آیه ۳۲ سوره نحل

سوره نحل(النحل)، آیه ۳۲ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۷۰

الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلَامٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ

همانها که فرشتگان (مرگ) روحشان را می‌گیرند در حالی که پاک و پاکیزه‌اند؛ به آنها می‌گویند: «سلام بر شما! وارد بهشت شوید به خاطر اعمالی که انجام می‌دادید!»

معنی کلمات و عبارات
«أَلَّذِینَ»: صفت (الْمُتَّقینَ) است. «طَیِّبِینَ»: پاک و پاکیزه از کفر و معاصی. شادان و خوشحال از قالب تهی کردن و پرواز از جهان ناسوت به جهان ملکوت. حال ضمیر (هُمْ) است. «یَقُولُونَ»: مجموعه فعل و فاعل. حال (الْمَلآئِکَةُ) است. «سَلامٌ»: درود. امن و امان از خشم و عذابِ یزدان و سلامت از گرفتاریها و زشتیها.
نزول
نکات آیه
۱- قبض روح انسانها با فرشتگان است. «الذین تتوفّ-هم الملئکة» ۲- فرشتگان قبض روح کننده انسانها، متعددند. «الذین تتوفّ-هم الملئکة» ۳- تقواپیشگان، انسانهایى پاک و مبرّاى از جهالت و فسق «المتّقین . الذین تتوفّ-هم الملئکة طیّبین» واژه «طیّب» وقتى به انسان نسبت داده شود، به معناى دور بودن او از آلودگى، جهل، فسق و کارهاى زشت است. ۴- تقواپیشگان، به هنگام قبض روح از هرگونه ظلم به نفس به دورند. «المتّقین ... الذین تتوفّ-هم الملئکة طیّبین» به قرینه مقابله با آیه «الکافرین . الذین تتوفّیهم الملائکة ظالمى أنفسهم» احتمال دارد مراد از طیب (پاکى) به دور بودن از ظلم به نفس باشد. ۵- انسان، با مرگ نیست و نابود نمى شود. «الذین تتوفّ-هم الملئکة» «تتوفى» (از مصدر توفى) به معناى گرفتن چیزى به صورت کامل است و این معنا حکایت از آن دارد که حقیقت انسان گرفته مى شود و منتقل مى گردد. فراز بعدى آیه (سلام علیکم فادخلوا الجنّة) نیز مؤید برداشت فوق است. ۶- انسان، داراى حقیقتى فراتر از جسم «تتوفّ-هم الملئکة» روشن است که جسم انسان پس از مرگ در زمین مى ماند و دچار پوسیدگى و زوال مى شود و این نشان مى دهد که آنچه ملائکه قبض روح اخذ مى کنند، باید غیر از جسم او بوده و قابل خطاب «سلام» و «ادخلوا» باشد. ۷- آنانى که در حال پاکى قبض روح مى شوند، مورد استقبال ملائکه قرار مى گیرند. «الذین تتوفّ-هم الملئکة طیّبین یقولون سلم علیکم» ۸- ملائکه به هنگام قبض روح تقواپیشگان، بر آنان درود و سلام مى فرستند. «المتّقین . الذین تتوفّ-هم الملئکة طیّبین یقولون سلم علیکم» ۹- متقین، مورد تکریم و