آیه ۱۶ سوره کهف

سوره کهف(الكهف)، آیه ۱۶ · جزء ۱۵ · صفحه ۲۹۵

وَإِذِ اعْتَزَلْتُمُوهُمْ وَمَا يَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ فَأْوُوا إِلَى الْكَهْفِ يَنشُرْ لَكُمْ رَبُّكُم مِّن رَّحْمَتِهِ وَيُهَيِّئْ لَكُم مِّنْ أَمْرِكُم مِّرْفَقًا

و (به آنها گفتیم:) هنگامی که از آنان و آنچه جز خدا می‌پرستند کناره‌گیری کردید، به غار پناه برید؛ که پروردگارتان (سایه) رحمتش را بر شما می‌گستراند؛ و در این امر، آرامشی برای شما فراهم می‌سازد!

معنی کلمات و عبارات
«إذْ»: چون که. به سبب این که. به خاطر این که. (إِذْ) در اینجا به معنی لام تعلیل است (نگا: زخرف / ). «فَأْوُوا»: پس پناه ببرید. منزل و مأوی سازید. «یُهَیِّئْْ»: آسان کند. آماده سازد. «مِرْفَقاً»: اسباب زندگی. وسیله‌ای که از آن منتفع و بهره‌مند شوند.
نزول
نکات آیه
۱- اصحاب کهف، از سوى جامعه کفر، مورد تهدید بودند و نیروى کافى براى مقابله با آنان را نداشتند. «و إذ اعتزلتموهم و ما یعبدون إلاّ اللّه فأوُواْ إلى الکهف» کنارگیرى (اعتزال) اصحاب کهف از جامعه خویش، نشانگر در تنگنا قرار گرفتن آنان از سوى جامعه و فشار مشرکان بر ایشان است. ۲- رفتن به غار، پیشنهاد برخى از اصحاب کهف به دیگر افراد گروه بود. «و إذ اعتزلتموهم و ما یعبدون إلاّ اللّه فأوُواْ إلى الکهف» ۳- اصحاب کهف، جهت رهایى از مشرکان، غارى را براى جاى گرفتن برگزیدند. «فأوُواْ إلى الکهف» جاى گرفتن اصحاب کهف در غار، ظاهراً، به جهت مخفى ماندن از دید مأموران و تعقیب کنندگان بوده است. ۴- اصحاب کهف، براى حفظ ایمان خویش، ناگزیر به کنارگیرى از جامعه شرک آلود شدند. «و إذ اعتزلتموهم و ما یعبدون إلاّ اللّه فأوُواْ إلى الکهف» با توجه به «و ما یعبدون إلاّ اللّه» معلوم مى گردد که اعتزال اصحاب کهف، براى حفظ عقیده و آرمان بوده است. ۵- لزوم هجرت از محیط کفر و شرک، براى حفظ عقیده «و إذ اعتزلتموهم ... فأوُواْ إلى الکهف» بیان اعتزال اصحاب کهف از جامعه شرک و مردم مشرک، در حقیقت، بیان الگو و رهنمودى براى موحّدان و مؤمنان است که به هنگام تعارض، حفظ ایمان را بر ماندن در جامعه، ترجیح داده و از محیط کفر هجرت کنند. ۶- اصحاب کهف، زندگى سخت و پر مشقّت ولى همراه با توحید را، بر زندگى آسوده در محیط شرک و حاکمیّت آن ترجیح دادند. «و إذ اعتزلتموهم و ما یعبدون إلاّ اللّه فأوُواْ إلى الکهف» ۷- زندگى مشقّت بار همراه با ایمان و توحید، بر زندگى آسوده شرک آلود ترجیح دارد. «و إذ اعتزلتموهم و ما یعبدون إلاّ اللّه فأوُواْ إلى الکهف» ۸- اطمینان اصحاب کهف به برخوردارى از رحمت الهى در صورت هجرت کردن از حاکمیّت شرک و جامعه مشرک «فأوُواْ إلى الکهف ینشر لکم ربّکم من رحمته» فعل «ینشر» در جواب