سوره کهف(الكهف)، آیه ۹۵ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۳
قَالَ مَا مَكَّنِّي فِيهِ رَبِّي خَيْرٌ فَأَعِينُونِي بِقُوَّةٍ أَجْعَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ رَدْمًا
(ذو القرنین) گفت: «آنچه پروردگارم در اختیار من گذارده، بهتر است (از آنچه شما پیشنهاد میکنید)! مرا با نیرویی یاری دهید، تا میان شما و آنها سدّ محکمی قرار دهم!
معنی کلمات و عبارات
«مَکَّنِّی»: دستیابی و دسترسیم داده است. قدرت و توانائیم بخشیده است. «رَدْماً»: سدّ محکّم و نیرومند.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- ذوالقرنین،از کمک هاى مادّى مردم در برابر ساختن سدّ در مقابل یأجوج و مأجوخ ،اظهار بى نیازى کرد. «فهل نجعل لک خرجًا ... قال ما مکّنّى فیه ربّى خیر»
۲- ذوالقرنین، در پرتو لطف پروردگار، برخوردار از امکانات مادّى بسیار،بهره مند بود. «قال ما مکّنّى فیه ربّى خیر»
۳- ذوالقرنین، خود را مملوک خداوند و عطیه هاى الهى را، برخاسته از مقام ربوبیّت او مى دانست. «ما مکّنّى فیه ربّى»
۴- مردان الهى، در اوج قدرت و توانایى، از خداوند و ولىّ نعمت خود غافل نیستند. «قال ما مکّنّى فیه ربّى خیر»
۵- ذوالقرنین، در جهت تبلیغ توحید و آیین الهى خود، از بهترین فرصت ها بهره مى گرفت. «قال ما مکّنّى فیه ربّى خیر»
ذوالقرنین، هنگامى سخن از ربوبیّت خداوند به میان مى آورد که مردم، سخت به او نیازمند بودند و او باتلاش صادقانه در جهت رفع نیازهاى آنان، قلب مردم را به خود متوجه کرده بود.
۶- خدمت گزارى به مردم، بدون چشمداشت اجر و مزد، از ویژگى هاى انسان هاى موحّد و بندگان شایسته خدااست . «فهل نجعل لک خرجًا ... قال ما مکّنّى فیه ربّى خیر»
۷- ذوالقرنین، داراى روحیه توحیدى و انسان دوستى و ستیز با متجاوزان بود. «ما مکّنّى فیه ربّى خیر فأعینونى بقوّة»
ذوالقرنین، در عین پیشنهاد مردم براى دریافت کارمزد براى ساختن سدّ، از پذیرفتن آن امتناع کرده و با امکانات و قدرت خدادادى، در حمایت از آسیب پذیران، به ساختن سدّ مى پردازد.این برخورد، بشان دهنده روحیات ذوالقرنین است.
۸- ذوالقرنین، خود طرّاح و مجرى بناى سد و عهده دار امور فنى و مدیریتى آن بود. «فأعینونى بقوة أجعل بینکم و بینهم ردمًا»
۹- ذوالقرنین، خواستار مشارکت نیروى انسانى و امکانات مردمى در احداث سد شد. «فأعینونى بقوة»
«قوة» یعنى نیرو «فأعینونى بقوة» یعنى: «مرا با نیروى خود کمک دهید». آیات بعد، قرینه این است که او، علاوه بر خواستن نیروى انسانى، به آوردن ابزار و مصالح نیز فرمان داد. بنابراین، آنچه را از مردم نپذیرفت، اجر و مزد تلاش خویش بود.
۱۰- ذوالقرنین، به ساختن بنایى محکم تر از سد مورد درخواست مردم، تصمیم گرفت. «تجعل بیننا و بینهم سدًّا ... أجعل بینکم و بینهم ردمًا»
چنان که مفسران گفته اند «ردم» بنایى است مستحکم تر از «سد» معمولى و بر همین اساس، به لباسى که وصله روى وصله دارد، گفته مى شود: «ثوب مُردَّم». «فأعینونى» بر «ما مکّنّى فیه ربّى خیر» تفریع شده است; یعنى، احداث سد محکم تر، نتیجه برخودارى ذى القرنین از امکانات برتر الهى است.
