یعنى: «به آن جا پیوست و آن را مأوا و مسکن خود قرار داد». ۲- حرکت اصحاب کهف به سوى غار، حرکتى جوانمردانه و در جهت کسب ارزش ها بود. «إذ أوى الفتیة إلى الکهف فقالوا ربّنا» «فتیة» جمع «فتى» به معناى جوانان است. کاربرد این کلمه درباره اصحاب کهف، ممکن است به جهت جوانى اصحاب کهف از نظر سنى باشد. و محتمل است که عنایت به اوصاف جوانمردانه آنان، اشاره باشد. برداشت بالا، ناظر به احتمال دوم است. ۳- ایمان و عمل در دوران جوانى، بسیار ارزشمند و سزاوار تقدیر است. «إذ أوى الفتیة إلى الکهف» تصریح آیه شریف به جوان بودن اصحاب کهف - بر این مبنا که «فتیة» به معناى جوانان به لحاظ سنى باشد - گویاى ارزش ایمان و عمل بر مبناى آن در سنین جوانى است; زیرا، قرآن مجید، در نقل قصص خود، به اوصاف شخصى و سنّى و جغرافیایى نمى پردازد مگر این که پیام و نکته اى را دربرداشته باشد. ۴- گذشت از خانه و کاشانه، به خاطر حفظ ایمان، جوانمردى و ارزشى والا است. «إذ أوى الفتیة إلى الکهف فقالوا ربّنا» یاد کردن از کسانى که به جهت حفظ ایمان، خانه و کاشانه خویش را ترک کرده اند، با عنوان «الفتیة» (جوانمردان) در جایى که استفاده از ضمیر نیز ممکن بود، بیان کننده این حقیقت است که گذشت از خانه و کاشانه، جوانمردى و ارزش است. ۵- هجرت و گریز از محیط فاسد، به منظور حفظ ایمان و ارزش ها، کارى جوانمردانه و مورد تمجید خداوند است. «إذ أوى الفتیة إلى الکهف» ۶- اصحاب کهف، گروهى یکتاپرست و داراى معرفت به ربوبیّت یگانه خدا «فقالوا ربّنا ءاتنا من لدنک رحمة» ۷- اصحاب کهف، با التجا به ربوبیّت الهى، خواهان جلب رحمت و حمایت او شدند. «فقالوا ربّنا ءاتنا من لدنک رحمة و هیّئ لنا» ۸- التجا به ربوبیّت الهى، از آداب دعا و نیایش «فقالوا ربّنا ءاتنا» ۹- اصحاب کهف، حقْ جویانى اقدامْ گر و متکى بر امداد الهى بودند. «إذ أوى الفتیة إلى الکهف فقالوا ربّنا ءاتنا من لدنک رحمة» ۱۰- دعا در کنار اقدام و تلاش، کارى شایسته و ارجمند است. «إذ أوى الفتیة ... فقالوا ربّنا ءاتنا من لدنک رحمة» حرف «فاء» در «فقالوا» دلالت مى کند که اصحاب کهف، پس از آن که از شهر و دیار خود گریختند و جهت حفظ ایمان به غار پناه بردند، دست به دعا برداشته و از خداوند تقاضاى رحمت و راهنمایى و راهگشایى کردند، نه این که بدون آغاز هیچ حرکتى، خواهان رشد شده باشند. ۱۱- اقدام و حرکت براى حفظ ایمان، از زمینه هاى جلب رحمت الهى است. «إذ أوى الفتیة إلى الکهف فقالوا ربّنا ءاتنا من لدنک رحمة» ۱۲- اصحاب کهف، یکتاپرستانى بودند که از غیر خدا، قطع امید کرده، نیاز به درگاه او بردند و چشم به رحمت وى داشتند. «فقالوا ربّنا ءاتنا من لدنک رحمة» واژه «من لدنک» مى تواند حاکى از این نکته باشد که آنان، از غیر خدا، قطع امید کرده و تنها چشم به رحمتى از سوى او داشتند. ۱۳- اصحاب کهف، از خداوند، خواهان آن بودند که تمام حرکت و قیام شان، حرکتى بر طریق هدایت و به دور از شائبه گمراهى باشد. «و هیّىء لنا من أمرنا رشدًا» «رشد» به معناى «اهتداء» است و مراد از «أمرنا» به قرینه آیه ۱۳ و ۱۴ که بیان تفصیلى داستان اصحاب کهف است مرحله قیام و حرکت شان علیه شرک است. ۱۴- اصحاب کهف، خواهان امدادهاى الهى براى نجات از تنگناها و مشکلات حرکت و قیام شان علیه شرک و پرستش غیر او بودند. « و هیّىء لنا من أمرنا رشدًا» سُکنا گزیدن در غار، مى