امر قرار گرفته و جزا براى شرط مقدر است; یعنى «إنْ تأووا إلى الکهف ینشر...» و مفاد آن، حتمى بودن نشرِ رحمت الهى در صورت هجرت است. ۹- تلاش گران در راه ایمان و توحید و حفظ ارزش ها، مشمول رحمت خاص خداوند، خواهند شد. «و إذ اعتزلتموهم ... فأوُواْ ... ینشر لکم ربّکم من رحمته» ۱۰- انگیزه و محور نهضت و هدف نهایىِ اصحاب کهف، خدا بود. «و إذ اعتزلتموهم و ما یعبدون إلاّ اللّه ... ینشر لکم ربّکم» کنارگیرى اصحاب کهف از پرستش هر معبودى جز خدا و دل بستن آنان به رحمت و امدادهاى الهى، گویاى برداشت یاد شده است. ۱۱- اصحاب کهف، در حلِّ معضلات و مشکلات حرکت توحیدى، متکى به خدا بودند. «و یهیّىء لکم من أمرکم مرفقًا» تهیئة (مصدر «یهیّىء») به معناى فراهم ساختن و آماده کردن است. «مرفق» به چیزى گفته مى شود که کار به مدد آن صورت مى گیرد. «من» در «من أمرکم» در معناى ابتدا به کار رفته و ممکن است براى افاده معناى بدل باشد، که در این صورت معناى جمله چنین مى شود: «او، براى شما، در عوض کارتان، مدد فراهم خواهد ساخت.». ۱۲- اصحاب کهف، به فراهم آمدن زمینه هاى لازم براى تداوم بخشى به یکتاپرستى و حرکت توحیدى خویش، مطمئن بودند. «و یهیّىء لکم من أمرکم مرفقًا» ۱۳- خداوند، فراهم آورنده شرایط مناسب، براى استوار ماندن یکتاپرستان مهاجر، بر عقیده توحیدى خویش «و یهیّىء لکم من أمرکم مرفقًا»
تفسیر (۱۳)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۶)
  • هجرت اصحاب کهف از دارالکفر برای حفظ عقاید توحیدی، سبب اسان شدن امور انان از ناحیه خدا+۱ آیه
  • استبداد حاکمان عصر اصحاب کهف موجب فرار مؤمنان از شهر و پناه گرفتن انان در غار+۴ آیه
  • پایداری اصحاب کهف در اعتقاد توحیدی خود+۲ آیه
  • استقامت اصحاب کهف در اعتقاد توحیدی خود+۲ آیه
  • ناشر
  • اسایش و راحتی اصحاب کهف پس از هجرت و پناه گرفتن در غار
  • رحمت الهی عامل اسایش اصحاب کهف در درون غار
  • اتّحاد اصحاب کهف بر محور توحید و قیام علیه حاکمیّت مشرک زمان خود+۲ آیه
  • امداد خدا به اصحاب کهف، با اعطای ارامش روحی و فراهم کردن زمینه برای نجات و اسودگی انان+۲ آیه
  • امیدواری اصحاب کهف به رحمت و امداد خداوند+۱ آیه
  • پناهجویی اصحاب کهف به غار، از ستم جباران زمان خود+۱ آیه
  • پناه گرفتن اصحاب کهف در غار، پیشنهادی ارایه شده از سوی بعضی از انان
  • اصحاب کهف، تحت تعقیب حکومت دوران خود+۲ آیه
  • یکتاپرستی و توحید انگیزه و محور نهضت و هدف نهایی اصحاب کهف
  • توکّل اصحاب کهف در حلّ مشکلات خود به امدادهای خداوند+۱ آیه
  • تهدید اصحاب کهف از سوی حاکمان جامعه خود+۱ آیه
  • جامعه دوران اصحاب کهف، محیطی الوده به شرک و بتپرستی+۲ آیه