۱۱- جذب همیارى توده ها در انجام پروژه هاى عظیم و مردمى، از اصول مدیریت است. «فأعینونى بقوة أجعل بینکم و بینهم ردمًا»
از آن جا که خداوند، راه صحیح هر کار و اسباب آن را به ذى القرنین نمایانده بود، او، خواهان همکارى مردم در انجام طرح مى شود و این نشان از آن دارد که «ساختن» بدون ایجاد «فرهنگ سازندگى» کارساز نیست و از طریق مشارکت و حسّ همیارى است که مى توان به این اهداف نائل گردید.
۱۲- انجام کارها به بهترین و محکم ترین شکل آن، امرى لازم است. * «أجعل بینکم و بینهم ردمًا»
با آن که مردم درگیر با یأجوج و مأجوج، نه پشتوانه اى براى حکومت ذى القرنین به شمار مى آمدند و نه جامعه اى متمدن و سزاوار سرمایگذارى بودند، ولى ذوالقرنین، پا را از طرح پیشنهادى آنان فراتر نهاده و سرمایه اى عظیم را براى حراست آنان از خطر دشمن به کار مى گیرد. این کار او، مى تواند سرمشقى براى پیش گامان سازندگى باشد.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۰–۱۰۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۳–۱۰۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۳–۱۰۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۳–۱۰۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۳–۱۰۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۹۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۹۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۹۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۹۲–۹۸ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۹۵
موضوعات
دستهبندی موضوعی
استحکام در عملاستمداد ذوالقرنینانسان دوستی ذوالقرنینبی نیازی ذوالقرنینتبلیغ ذوالقرنینجلب همکاری مردمیخدمت به مردمخدمتگزاری موحدانمملوکیت ذوالقرنینمنشأ امکانات مادی ذوالقرنینویژگیهای موحدانمنشأ امکانات ذوالقرنینظلم ستیزی ذوالقرنیناستحکام سد ذوالقرنینتوحید ذوالقرنینذاکریت اولیاءاللهبینش اولیاءاللهبینش ذوالقرنینسدسازی ذوالقرنینفضایل اولیاءاللهروش مدیریتفضایل ذوالقرنیناستفاده از فرصتتبلیغ توحیدقصه ذوالقرنینمالکیت خدامشمولان لطف خداعطایای خداآثار ربوبیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۹)
- استمداد ذوالقرنین از نیروهای انسانی جهت ساخت سد+۱ آیه
- نظارت مستمرّ مسؤولان، سبب بهرهگیری بهینه از امکانات اقتصادی+۶ آیه
- امداد مردم به ذوالقرنین، جهت ساختن سد پس از درخواست وی از انها+۱ آیه
- درخواست ذوالقرنین از مردم برای کمک در ساختن سد+۲ آیه
- امنیّت اجتماعی، تبلور رحمت الهی+۲ آیه
- اقدام ذوالقرنین به ساختن سدّی برای جلوگیری از هجوم یاجوج و ماجوج+۲ آیه
- استفاده از اهن برای ساختن سدّ، در عصر ذوالقرنین+۲ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۳ آیه
- همیاری و تعاون مردم ساکن میان دو کوه با ذوالقرنین، در پدید اوردن سدّ مانع از هجوم یاجوج و ماجوج+۲ آیه