رساند که حرکت و قیام اصحاب کهف، مشکلات و تنگناهایى را براى آنان در پى داشته است، از این رو مى توان گفت که مراد از هدایت خواهى آنان، راهنمایى شدن در اتخاذ تصمیم هاى بعدى و پیداکردن راه نجات از مشکلات و تنگناهایى است که در انتظار ایشان بود. ۱۵- بهره مندى انسان از هدایت، در پرتو رحمت الهى میسّر است. «ءاتنا ... رحمة و هیّىء لنا من أمرنا رشدًا» عطف جمله «و هیّىء...» بر جمله قبل را مى توان عطف مسبب بر سبب دانست; یعنى، اتیان رحمت، سبب و زمینه براى فراهم آمدن رشد و هدایت است. ۱۶- حرکت جوانمردانه اصحاب کهف در جهت حفظ ایمان، نمونه اى از برترین عمل هاى ارزشى است. «أیّهم أحسن عملاً ... إذ أوى الفتیة إلى الکهف» در آیات پیشین، مشخص شد که «أحسن عملاً» به عنوان هدف آفرینشِ موهبت هاى زمین بیان گردید و ذکر داستان اصحاب کهف در پى بیان آن غایت و فلسفه، بیان مصداقى از «أحسن عملاً» است. ۱۷- اصحاب کهف، از جلوه هاى ناپایدار زندگى گریختند و در میدان آزمون الهى پیروز شدند. «إنّا جعلنا ما على الأرض زینة لها ... إذ أوى الفتیة إلى الکهف فقالوا ... و هیّىء لنا من أمرنا رشدًا» از نکاتى که مى توان درباره ارتباط این آیه با آیات قبل مطرح کرد، سرفرازى اصحاب کهف در امتحان به وسیله زینت هاى دنیا (زینة لها) و حرکت آنان براى تحقّق دادن عمل نیکو (أحسن عملاً) است.
تفسیر (۱۱)
روایات و احادیث

۱۸- «عن أبى عبداللّه(ع): ... ان أصحاب الکهف کانوا شیوخاً فسمّاهم اللّه عزّوجلّ فتیة بإیمانهم ; از امام صادق(ع) روایت شده که: اصحاب کهف، سالْ مند بودند و خدا، آنان را به خاطر ایمان شان، جوان (جوانمرد) نامید». [منبع: کافى، ج ۸، ص ۳۹۸، ح ۵۹۵; نورالثقلین، ج ۳، ص ۲۴۵، ح ۲۵.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

اتکا به امدادهای خداارزش طلبی اصحاب کهفارزش عمل در جوانیارزش محافظت از ایماناستمداد اصحاب کهفالتجای اصحاب کهفامتحان اصحاب کهفامیدواری اصحاب کهفبینش اصحاب کهف پناهجویی اصحاب کهفتشویق به محافظت از ارزشهاتشویق به محافظت از ایمانحق جویی اصحاب کهفدرخواست حمایتهای خدادرخواست رحمت خدادعا و تلاشدعای اصحاب کهفعمل پسندیده اصحاب کهفمعرضان از زندگی دنیویموارد جوانمردیموفقیت اصحاب کهفموفقیت در امتحانهای خداهجرت اصحاب کهفپیری اصحاب کهفآثار محافظت از ایمانارزش ایمان در جوانیبهترین عملتوحید ربوبی اصحاب کهفتوکل اصحاب کهفجوانمردی اصحاب کهفشرک ستیزی اصحاب کهفمشکلات اصحاب کهفنهضت اصحاب کهفهجرت از جامعه فاسدارزش دعاامیدواران به رحمتتوحید اصحاب کهفجامعه دوران اصحاب کهففضایل اصحاب کهفدرخواست هدایتایمان اصحاب کهفارزش هجرتآثار رحمتامیدواری به رحمتموحدانالتجا به ربوبیت خداقصه اصحاب کهفمدحهای خدازمینه رحمتاستمداد از خدامنشأ هدایتآداب دعا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۵)
  • محرومیّت اصحاب کهف از ازادی دینی در جامعهخود+۳ آیه
  • حکومت دقیانوس، سلب کننده ازادی اصحاب کهف+۳ آیه
  • حکومت دقیانوس، سلب کننده ازادی اصحاب کهف+۲ آیه
  • استبداد حاکمان عصر اصحاب کهف موجب فرار مؤمنان از شهر و پناه گرفتن انان در غار+۴ آیه
  • استعانت اصحاب کهف از خدا، برای رهایی از تنگناها و اجابت ان از سوی خدا
  • گریختن اصحاب کهف از جلوههای ناپایدار زندگی و پیروزی انان در امتحان الهی+۱ آیه
  • امیدواری اصحاب کهف به رحمت و امداد خداوند+۱ آیه