  • یاری خواستن اصحاب کهف از خدا به هنگام مواجهه با مشکلات، برخاسته از عقیده انان+۲ آیه
  • ایمان و توحید، برتر از زندگانی اسوده و مرفّه در محیط شرک، از دیدگاه اصحاب کهف+۱ آیه
  • هجرت اصحاب کهف از محیط شرک الود به غار برای حفظ ایمان خود+۱ آیه
  • هجرت اصحاب کهف از محیط شرکالود زمینه برخورداری از رحمت الهی و اسایش+۱ آیه
  • تمجید خداوند از هجرت اصحاب کهف به غار+۱ آیه
  • پیشنهاد هجرت به غار از سوی برخی از اصحاب کهف
  • بهرهمندی اصحاب کهف از هدایتهای خاص الهی بهخاطر ایمان به خدا و هجرت از محیط شرک الود+۲ آیه
  • امیدواری اصحاب کهف به امداد الهی پس از پناهنده شدن به غار
  • اصحاب کهف، برخوردار از امدادهای الهی
  • وعده امداد از سوی خداوند به اصحاب کهف
  • ناگزیرشدن اصحاب کهف به کنارهگیری از جامعه شرکالود برای حفظ ایمان خویش به پروردگار+۱ آیه
  • اجتناب اصحاب کهف، از بتپرستی
  • قیام اصحاب کهف، علیه بتپرستی قوم خود+۲ آیه
  • هجرت و کنارهگیری اصحاب کهف، از بتپرستان و بتها+۱ آیه
  • غار، پناهگاه اصحاب کهف+۱ آیه
  • انتخاب غار به عنوان پناهگاه پیشنهاد برخی از اصحاب کهف
  • انتخاب غار به عنوان پناهگاه از سوی اصحاب کهف جهت رهایی از مشرکان و حفظ ایمانشان+۲ آیه
  • پناه بردن اصحاب کهف به غار موجب برخورداری انان از رحمت الهی و گشایش در کارها
  • غار، پناهگاه طبیعی انسانها+۲ آیه
  • پناهنده شدن اصحاب کهف به غار، پس از تبری از مشرکان و خدایان انان
  • اصحاب کهف، تحت تربیت ویژه الهی+۴ آیه
  • تربیت انسانها، از جانب خداوند+۱ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۵ آیه
  • رحمت خاصّ الهی، نتیجه تلاش و هجرت در راه توحید+۲ آیه
  • خداوند یکتا، تنها معبود شایسته برای عبادت+۲ آیه
  • انزوای اصحاب کهف، برای عبادت خدای یگانه+۱ آیه
  • محیط شرک، از موانع توحید+۵ آیه
  • هجرت از سرزمین کفر و حاکمیّت شرک، زمینهساز برخورداری از توفیقات و امدادهای الهی+۱ آیه
  • توکّل اصحاب کهف به خدا در هجرت از محیط شرک+۱ آیه
  • توکّل به خدا، امری شایسته و لازم در مبارزه با شرک و بتپرستی+۲ آیه
  • توکّل در هجرت برای خدا، لازم و پسندیده+۱ آیه
  • تهدید اصحاب کهف، از سوی حاکمان زمان خود+۱ آیه
  • جوانی، زمان تهوّر و شجاعت و زیر پا افکندن مصلحتسنجیها+۱ آیه
  • لزوم اجتناب، از پرستش بتها+۲ آیه
  • وجوب استقامت در دین+۲ آیه
  • لزوم استقامت بر توحید+۳ آیه
  • حرمت بت پرستی+۳ آیه
  • وجوب هجرت از دارالشّرک
  • اسایش اصحاب کهف در غار، با استقامت شان بر توحید، مقتضای ربوبیّت خداوند
  • امداد به مؤمنان، جلوه ربوبیّت خدا
  • رحمت خداوند بر بندگان، برخاسته از ربوبیّت او+۱ آیه
  • رجم اصحاب کهف به دست دشمنان کافر، در صورت یافتن انان+۱ آیه
