سوره علق(العلق)، آیه ۱۳ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۷
أَرَأَيْتَ إِن كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ
به من خبر ده اگر (این طغیانگر) حق را انکار کند و به آن پشت نماید (آیا مستحق مجازات الهی نیست)؟!
معنی کلمات و عبارات
«إِن کَذَّبَ وَ تَوَلَّی»: (نگا: قیامه / ، لیل / ). جواب شرط باز هم محذوف است.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - تکذیب دین و روى گردانى از آن، شگفت آور و نکوهیده است. «أرءیت إن کذّب و تولّى»
تکرار «أرءیت»، تأکید بر شگفتى و توبیخ است.
۲ - شخص بازدارنده پیامبر(ص) از نماز، رهنمودهاى آن حضرت را دروغ پنداشته و از پذیرش آن روى گردان بود. «أرءیت الذى ینهى ... أرءیت إن کذّب و تولّى»
جمله «کذّب و تولّى»، مربوط به «الذى ینهى» و توصیف کسى است که پیامبر(ص) را از نماز نهى مى کرد. بسیارى از مفسران، وى را ابوجهل دانسته اند. متعلق «کذّب» - به قرینه «کان على الهدى. أو أمر بالتّقوى» - هدایت هاى ارائه شده از جانب پیامبر(ص) و فرمان هاى تقواساز او است.
۳ - تکذیب گران دین و اعراض کنندگان از آن، بازدارنده مردم از نماز و هدایت و امر به تقوا «أرءیت الذى ینهى . عبدًا إذا صلّى . أرءیت إن کان على الهدى . أو أمر بالتّقوى . أرءیت إن کذّب و تولّى»
۴ - تکذیب کنندگان تعالیم هدایت گر دین و دستورات تقواپیشگىِ آن، طغیان گر و مورد تهدید الهى اند. «لیطغى ... أرءیت إن کذّب و تولّى»
سیاق آیات، بر تهدید دلالت دارد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تهدید مکذبان متقینسرزنش تکذیب دینشگفتی تکذیب دینطغیانگری مکذبان دینطغیانگری مکذبان متقینمانعان از تقوامانعان از نمازمانعان از نماز محمدمعرضان از نمازمکذبان نمازهدایت ستیزانتکذیبگری ابوجهلمعرضان از محمدتهدید مکذبان دینتکذیب محمدتهدیدهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۶)
- اطاعت از مکذّبان، مورد نهی الهی+۲ آیه
- ابوجهل، تکذیبکننده محمّد(صلی الله علیه واله) و تعالیم وی+۱ آیه
- تهدید مکذّبان کافر به عذاب، از ناحیه خداوند+۴ آیه
- تکذیب حق، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۴ آیه
- تکذیب پیامبر(صلی الله علیه واله) و تعالیم او، درپیدارنده اتش سوزان جهنّم+۴ آیه
- حرمت اطاعت از اعراض کنندگان از حق+۱ آیه
- حرمت پیروی از کافران+۲ آیه
- حرمت تبعیّت از مکذّبان ایات الهی+۳ آیه
- تکذیبگران دین، مردمی دروغگو و خطاکار+۱ آیه
- دروغگو بودن، اشکار از چهره تکذیبگران دین+۱ آیه
- تکذیب محمّد(صلی الله علیه واله)، موجب گرفتاری به عذاب ذلّت بار در اخرت+۲ آیه
- سؤال تعجّب برانگیز خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره برخوردهای ابوجهل با ان حضرت+۳ آیه
- سؤال توبیخی خداوند از ابوجهل، درباره اعمال و رفتارش با پیامبر(صلی الله علیه واله) و بی توجهی وی به اگاهی و نظارت الهی+۵ آیه
- سؤال توبیخی خداوند از ابوجهل، درباره رفتارش با پیامبر(صلی الله علیه واله) و بی توجّهی وی به اگاهی و نظارت الهی+۵ آیه
- سؤال تعجّب برانگیز خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره برخوردهای ابوجهل با ان حضرت+۳ آیه
- قسم مؤکّد خداوند، برای به ذلّت کشانیدن تکذیب کنندگان اعراض کننده از راه خدا، به سان به ذلّت کشانیدن دروغگوی خطاکار+۲ آیه
- الودگی به گناه، موجب تکذیب رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)و باز داشتن او از نماز+۴ آیه
- تکذیب پیامبر(صلی الله علیه واله) و انکار تعالیم ان حضرت، گناهی بزرگ+۸ آیه
- تکذیب و اعراض ابوجهل، از محمّد صلی الله علیه و اله+۳ آیه
- عذاب الهی، کیفر تکذیبکنندگان محمّد صلی الله علیه و اله+۷ آیه
- تکذیب محمّد صلی الله علیه و اله، از سوی ابوجهل+۳ آیه
- / 5. ضمیر خطاب «ت»+۲ آیه
- خطاب خاص خدا به محمد صلی الله علیه و اله با مراد خاص (محمد صلی الله علیه و اله)+۲ آیه
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۴ آیه
- تهدید شدن دشمنان پیامبر به بازخواستی سخت، در صورت تداوم بر مخالفت و دشمنی با ان حضرت+۳ آیه
- هدایت ستیزان، مورد تهدید و نکوهش خداوند+۲ آیه