بزرگداشت فرشتگان «المتّقین . الذین تتوفّ-هم الملئکة طیّبین یقولون سلم علیکم ادخلوا الجنّة» ۱۰- فرشتگان، به هنگام قبض روح تقواپیشگان، حامل پیام سلامتى و خوشحالى براى آنانند. «المتّقین . الذین تتوفّ-هم الملئکة طیّبین یقولون سلم علیکم ادخلوا الجنّة» ۱۱- متقین، پس از مرگ پیوسته در آسایش و سلامتى اند. «المتّقین . الذین تتوفّ-هم الملئکة طیّبین یقولون سلم علیکم» ۱۲- «سلام» بهترین درود و تحیت است. «یقولون سلم علیکم» با توجه به اینکه ملائکه براى خوشامدگویى به متقین در هنگام قبض روح آنان، از واژه «سلام» استفاده مى کنند، روشن مى شود که براى تحیت گفتن «سلام» بهترین است. ۱۳- دعوت فرشتگان از تقواپیشگان به هنگام قبض روح آنان، براى ورود به بهشت «المتّقین . الذین تتوفّ-هم الملئکة طیّبین یقولون ... ادخلوا الجنّة» ۱۴- تقواپیشگان، با میل و رغبت وارد بهشت مى شوند. «المتّقین. جنّ-ت عدن یدخلونها ... یقولون سلم علیکم ادخلوا الجنّة» استعمال فعل «یدخلون» و نیز امر «ادخلوا» همراه با «سلام علیکم» براى ورود متقین به بهشت، در برابر (ادخلوا جهنم) که فرمانى است به کافران براى ورود به جهنم با یادآورى بد بودن آن، مفید نکته فوق است. ۱۵- اعمال تقواپیشگان، عامل ورود آنان به بهشت «المتّقین ... ادخلوا الجنّة بما کنتم تعملون» ۱۶- بهشت، پاداش کردار و اعمال متقین «ادخلوا الجنّة بما کنتم تعملون» ۱۷- عقیده صحیح و عمل صالح انسانها، عامل تعیین کننده سعادت آنان «و قیل للذین اتّقوا ماذا أنزل ربّکم قالوا خیرًا ... ادخلوا الجنّة بما کنتم تعملون» ۱۸- عقیده به نزول قرآن از جانب خداوند و خیر محض بودن آن، عامل تعالى انسان به مقامى والا «و قیل للذین اتّقوا ماذا أنزل ربّکم قالوا خیرًا ... و لنعم دار المتّقین ... الذین تتوفّ-هم الملئکة ... یقولون سلم علیکم ادخلوا الجنّة» ۱۹- ارائه نمونه و الگو از بدکاران و خوبان، از روشهاى تربیتى قرآن کریم    الکفرین . الذین تتوفّ-هم الملئکة ظالمى أنفسهم ... فادخلوا أبوب جهنّم ... فلبئس مثوى المتکبرین ... المتّقین . الذین تتوفّ-هم الملئکة طیّبین یقولون سلم علیکم ادخلوا الجنّة ۲۰- ذکر فرجام شقاوت بار کافران و عاقبت سعادت آمیز تقواپیشگان در کنار یکدیگر، از روشهاى تبلیغى قرآن    الکفرین . الذین تتوفّ-هم الملئکة ظالمى أنفسهم ... فادخلوا أبوب جهنّم ... فلبئس مثوى المتکبرین ... المتّقین . الذین تتوفّ-هم الملئکة طیّبین یقولون سلم علیکم
تفسیر (۱۱)
روایات و احادیث