- ذوالقرنین، خواستار همیاری و تعاون تودههای مردم با او در پدید اوردن سدّ مورد نظر انان+۱ آیه
- تاسیس و گسترش تمدّنی عظیم در عصر ذوالقرنین+۴ آیه
- پایهریزی و شکوفایی تمدّنهایی بزرگ، در سایه حکومتهای خدادادی رهبران الهی+۶ آیه
- برخورداری از حکومت، نشانه تمدّن+۴ آیه
- ساختن سدّ اهنین بین دو کوه از سوی ذیالقرنین، نشانه تمدّن گسترده وی+۴ آیه
- صنعت و ذوب فلزات، از نشانههای تمدّن+۴ آیه
- برخورداری از توان و امکانات، از نشانههای تمدّن+۴ آیه
- داشتن امنیّت، امری مطلوب و پسندیده+۲ آیه
- حمایت ذوالقرنین از محرومان، در ایّام حکومتش+۹ آیه
- خیر و ارزش بیشتر امکانات خدادادی، موجب بی نیازی ذوالقرنین، از کمکهای مادّی مردم، در برابر ساختن سدّ+۱ آیه
- ربوبیّت الهی، منشا خیر+۱ آیه
- تلاش برای دفاع در برابر تهاجم دشمنان، مورد حمایت ذوالقرنین+۱ آیه
- قبول درخواست قوم درگیر با یاجوج و ماجوج، جهت سدّسازی از جانب ذوالقرنین+۱ آیه
- استمداد ذوالقرنین از قوم درگیر با یاجوج و ماجوج، برای سدّسازی+۱ آیه
- اعتقاد ذوالقرنین، به از جانب خدا بودن امکانات خویش+۱ آیه
- اعتقاد ذوالقرنین، به برتری امکانات خدادادی بر کمکهای مردمی+۱ آیه
- ذوالقرنین، دارای حکومتی مردم دار و تلاش کننده برای رفع مشکلات مردم+۲ آیه
- برخورداری ذوالقرنین، از قدرت و اقتدار در حکومت خود، به لطف پروردگار+۱ آیه
- مبارزه با فساد یاجوج و ماجوج، در حکومت ذوالقرنین+۱ آیه
- تمدّن، در دوران ذوالقرنین+۱ آیه
- اشنایی مردم به صنعت سدّسازی، در دوران ذوالقرنین+۲ آیه
- سدّسازی ذوالقرنین، جهت جلوگیری از افسادگری یاجوج و ماجوج+۳ آیه
- ذوالقرنین، خواستار کمکهای انسانی در ساختن سدّ+۱ آیه
- اظهار بی نیازی ذوالقرنین از کمکهای مادّی مردم به وی، در مقابل ساختن سد در برابر یاجوج و ماجوج+۱ آیه
- سدّسازی ذوالقرنین، جهت جلوگیری از افسادگری یاجوج و ماجوج+۳ آیه
- ساختن سدّ، جهت جلوگیری از فساد یاجوج و ماجوج، در سفر سوم+۲ آیه
- باور ذوالقرنین، به توحید ربوبی+۲ آیه
- ذوالقرنین، معتقد به مملوکیّت خود برای پروردگار+۱ آیه
- ذوالقرنین، معتقد به منشا بودن خداوند برای همه نعمتها و امکانات+۲ آیه
- اعتقاد ذوالقرنین، به منشا بودن خداوند برای حکومت و قدرت او+۲ آیه
- دانش و قدرت انسان، جلوه ای از رحمت پروردگار در اعتقاد ذوالقرنین+۴ آیه
- اعطای علم و راهکارهای علمی به ذوالقرنین، از جانب خداوند+۶ آیه
- اشنایی ذوالقرنین به صنعت سدسازی+۲ آیه
- ذوالقرنین، معتقد به توحید+۳ آیه
- ربوبیّت الهی، تنها منشا همه قدرتها و نعمتها، در عقیده ذوالقرنین+۲ آیه
- اظهار بی نیازی از کمکهای مردم و اتّکا به عطایا و نعمتهای الهی، از سوی ذوالقرنین+۱ آیه
- خدمت گزاری ذوالقرنین به مردم، بدون چشم داشت مالی و بدون درخواست مزد+۱ آیه
