سوره مدثر(المدثر)، آیه ۱۷ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۷۵
سَأُرْهِقُهُ صَعُودًا
و بزودی او را مجبور میکنم که از قلّه زندگی بالا رود (سپس او را به زیر میافکنم)!
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
شأن نزول: شأن نزول آیات ۱۲ تا ۱۷
این آیات با آیه ۱۱ درباره ولید بن مغیرة که پیرمردى مجرب و از زیرکان عرب بود، نازل شده است و کسى بود که پیامبر را مسخره میکرد. روزى رسول خدا صلی الله علیه و آله در حجره خویش مشغول خواندن قرآن بود، قریش که آن آیات را مى شنیدند. نزد ولید رفتند و گفتند: اى ابو عبد شمس این کلماتى که محمد میخواند، چیست؟ آیا شعر است که میخواند و یا کهانت است که مى گوید و یا خطبه است که به زبان میراند؟ ولید گفت: بگذارید تا خودم گوش فرادارم و بشنوم سپس نزدیک رسول خدا صلی الله علیه و آله آمد و گفت: یا محمد از اشعار خود براى من بخوان. پیامبر فرمود: آنچه من تلاوت کرده و میخوانم، شعر نیست بلکه کلام پروردگار است که به توسط فرشتگان براى انبیاء و رسل خویش مى فرستد. ولید گفت: همان را براى من اندکى بخوان، رسول خدا صلی الله علیه و آله سوره حم سجده را قرائت کرد تا به این آیه رسید. «فَإِنْ أَعْرَضُوا فَقُلْ أَنْذَرْتُکمْ صاعِقَةً مِثْلَ صاعِقَةِ عادٍ وَ ثَمُودَ». ولید وقتى این آیات را شنید به خود لرزید و موى سر و ریش او بر بدنش راست شد از آنجا یکسر به خانه خویش رفت و از آن پس از خانه بیرون نیامد. قریش هر قدر به انتظار وى ماندند، او را ندیدند تا این که نزد ابوجهل رفتند و گفتند: اى ابوالحکم ولید به سوى دین محمد رفته و چند روزى است که از خانه بیرون نمى آید. ابوجهل نزد ولید رفت و گفت: اى عم، تو آبروى ما را برده اى و ما را در میان قریش رسوا نموده اى و دشمن از هر طرف ما را شماتت و سرزنش مینمایند. آیا واقعا به دین محمد گرویده اى؟ ولید گفت: اى ابوالحکم من به دین محمد نگرویده ام ولى کلامى از او شنیدم که بدن من لرزید. ابوجهل گفت: آیا براى تو خطبه خواند؟ گفت: نه، خطبه یک سلسله کلام متصل به یکدیگر است ولى کلام او پراکنده بود و هیچکدام با دیگرى شباهتى نداشت، ابوجهل گفت: آیا شعر بود که براى تو خواند؟ گفت: شعر هم نبود زیرا من انواع و اقسام اشعار عرب را به جهات مختلف شنیده ام. کلام او به شعر هم شباهتى نداشت، ابوجهل گفت: پس چه بود؟ ولید گفت: واگذار مرا تا درباره آن بیندیشم تا براى گفتار او نامى بگذارم. فرداى آن روز دوباره ابوجهل با عده اى از قریش نزد او آمدند، گفتند: بالاخره کلام محمد را چه نامیده اى؟ گفت: کلام او سحرى است که بسیار جذب قلوب مردم میکند سپس این آیات نازل گردید. چنان که ابن عباس و دیگران از مفسرین با اندک تفاوت نیز آن را نقل و روایت نموده اند و نیز گویند: این شأن و نزول درباره ولید بن مغیرة در طى آیات ۱۹ تا ۲۵ این سوره با اندک تفاوتى نازل گردیده است.
آیه ۱۳ (ترجمه)، «و اگر از آیات خدا دورى کردند؛ بگو شما را به صاعقه اى که عاد و ثمود را هلاک نمود، مى ترسانم». تفسیر على بن ابراهیم. حاکم صاحب المستدرک. تفاسیر طبرى و ابن ابى حاتم. کشف الاسرار.
