آیه ۹۰ سوره کهف

سوره کهف(الكهف)، آیه ۹۰ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۳

حَتَّىٰ إِذَا بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَطْلُعُ عَلَىٰ قَوْمٍ لَّمْ نَجْعَل لَّهُم مِّن دُونِهَا سِتْرًا

تا به خاستگاه خورشید رسید؛ (در آن جا) دید خورشید بر جمعیّتی طلوع می‌کند که در برابر (تابش) آفتاب، پوششی برای آنها قرار نداده بودیم (و هیچ گونه سایبانی نداشتند).

معنی کلمات و عبارات
«مَطْلِعَ الشَّمْسِ»: مراد قسمت شرق جهان معمور آن روزی است. «سِتْراً»: پرده و پوشش. مراد جامه یا خانه است. «لَمْ نَجْعَل لَّهُم مِّن دُونِهَا سِتْراً»: مراد این است که آنان مردمان عریانی یا کم جامه‌ای بودند همچون ساکنان برخی از نواحی کشور سودان و اواسط آفریقای امروزی. یا این که خانه و کاشانه‌ای به صورت ساختمان نداشتند و بلکه بیابان‌نشین بوده و در مغاکها و گودالها بسر می‌بردند.
نزول
نکات آیه
۱- ذوالقرنین، در سفر دوم خویش، به آخرین نقطه خشکى در سمت مشرق رسید و با مردمى بدوى و عارى از تمدن روبه رو شد. «بلغ مطلع الشمس ... لم نجعل لهم من دونها سترًا» ضمیر «دونها» به «الشمس» بازمى گردد و مفاد جمله «لم نجعل...» این است که مردم آن سرزمین، جز خورشید، پوششى نداشتند; یعنى، هیچ بنا و ساختمانى که سایبان آنان باشد و هیچ پوشاکى که بدنشان را به پوشاند، در بین آنان مشاهده نمى شد، لذا از آنان، تعبیر به اقوامى بدوى شده است. ۲- ساکنان شرق سرزمین ذى القرنین، مردمى فاقد تن پوش و سرپناه بودند. «وجدها تطلع على قوم لم نجعل لهم من دونها سترًا» ۳- ذوالقرنین، در شرق سرزمین خویش، با مردمى ساکن بیابانى کویرى و بدون گیاه مواجه شد. * «لم نجعل لهم من دونها سترًا» از واژه «لم نجعل» این احتمال جان مى گیرد که بى پناهى در برابر تابش آفتاب، معلول امورى بود که به «جعل» الهى مربوط مى شود، مانند کویرى بودن سرزمین که از امور طبیعى است. ۴- زمان ذوالقرنین، در دورترین نقطه شرق سرزمین او، از صنعت لباس و ساختمان، خبرى نبوده است. «بلغ مطلع الشمس ... لم نجعل لهم من دونها سترًا» ۵- در عصر ذوالقرنین، مردم ساکن غرب سرزمین او، متمدن تر و پیشرفته تر از مردم ساکن در شرق سرزمین وى بودند. «بلغ مغرب الشمس ... وجد عندها قومًا ... تطلع على قوم لم نجعل لهم من دونها سترًا» ۶- اراده الهى، در دستیابى جوامع و اقوام به تمدن، نقش دارد. «لم نجعل لهم من دونها سترًا»
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۷- «عن أمیرالمؤمنین(ع): ... انّ ذاالقرنین ورد على قوم قد أحرقتهم الشمس و غیّرت أجسادهم و ألوانهم حتّى صیّرتهم کالظلمة ; از امیرالمؤمنین(ع): روایت شده: همانا، ذوالقرنین، به قومى رسید که تابش خورشید، آنان را سوزانده و موجب تغییر بدن و تغییر رنگ شان شده بود، به گونه اى که آنان را (در سیاهى) به مانند پاره اى از تاریکى درآورده بود». [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۳۴۲، ح ۷۹; نورالثقلین، ج ۳، ص ۲۹۸، ح ۲۱۵.] ۸- «عن أبى جعفر(ع) فى قول اللّه «لم نجعل لهم من دونها ستراً. کذلک» قال: لم یعلموا صنعة البیوت ; از امام باقر(ع) درباره این سخن خدا: «لم نجعل لهم من دونها ستراً. کذلک» روایت شده: آن قوم صنعت خانه سازى را نمى دانستند». [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۳۵۰، ح ۸۴; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۰۶، ح ۲۲۲.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۵)
  • روبه رو شدن ذوالقرنین با مردمی بادیهنشین، در سفر به مشرق+۱ آیه
  • نااگاهی بادیهنشینان عصر ذوالقرنین، از چگونگی خانهسازی
  • نااشنایی مردم شرق سرزمین ذوالقرنین، با بنّایی و ساختمانسازی+۱ آیه
  • ساکنان شرق سرزمین پیشروی ذیالقرنین مردمی فاقد تمدّن و فرهنگ
  • گروهی از مردم عصر ذوالقرنین، انسانهای جاهل و نااگاه+۲ آیه
  • حمایت ذوالقرنین از محرومان، در ایّام حکومتش+۸ آیه
  • انحصار پوشش برخی مردم زمان ذوالقرنین، به تابش خورشید، نشانگر بی اطّلاعی انها از صنعت ساخت و ساز منازل
  • تابش مستقیم خورشید بر بدن برخی مردم، نشانه بی سرپناهی و بی پوشاکی انان
  • انسانهای وحشی و نااشنا با صنعت لباس و خانه سازی، در دوران ذوالقرنین
  • سفر دوم ذوالقرنین، به شرق سرزمین خود
  • نااشنایی مردم شرقِ سرزمین ذوالقرنین، به صنعت خانه سازی
  • نااشنایی مردم شرقِ سرزمین ذوالقرنین، به صنعت لباس دوختن
  • مواجهه ذوالقرنین در سفر دوم، به شرق سرزمین خود، با قومی بی تمدّن و بدون پوشش
  • مواجهه ذوالقرنین در سفر دوم به شرق سرزمین خود، با قومی بی تمدّن و بدون پوشش
  • متفاوت بودن زبان منطقه شمالی در عصر ذوالقرنین، با زبانهای زنده ان روز+۲ آیه
  • زبان منطقه شمالی در عصر ذوالقرنین، دور از زبانهای زنده ان روز+۲ آیه
  • روبه رو شدن ذوالقرنین با مردمی بادیه نشین، در سفر به مشرق+۱ آیه
  • بازگویی سفر ذوالقرنین به شرق و غرب، نمودی از احاطه علمی خدا بر زوایای زندگی او+۸ آیه
  • استفاده ذوالقرنین از قدرت و امکانات خدادادی، برای سفرهای خود+۵ آیه
  • حرکت ذوالقرنین به سوی مشرق زمین+۲ آیه
  • مردم مشرق سرزمین، مردمی بدوی، هنگام ورود ذیالقرنین بر انان+۱ آیه
  • ساکنان مشرق سرزمین ذیالقرنین، مردمی فاقد تنپوش و سرپناه+۱ آیه
  • مردم شرق سرزمین ذیالقرنین، دارای تمدّنی ابتدایی نسبت به مردم مغرب زمین، در زمان ذوالقرنین+۲ آیه
  • قرابت زبان مردم مشرق زمین، در لغت، با زبان ذوالقرنین+۲ آیه
  • تابش مستقیم نور خورشید بر بدن بعضی مردم زمان ذوالقرنین در مشرق زمین، به علت بی سرپناهی و بی پوشاکی انان+۱ آیه
واژه‌ها