  • ایمان اصحاب کهف به ربوبیت پروردگار+۳ آیه
  • پناه گرفتن اصحاب در غار جهت حفظ ایمان خود+۱ آیه
  • بیداری اصحاب کهف از خواب چندین ساله، امری شگفت و تحت تدبیر خدا+۴ آیه
  • پناهجویی اصحاب کهف به غار، از ستم جباران زمان خود+۱ آیه
  • پناه گرفتن اصحاب کهف در غار، حرکتی در راستای حفظ ارزشهای ایمانی خود
  • اصحاب کهف، جوانمردانی موحد و معترض به مشرک بودن قوم خود+۲ آیه
  • توکّل اصحاب کهف در حلّ مشکلات خود به امدادهای خداوند+۱ آیه
  • به خواب رفتن اصحاب کهف پس از پناه گرفتن در غار و در خواست رحمت و هدایت از پروردگار+۱ آیه
  • دعا و التجای اصحاب کهف به خداوند پس از پناهگرفتن در غار
  • توجّه اصحاب کهف به ربوبیت پروردگار در نیایش خود
  • رحمت و هدایت، از خواستهای اصحاب کهف
  • دعا، همراه اقدام عملی، کاری شایسته و ارجمند ازسوی اصحاب کهف
  • اجابت دعای اصحاب کهف با مسلط شدن خواب بر انان+۱ آیه
  • به همراه بودن سگ اصحاب کهف با انان هنگام پناه گرفتن در غار+۱ آیه
  • سکون، سلامت و یکنواختی حالت سگ بر در غار اصحاب کهف، در مدت طولانی خواب اصحاب کهف+۱ آیه
  • شمارش سگ اصحاب کهف از جمله انان در تاریخ+۱ آیه
  • جامعه دوران اصحاب کهف، محیطی الوده به شرک و بتپرستی+۲ آیه
  • شرک ستیزی اصحاب کهف با بیزاری از پرستش هر گونه معبودی غیر از خدای یگانه+۲ آیه
  • عقیده اصحاب کهف به ربوبیت پروردگار بر جهان هستی+۱ آیه
  • شرک و بتپرستی ایینی بیاساس و برهان از دیدگاه اصحاب کهف+۲ آیه
  • یاری خواستن اصحاب کهف از خدا به هنگام مواجهه با مشکلات، برخاسته از عقیده انان+۲ آیه
  • ایمان و توحید، برتر از زندگانی اسوده و مرفّه در محیط شرک، از دیدگاه اصحاب کهف+۱ آیه
  • افترا به خدا، گناهی بزرگ در بینش اصحاب کهف+۱ آیه
  • خطا و باطل بودن شرک و بتپرستی از دیدگاه اصحاب کهف+۱ آیه
  • هجرت اصحاب کهف از محیط شرک الود به غار برای حفظ ایمان خود+۱ آیه
  • هجرت اصحاب کهف از محیط شرکالود زمینه برخورداری از رحمت الهی و اسایش+۱ آیه
  • تمجید خداوند از هجرت اصحاب کهف به غار+۱ آیه
  • غار، پناهگاه اصحاب کهف+۱ آیه
  • انتخاب غار به عنوان پناهگاه از سوی اصحاب کهف جهت رهایی از مشرکان و حفظ ایمانشان+۲ آیه
  • غار، پناهگاه طبیعی انسانها+۳ آیه
  • پیر و سالمند بودن اصحاب کهف+۱ آیه
  • اصحاب کهف، تحت تربیت ویژه الهی+۴ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۹ آیه
  • توکّل اصحاب کهف به خدا در هجرت از محیط شرک+۱ آیه
  • توکّل به خدا، امری شایسته و لازم در مبارزه با شرک و بتپرستی+۱ آیه
  • توکّل در هجرت برای خدا، لازم و پسندیده+۱ آیه
  • جوانی، زمان تهوّر و شجاعت و زیر پا افکندن مصلحتسنجیها+۱ آیه
  • پناهنده شدن اصحاب کهف به غار، در دوران جوانی
  • توجّه و التجا به ربوبیّت خدا، امری مطلوب در اداب دعا+۴ آیه
  • مطلوبیّت سهیم کردن دیگران در دعای خود+۳ آیه
  • دعا برای جلب رحمت الهی، امری مطلوب+۲ آیه
  • مطلوب بودن دعا، برای بهره مندی از هدایت الهی+۱ آیه
  • رحمت خداوند بر بندگان، برخاسته از ربوبیّت او+۲ آیه
  • تعمیم دعا به دیگران، از اداب دعا+۲ آیه
  • ذکر ربوبیّت خداوند، از اداب دعا+۵ آیه
  • دعای اصحاب کهف، برای بهره مندی از رحمت الهی
  • دعای اصحاب کهف، به منظور قرار گرفتن در مسیر هدایت و رشد