۲۱- «عن أمیرالمؤمنین(ع): ... إنه لیس أحد من الناس تفارق روحه جسده حتى یعلم إلى أىّ المنزلین یصیر إلى الجنّة أم النار ... فإن کان ولیّاً لله فتحت له أبواب الجنّة و شرع له طرقها و نظر إلى ما أعدّ الله له فیها... قال الله تعالى «الذین تتوفّاهم الملائکة طیّبین سلام علیکم ادخلوا الجنّة ...» ...; [منبع: أمالى شیخ طوسى، ج ۱، ص ۲۶; نورالثقلین، ج ۳، ص ۵۲، ح ۷۵.] از امیرالمؤمنین(ع) روایت شده است:... روح از بدن هیچ یک از مردم جدا نمى شود تا اینکه بداند به سوى کدام یک از دو جایگاه مى رود: به سوى بهشت یا آتش ... پس اگر دوست خدا باشد، درهاى بهشت براى او باز مى شود و راههاى آن نمایان مى گردد و به آنچه خدا براى او در آن جا آماده کرده نگاه مى کند ... خداى تعالى فرمود: الذین تتوفّاهم الملائکة طیّبین...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۸)
  • بزرگ داشت پرهیزکاران، از سوی فرشتگان، هنگام ورود به بهشت+۶ آیه
  • پاسداشت پارسایان از سوی فرشتگان، هنگام مرگ+۱ آیه
  • حضور فرشتگان در نزد محتضر هنگام قبض روح وی+۳ آیه
  • مواجهه مؤدّبانه فرشتگان با مؤمنانِ صالح، هنگام مرگ
  • باغ بهشت، دارای درختانی به هم پیچیده+۴ آیه
  • باغ بهشت، دارای درختانی به هم پیچیده+۴ آیه
  • استقبال و خوشامدگویی فرشتگان، به بهشتیان+۶ آیه
  • وعده سلامت و امنیّت به بهشتیان، هنگام استقبال از انان+۶ آیه
  • بهرهمندی بهشتیان از سلامتی و امنیّت در بهشت+۷ آیه
  • پرهیزکاری عامل بهرهمندی از امنیّت و سلامت در بهشت+۶ آیه
  • سلام فرشتگان به بهشتیان، هنگام قبض روح
  • تضمین بهشت، از سوی خداوند برای پاکان
  • تضمین بهشت از سوی خداوند برای پاکان
  • دعوت ملایکه قبض روح، از متقیان و پاکان، برای ورود به بهشت+۱ آیه
  • بهشت موعود، موجود و خلق شده در حال حاضر
  • مژده بهشت از سوی ملایکه قبض روح، به متّقین دارای عمل صالح+۱ آیه
  • پاکی از ظلم (شرک و گناه)، عامل راهیابی انسان به بهشت+۱ آیه
  • تقوا، موجب برخورداری از پاداش الهی+۶ آیه
  • تحیّت فرشتگان بر پرهیزکاران، هنگام مرگ+۱ آیه
  • تحیّت فرشتگان بر پرهیزکاران، هنگام مرگ+۱ آیه
  • پاک بودن از ظلم، سبب تحیّت ملایکه به پرهیزکاران+۱ آیه
  • بهشت و نعمتهای ان، از پاداشهای متقین+۷ آیه
  • احترام فرشتگان از پارسایان+۱ آیه
  • طهارت (از کفر، شرک، گناه و پاکیزگی)، از اوصاف پرهیزکاران+۲ آیه
  • عقیده به نزول قران از جانب خداوند و خیر محض بودن ان، عامل تعالی انسان به مقامی والا+۱ آیه
  • بقای روح ادمی، در عالم پس از مرگ+۴ آیه
  • روح، امری مجرّد از مادّه و مستقلّ از بدن و باقی پس از مرگ+۵ آیه
  • روح انسان، تمام حقیقت وی+۴ آیه
  • جدایی روح از بدن، هنگام مرگ+۴ آیه
  • قبض روح انسانها به هنگام مرگ، به دست فرشتگان+۴ آیه
  • قبض روح متّقین و پرهیزگاران، به دست فرشتگان، در حال پاکی از هرگونه شرک و الودگی+۱ آیه
  • بهشت، پاداش متّقین دارای اعمال طیّب+۱ آیه
  • متّقین، برخوردار از قبض روح و مرگ گوارا+۱ آیه
  • استمرار پاکی و طیّب بودن متّقین، تا هنگام قبض روح+۱ آیه
  • قبض روح تقواپیشگان، از سوی عزراییل و فرشتگان مرگ، با گفتار خوش سلام و مژده بهشت+۱ آیه
  • مداومت اهل ایمان بر عمل صالح، مایه بهره مندی از پاداش الهی
  • عقیده به نزول قران از جانب خداوند و خیر محض بودن ان، عامل تعالی انسان به مقامی والا+۱ آیه
  • بهشتیان، دارای کرامت و احترام+۵ آیه
  • بهشتیان، مورد احترام و تکریم فرشتگان الهی+۴ آیه
  • متّقین، مورد تکریم فرشتگان، هنگام مرگ+۱ آیه
  • ستاندن جان پاکان و مرگ انان به وسیله ملایکه، همراه با سلام و فرمان به دخول در بهشت
  • مرگ پاکان، زمینه بهرهمندی انان از پاداش عملشان
  • ملایکه، مامور گرفتن جان متّقین، در حال پاکی دلهای انان و همراه با درود بر انان و فرمان به داخل شدن در بهشت+۱ آیه
  • سلام کردن از اداب معاشرت
  • مژده بهشت و خوشامدگویی ملایکه به متّقین+۵ آیه
  • گرفته شدن جان ادمی به صورت کامل، از سوی فرشتگان+۵ آیه
  • تقواپیشگان به هنگام قبض روح، مبرّا از هرگونه ظلم به نفس+۲ آیه
  • وعده سلامت به متقین، هنگام استقبال از انان، برای ورود به بهشت+۶ آیه
واژه‌ها