نکات آیه
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸–۴۸ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۷ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱۵–۲۵ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱۵–۲۵ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱۵–۲۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۷ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۱–۳۱ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۷
روایات و احادیث
۳ - «عن النبىّ(ص) قال: الصَّعود جبلٌ فى النّار یَصْعَدُ فیه الکافرُ سبعین خَریفاً ثمّ یَهْوى و هو کذلک فیه أبداً; [منبع: الدرّالمنثور، ج ۸، ص ۳۳۱; بحارالأنوار، ج ۹، ص ۱۶۷.] از رسول خدا(ص) روایت شده که فرمود: «صعود»، کوهى است در آتش جهنم که کافر به مدت هفتاد پاییز (در زمانى به مدت هفتاد سال) بر آن بالا مى رود. سپس از آن بالا سقوط مى کند و او در جهنم همیشه و تا ابد کارش همین است».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۸)
- نقشه خدعهامیز ولیدبنمغیره برای انکار قران، سبب ابتلای وی به عذاب استدراج+۵ آیه
- گرفتار شدن ولیدبنمغیره به عذاب سخت پس از مهلت یافتن و بهرهمند شدن از رفاه و امکانات فراوان در دنیا+۴ آیه
- استکبار ولیدبنمغیره در برابر ایات خدا، باعث ردّ اعجاز قران و سحر خواندن ان+۱۰ آیه
- استکبار ولیدبنمغیره کافر، در برابر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
- توطیه ولیدبنمغیره، اشرافی مکّه، بر ضدّ پیامبر(صلی الله علیه واله) و قران+۱۱ آیه
- تهدید اشراف مکّه به عذاب الهی از سوی خداوند+۵ آیه
- اندیشه خصمانه ولیدبنمغیره علیه قران، موجب نفرین الهی بر او+۴ آیه
- اندیشه عمیق و مستمرّ ولیدبنمغیره علیه قران و رسالت محمّد(صلی الله علیه واله)+۵ آیه
- اندیشه عنادامیز ولیدبنمغیره، عامل گرفتاری وی به عذاب سخت الهی+۷ آیه
- تهدید اشراف صدر اسلام به عذاب الهی، از سوی خداوند+۵ آیه
- تهدید شدن ولید بن مغیره به عذاب سخت، در جهنّم+۲ آیه
- تهدید ولیدبنمغیره به عذاب دوزخ، از جانب خدا+۳ آیه
- بینتیجه بودن حرص و از ولید بن مغیره+۶ آیه
- ناروا بودن عناد، با ایات خدا+۴ آیه
- عذاب سخت، کیفر دشمنی با ایات خدا+۱ آیه
- گرفتار شدن ولید بن مغیره به عذاب سخت، پس از مهلت یافتن و بهره مند شدن از رفاه و امکانات فراوان در دنیا+۴ آیه
- استکبار ولیدبن مغیره در برابر ایات خدا، موجب سحر خواندن ان+۵ آیه
- بی نتیجه بودن حرص و طمع ولید بن مغیره+۶ آیه
- دشمنی با ایات قران موجب افکنده شدن در دوزخ+۱ آیه
- نقشه خدعه امیز ولید بن مغیره، برای انکار قران، سبب ابتلای وی به عذاب استدراج+۳ آیه
- لجاجت بعضی از کافران حق ناپذیر و مستکبر صدر اسلام بر الهی نبودن قران و منشا بشری دانستن ان+۱۵ آیه
- رفتار لجوجانه ولید ین مغیره نسبت به قران، عامل دوزخی شدن وی+۴ آیه
- برخورداری از مال و ثروت بدون ایمان به ایات الهی، بی ارزش در نظام ارزشی قران+۳ آیه
- طمع ورزی و افزون خواهی در به چنگ اوردن ثروت بیشتر، خصلتی ناپسند+۲ آیه
- مترفان کافر لجوج، در معرض گرفتاری به عقوبتی طاقتفرسا+۲ آیه
- دشمنی و عنادورزی مترفان نسبت به ایات الهی، موجب عذاب مشقّتبار و گرفتاری به کوهی از اتش در جهنّم+۱ آیه
- امکانات و نعمتهای خدادادی، مقدمه عذاب برای برخی افراد و گروهها+۵ آیه
- اندیشه خصمانه ولید بن مغیره علیه قران، موجب نفرین الهی بر وی+۴ آیه