  • دعا همراه با اقدام عملی در مخالفت با کافران، از جانب اصحاب کهف
  • دعا و التجای اصحاب کهف به خداوند، پس از پناه گرفتن در غار
  • توجّه اصحاب کهف به ربوبیّت پروردگار، در دعا و نیایش خودشان
  • رحمت و هدایت، از خواسته های اصحاب کهف در دعا به درگاه الهی
  • اجابت دعای اصحاب کهف، با مسلّط شدن خواب بر انان+۱ آیه
  • خواب اصحاب کهف و بیدار شدن پس از ان، دلیلی بر امکان رجعت+۴ آیه
  • امیدواری اصحاب کهف، به رحمت و امداد خداوند+۱ آیه
  • اجابت دعا، پرتوی از رحمت پروردگار+۲ آیه
  • اجابت دعای اصحاب کهف، برخاسته از رحمت الهی+۱ آیه
  • اجابت دعای اصحاب کهف، برای جلب رحمت، با مسلّط شدن خواب بر انان+۱ آیه
  • درخواست رحمت از پروردگار، به وسیله اصحاب کهف، هنگام پناهنده شدن به غار
  • ایمان، عامل برخورداری از رحمت خداوند+۲ آیه
  • قیام برای اعلان توحید و خداپرستی، زمینه ساز رحمت الهی+۱ آیه
  • بهره مندی اصحاب کهف، از رحمت الهی+۱ آیه
  • ایمان و دعا و کناره گیری از بت پرستان و معبودان باطل از سوی اصحاب کهف، عامل جلب رحمت الهی+۱ آیه
  • دعای اصحاب کهف برای اماده شدن اسباب و عوامل رشد و کمال انان از جانب خداوند
  • فراهم شدن وسیله اسایش از سوی خدا برای اصحاب کهف، پس از کناره گیری انان از بت پرستان+۱ آیه
  • سگ اصحاب کهف، همراه انان هنگام پناه گرفتن در غار+۱ آیه
  • سکون، سلامت و یکنواختی حالت سگ بر در غار اصحاب کهف، در مدّت طولانی خواب انان+۱ آیه
  • هجرت از منطقه جبّاران سلطه گر، راهی برای نجات و رهایی از سلطه ظالمانه انان+۲ آیه
  • شرکورزی، مانع رشد و سبب گمراهی+۱ آیه
  • شرک ستیزی اصحاب کهف، با بیزاری جستن و فرار از محیط شرک+۱ آیه
  • خواب اصحاب کهف در غار، با تصرّف خدا، در حسّ شنوایی انان+۱ آیه
  • مردم شهر اِفسوس، انسانهایی مشرک، در دوران اصحاب کهف+۲ آیه
  • وجود روحیّه پرستش و عبادت، از دیر باز در انسانها+۲ آیه
  • اگاهی از قصّه اصحاب کهف، موجب تصدیق حقانیّت معاد+۲ آیه
  • اگاهی از سرگذشت اصحاب کهف، موجب علم به حقّانیّت معاد+۲ آیه
  • اختلاف مردم درباره تعداد اصحاب کهف، از موارد علم فعلی خداوند+۲ آیه
  • اختفای اصحاب کهف، در غار+۲ آیه
  • پناهنده شدن اصحاب کهف و جوانمردان مؤمن به غار، در پی فرار از بت پرستان دیارشان+۳ آیه
  • معاشرت اصحاب کهف با یکدیگر به هنگام پناه اوردن به غار و به هنگام تهیه غذا+۲ آیه
  • اصحاب کهف، از جوانمردان مؤمن به خدا+۱ آیه
  • دعای جوانمردان مؤمن اصحاب کهف، برای فراهم شدن عوامل رشد و کمال انان+۱ آیه
  • دعای جوانمردان مؤمن (اصحاب کهف)، برای فراهم شدن عوامل رشد و کمال انان+۱ آیه
  • اصحاب کهف، از مؤمنان برخوردار از مراتب عالی ایمان+۱ آیه
  • اصحاب کهف، جوانانی مؤمن و موحّد، در عصر خفقان دقیانوس+۱ آیه
  • هجرت و گریز از محیط فاسد به منظور حفظ ایمان، کاری جوانمردانه و مورد تمجید خداوند متعال
  • حرکت اصحاب کهف به سوی غار، حرکتی جوانمردانه و در جهت کسب ارزشها
  • هجرت اصحاب کهف، گریز از محیط فاسد به منظور حفظ ایمان و ارزشها، کاری جوانمردانه و مورد تمجید خداوند متعال
  • هجرت و گریز از محیط فاسد، به منظور حفظ ایمان و ارزشها، کاری جوانمردانه و مورد تمجید خداوند متعال
  • امکان بهره مندی انسان، از هدایت در پرتو رحمت الهی
واژه‌ها