- اعطای علم و راهکارهای علمی به ذوالقرنین، از سوی خداوند+۶ آیه
- برخورداری ذوالقرنین، از قدرت و امکانات گسترده خدادادی+۲ آیه
- نپذیرفتن کمکهای مردم و اظهار بی نیازی از ان، از سوی ذوالقرنین+۲ آیه
- برخورداری ذوالقرنین، از قدرت و امکانات بسیار، در پرتو لطف پروردگار+۱ آیه
- برخورداری ذوالقرنین، از توان و قدرت سدّسازی، جلوه ای از رحمت الهی در بینش ذوالقرنین+۴ آیه
- قدرت و امکانات، دو عنصر مهم در کارکرد مدیریّتی ذوالقرنین+۳ آیه
- استفاده ذوالقرنین از مشارکت نیروی انسانی و امکانات مردمی برای ساخت سدّ در عین توکّل بر خدا+۳ آیه
- تدارکات و نیروی انسانی، دو عنصر مهم در مدیریّت پروژه از نظر ذوالقرنین+۳ آیه
- توکّل بر خدا و بی نیازی از کمکهای مردمی، عنصری ارزشمند در مدیریّت ذوالقرنین+۱ آیه
- نظارت مستقیم ذوالقرنین، بر پروژه ساخت سدّ+۲ آیه
- دانش و نظارت مستقیم ذوالقرنین در مدیریّت سدّسازی، موجب استحکام، نفوذناپذیری و مؤثّر واقع شدن سدّ در جلوگیری از حمله یاجوج و ماجوج+۳ آیه
- امکانات خدادادی به ذوالقرنین، جلوه ای از رحمت خداوند بر وی+۲ آیه
- اعطای علم و دانش سدسازی به ذوالقرنین، جلوه ای از رحمت الهی به او+۲ آیه
- برخورداری ذوالقرنین، از رحمت پروردگار، به سبب سدسازی+۲ آیه
- امادگی قوم درگیر با یاجوج و ماجوج، برای پرداخت هزینه ساخت سدّ به ذوالقرنین+۱ آیه
- اظهار بی نیازی ذوالقرنین، در قبال تامین هزینه احداث سدّ، به وسیله مردم+۱ آیه
- اجرا و تاسیس سدّ ذوالقرنین، با نظارت و مدیریّت مستقیم ذوالقرنین+۱ آیه
- درخواست ذوالقرنین، برای مشارکت نیروی انسانی و امکانات مردمی در احداث سدّ+۱ آیه
- سدّ ذوالقرنین، دارای استحکامی بیشتر از سدّ مورد درخواست مردم
- ذوالقرنین، دفع کننده فساد یاجوج و ماجوج؛ با کمک خواهی از مردم و ساختن سدّی بزرگ+۲ آیه
- سدّسازی ذوالقرنین، برای ایجاد امنیّت و جلوگیری از فسادگری یاجوج و ماجوج+۲ آیه
- مطلوب بودن استفاده از قدرت خدادادی، در ارایه خدمات رایگان به خلق+۴ آیه
- شایسته بودن استفاده از قدرت خدادادی، در خدمت به خلق و دفع فساد در زمین+۴ آیه
- برخورداری ذوالقرنین، از قدرت و توانایی گسترده در زمین+۲ آیه
- قدرت ذوالقرنین، برخاسته از ربوبیّت خداوند+۲ آیه
- تمدّنها، از اثار و نشانه های قدرت خدا+۶ آیه
- خداوند، منشا اعطای توانمندی و قدرت+۱ آیه
- اعتقاد و توجّه به منشا دانستن خداوند، در اعطای قدرت و امکانات، زمینه ای برای اجتناب از چشمداشت هرگونه اجرت از مردم، در مقابل عملکرد خود برای انان+۶ آیه
- شایسته بودن اعتراف به منشا بودن خداوند برای قدرت و قلمداد کردن ان با عنوان رحمت و نعمت الهی+۶ آیه
- اموال و داراییها در بینش قرانی، خیر و ارزشمند+۶ آیه
- خیر بودن داراییها و اموال انسان+۶ آیه
- مُمکِّن/ اسماوصفات+۱ آیه
- تصمیم ذوالقرنین به احداث سدّی در برابر یاجوج و ماجوج، محکمتر از سدّ مورد درخواست مردم+۱ آیه