آیه ۱۶ سوره مدثر

سوره مدثر(المدثر)، آیه ۱۶ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۷۵

معنی کلمات و عبارات
«عَنِیداً»: مخالف. ستیزه‌گر (نگا: هود / ، ابراهیم / ، ِ / ).
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۱۲ تا ۱۷

این آیات با آیه ۱۱ درباره ولید بن مغیرة که پیرمردى مجرب و از زیرکان عرب بود، نازل شده است و کسى بود که پیامبر را مسخره می‌کرد. روزى رسول خدا صلی الله علیه و آله در حجره خویش مشغول خواندن قرآن بود، قریش که آن آیات را مى شنیدند. نزد ولید رفتند و گفتند: اى ابو عبد شمس این کلماتى که محمد می‌خواند، چیست؟ آیا شعر است که می‌خواند و یا کهانت است که مى گوید و یا خطبه است که به زبان می‌راند؟ ولید گفت: بگذارید تا خودم گوش فرادارم و بشنوم سپس نزدیک رسول خدا صلی الله علیه و آله آمد و گفت: یا محمد از اشعار خود براى من بخوان. پیامبر فرمود: آنچه من تلاوت کرده و می‌خوانم، شعر نیست بلکه کلام پروردگار است که به توسط فرشتگان براى انبیاء و رسل خویش مى فرستد. ولید گفت: همان را براى من اندکى بخوان، رسول خدا صلی الله علیه و آله سوره حم سجده را قرائت کرد تا به این آیه رسید. «فَإِنْ أَعْرَضُوا فَقُلْ أَنْذَرْتُکمْ صاعِقَةً مِثْلَ صاعِقَةِ عادٍ وَ ثَمُودَ». ولید وقتى این آیات را شنید به خود لرزید و موى سر و ریش او بر بدنش راست شد از آنجا یکسر به خانه خویش رفت و از آن پس از خانه بیرون نیامد. قریش هر قدر به انتظار وى ماندند، او را ندیدند تا این که نزد ابوجهل رفتند و گفتند: اى ابوالحکم ولید به سوى دین محمد رفته و چند روزى است که از خانه بیرون نمى آید. ابوجهل نزد ولید رفت و گفت: اى عم، تو آبروى ما را برده اى و ما را در میان قریش رسوا نموده اى و دشمن از هر طرف ما را شماتت و سرزنش می‌نمایند. آیا واقعا به دین محمد گرویده اى؟ ولید گفت: اى ابوالحکم من به دین محمد نگرویده ام ولى کلامى از او شنیدم که بدن من لرزید. ابوجهل گفت: آیا براى تو خطبه خواند؟ گفت: نه، خطبه یک سلسله کلام متصل به یکدیگر است ولى کلام او پراکنده بود و هیچکدام با دیگرى شباهتى نداشت، ابوجهل گفت: آیا شعر بود که براى تو خواند؟ گفت: شعر هم نبود زیرا من انواع و اقسام اشعار عرب را به جهات مختلف شنیده ام. کلام او به شعر هم شباهتى نداشت، ابوجهل گفت: پس چه بود؟ ولید گفت: واگذار مرا تا درباره آن بیندیشم تا براى گفتار او نامى بگذارم. فرداى آن روز دوباره ابوجهل با عده اى از قریش نزد او آمدند، گفتند: بالاخره کلام محمد را چه نامیده اى؟ گفت: کلام او سحرى است که بسیار جذب قلوب مردم می‌کند سپس این آیات نازل گردید. چنان که ابن عباس و دیگران از مفسرین با اندک تفاوت نیز آن را نقل و روایت نموده اند و نیز گویند: این شأن و نزول درباره ولید بن مغیرة در طى آیات ۱۹ تا ۲۵ این سوره با اندک تفاوتى نازل گردیده است.

آیه ۱۳ (ترجمه)، «و اگر از آیات خدا دورى کردند؛ بگو شما را به صاعقه اى که عاد و ثمود را هلاک نمود، مى ترسانم». تفسیر على بن ابراهیم. حاکم صاحب المستدرک. تفاسیر طبرى و ابن ابى حاتم. کشف الاسرار.