  • امیدواری اصحاب کهف، به رحمت و امداد خداوند+۱ آیه
  • اجابت دعا، پرتوی از رحمت پروردگار+۳ آیه
  • اجابت دعای اصحاب کهف، برخاسته از رحمت الهی+۱ آیه
  • گشایش در کارهای اصحاب کهف، جلوه ای از رحمت الهی
  • ایمان، عامل برخورداری از رحمت خداوند+۲ آیه
  • عبودیّت و بندگی به درگاه خداوند، زمینه ساز برخورداری از رحمت او+۲ آیه
  • قیام برای اعلان توحید و خداپرستی، زمینه ساز رحمت الهی+۱ آیه
  • هجرت اصحاب کهف به طرف غار، زمینه ساز برخورداری انان از رحمت خداوند
  • بهره مندی اصحاب کهف، از رحمت الهی+۱ آیه
  • ایمان و دعا و کناره گیری از بت پرستان و معبودان باطل از سوی اصحاب کهف، عامل جلب رحمت الهی+۱ آیه
  • رحمت الهی، عامل اسایش و ارامش اصحاب کهف، در درون غار
  • فراهم شدن وسیله اسایش از سوی خدا برای اصحاب کهف، پس از کناره گیری انان از بت پرستان+۱ آیه
  • اکراه اصحاب کهف بر شرک، از ناحیه حکومت مستبدّ و مشرک انان+۱ آیه
  • نقش محیط شرک الود، در گرایش ادمی به شرک+۴ آیه
  • هجرت و دوری گزیدن از محیط و مراکز شرک، راهی برای مصونیّت ادمی از الودگی به شرک+۲ آیه
  • هجرت اصحاب کهف، از محیط شرک به سوی غار
  • هجرت از دیار شرک، مانع شقاوت+۲ آیه
  • شهر اِفسوس، دارای حکومتی ستمگرانه و مستبدّانه، در دوران اصحاب کهف+۲ آیه
  • حاکمان شهر اِفسوس، انسانهایی مشرک+۲ آیه
  • مردم شهر اِفسوس، انسانهایی مشرک، در دوران اصحاب کهف+۲ آیه
  • تنها خدا، شایسته عبادت+۱ آیه
  • اعراض اصحاب کهف، از مشرکان و معبودان باطل انها+۱ آیه
  • اختفای اصحاب کهف، در غار+۲ آیه
  • غار، پناهگاه طبیعی، برای حفاظت انسان
  • پناهنده شدن اصحاب کهف و جوانمردان مؤمن به غار، در پی فرار از بت پرستان دیارشان+۳ آیه
  • بهره مندی اصحاب کهف از رحمت الهی، در پی اعلام یکتاپرستی خود و پناه بردن به غار+۱ آیه
  • معاشرت اصحاب کهف با یکدیگر به هنگام پناه اوردن به غار و به هنگام تهیه غذا+۲ آیه
  • منشر/ اسماوصفات+۲ آیه
  • وجوب استقامت بر توحید+۳ آیه
  • وجوب هجرت از دارالشّرک
  • هجرت اصحاب کهف از دارالکفر برای حفظ عقاید توحیدی، سبب اسان شدن امور انان از ناحیه خدا+۱ آیه
  • هجرت از سرزمین کفر و حاکمیت شرک، زمینهساز برخورداری از توفیقات الهی+۱ آیه
  • هجرت مؤمن در راه خدا، زمینه جلب رحمت الهی برای او+۳ آیه
  • فراهم شدن شرایط مناسب و اسایش از سوی خداوند، پیامد هجرت اصحاب کهف برای فرار از حاکمیت شرک
  • اطمینان اصحاب کهف به برخورداری از رحمت الهی، در صورت هجرت کردن از حاکمیت شرک
  • لزوم هجرت از محیط شرک، برای حفظ عقیده توحیدی+۱ آیه
  • اطمینان اصحاب کهف به برخورداری از رحمت الهی در صورت هجرت کردن از حاکمیّت شرک
واژه‌ها