نکات آیه
۱ - ولیدبن مغیره، هرگز به تمامى آرزوهاى مادى خود نرسید و عطش زیاده خواهى او سیراب نگردید. «ثمّ یطمع أن أزید . کلاّ» ۲ - ولیدبن مغیره، فردى عنود و حق ستیز «إنّه کان لأیتنا عنیدًا» ۳ - دلدارى خداوند به پیامبر(ص)، در برابر مخالفت هاى کافران عنود، قدرت طلب و افزون خواه (همچون ولیدبن مغیره) «ثمّ یطمع أن أزید . کلاّ» برداشت یاد شده، با توجه به این نکته است که مخالفان پیامبر(ص) - از جمله ولیدبن مغیره - از ثروت اندوزان و قدرت مندان بودند. نفى ازدیاد قدرت و ثروت آنان با تعبیر (کلاّ) از سوى خداوند، مى تواند به منظور دلدارى به پیامبر(ص) باشد. ۴ - وجود انسان هایى حق ناپذیر در جامعه، به رغم شناخت نشانه هاى درستى آن «إنّه کان لأیتنا عنیدًا» «عنید» و «عنود» به کسى گفته مى شود که حق را شناخته است; ولى عمداً و آگاهانه با آن مخالفت مىورزد. ۵ - مخالفان رسالت پیامبر(ص)، مردمى لجوج و حق ناپذیر بودند. «إنّه کان لأیتنا عنیدًا» ۶ - حق ناپذیرى و عناد با دین، موجب زوال نعمت ها است. «ثمّ یطمع أن أزید . کلاّ إنّه کان لأیتنا عنیدًا» جمله «إنّه کان لآیاتنا عنیداً» تعلیل براى ردع (کلاّ) است; یعنى، چنین نخواهد شد (بر قدرت و ثروت او افزوده نخواهد شد); چون او نسبت به آیات ما عناد دارد.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۱)
  • برخورد مستکبرانه ولید بن مغیره با ایات الهی+۲ آیه
  • دشمنی ولید بن مغیره با ایات الهی+۱ آیه
  • دشمنی ولید بن مغیره متمّول با ایات خدا+۲ آیه
  • جادو پنداشتن ایات قران به وسیله کافران+۳ آیه
  • ایات قران، گفتار و سخن بشر در دیدگاه کافران+۴ آیه
  • کینه توزی ولید بن مغیره به ایات قران+۱ آیه
  • جادو قلمداد کردن ایات قران از سوی ولیدبنمغیره+۲ آیه
  • نسبت دادن ایات قران به گفتار و سخن بشر از سوی ولید بن مغیره+۲ آیه
  • استکبار ولیدبنمغیره در برابر ایات خدا، باعث ردّ اعجاز قران و سحر خواندن ان+۱۰ آیه
  • استکبار ولیدبنمغیره کافر، در برابر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
  • ستیزهجویی ولیدبنمغیره از اشراف مکّه، با ایات الهی+۵ آیه
  • توطیه ولیدبنمغیره، اشرافی مکّه، بر ضدّ پیامبر(صلی الله علیه واله) و قران+۱۱ آیه
  • اندیشه باطل و طرّاحی عنادامیز ولیدبنمغیره، در مقابله قران+۱ آیه
  • اندیشه دینستیزانه ولیدبنمغیره در اتّهام جادوگری به قران، عملی شگفتانگیز+۵ آیه
  • اندیشه خصمانه ولیدبنمغیره علیه قران، موجب نفرین الهی بر او+۴ آیه
  • اندیشه عمیق و مستمرّ ولیدبنمغیره علیه قران و رسالت محمّد(صلی الله علیه واله)+۵ آیه
  • اندیشه عنادامیز ولیدبنمغیره، عامل گرفتاری وی به عذاب سخت الهی+۷ آیه
  • عنادورزی با حق، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۳ آیه
  • ولیدبنمغیره، فردی طمعکار و افزونخواه+۵ آیه
  • بینتیجه بودن حرص و از ولید بن مغیره+۶ آیه
  • ناروا بودن عناد، با ایات خدا+۴ آیه
  • دشمنی ولیدبن مغیره، با ایات خدا
  • دشمنی با ایات خدا، موجب زوال نعمتها+۱ آیه
  • عذاب سخت، کیفر دشمنی با ایات خدا+۱ آیه
  • قران در دیدگاه عنادالود ولیدبن مغیره، سحری برگرفته از ساحران پیشین+۲ آیه
  • استکبار ولیدبن مغیره در برابر ایات خدا، موجب سحر خواندن ان+۵ آیه
  • تهمت سحر به پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) و سخنان او، از سوی کافران عصر ان حضرت+۳ آیه
  • سحر، پدیده ای شناخته شده در عصر بعثت+۳ آیه
  • حضور انسانهایی معاند در جامعه، به رغم شناخت حق
  • بی نتیجه بودن حرص و طمع ولید بن مغیره+۶ آیه
  • عبوسی و ترشرویی ولیدبن مغیره، هنگام روبه رو شدن با ایات قران+۱ آیه
  • استکبار ولید بن مغیره در برابر قران، با سحر خواندن و ردّ اعجاز ان+۲ آیه
  • روحیه کینه توزی و ستیزه گری با ایات الهی، عامل افترا بستن به قران+۵ آیه
  • افترای کافران به قران، با قلمداد کردن ان به صورت تعلیمات بشری+۳ آیه
  • جادو قلمداد کردن ایات قران، از افتراهای ولیدبن مغیره+۲ آیه
  • استکبار ولیدبن مغیره در برابر ایات خدا، باعث تکذیب ورد اعجاز قران با سحر خواندن و قول بشر دانستن ان+۲ آیه
  • دشمنی با ایات قران، برخاسته از فکر و اندیشه غلط و نادرست+۱ آیه
  • دشمنی با ایات قران موجب افکنده شدن در دوزخ+۱ آیه
  • سحر بودن قران، از افتراهای کافران صدر اسلام+۶ آیه
  • لجاجت بعضی از کافران حق ناپذیر و مستکبر صدر اسلام بر الهی نبودن قران و منشا بشری دانستن ان+۱۵ آیه
  • ولید بن مغیره، فردی لجوج و حقناپذیر+۵ آیه
  • روحیّه لجوجانه ولید بن مغیره، عامل سحر خواندن قران+۲ آیه
  • لجاجت ولید، عامل نفرین و دور شدن وی از رحمت خداوند+۲ آیه
  • رفتار لجوجانه ولید ین مغیره نسبت به قران، عامل دوزخی شدن وی+۴ آیه
  • ولیدبن مغیره، مورد لعن و نفرین خداوند، به سبب عناد با ایات الهی+۴ آیه
  • برخورداری از مال و ثروت بدون ایمان به ایات الهی، بی ارزش در نظام ارزشی قران+۳ آیه
  • دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر مخالفتهای مترفان کافر+۳ آیه
  • مترفان کافر، مردمی زیادهطلب و دارای خصومت با ایات الهی+۳ آیه
  • دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر مخالفتهای کافران عنود، قدرتطلب و افزونخواه (همچون ولیدبنمغیره)+۱ آیه
  • اندیشه خصمانه ولید بن مغیره علیه قران، موجب نفرین الهی بر وی+۴ آیه
  • وجوب ایمان به ایات الهی+۲ آیه
واژه‌ها