آیه ۶۱ سوره غافر

سوره غافر، آیه ۶۱ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۴

اللَّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَ النَّهَارَ مُبْصِراً إِنَ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَ لٰكِنَ أَكْثَرَ النَّاسِ لاَ يَشْكُرُونَ

خداوند کسی است که شب را برای شما آفرید تا در آن بیاسایید، و روز را روشنی‌بخش قرار داد؛ خداوند نسبت به مردم صاحب فضل و کرم است؛ ولی بیشتر مردم شکرگزاری نمی‌کنند!

معنی کلمات و عبارات
«لِتَسْکُنُوا فِیهِ»: (نگا: یونس / ، قصص / ). «مُبْصِراً»: روشن. تابان (نگا: یونس / نمل / ).
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - خداوند، شب را به منظور آرامش و آرمیدن انسان ها آفریده است. «اللّه الذى جعل لکم الّیل لتسکنوا فیه» ۲ - شب، زمانى مناسب براى آرمیدن و آرامش یافتن «اللّه الذى جعل لکم الّیل لتسکنوا فیه» ۳ - نقش سازنده تاریکى شب، در آرامش یافتن انسان ها «اللّه الذى جعل لکم الّیل لتسکنوا فیه» در جمله «اللّه الذى جعل لکم اللیل ...» - به قرینه آمدن «مبصراً» در «والنهار مبصراً» - کلمه «مظلماً» محذوف است; یعنى، «جعل اللیل مظلماً لتسکنوا». براین اساس گفتن این نکته که شب را تاریک قرار دادیم - با آن که این نکته اى روشن است - مى تواند گویاى برداشت یاد شده باشد. ۴ - خداوند، روز را به منظور توانایى بشر بر دیدن و تلاش براى تأمین روزى آفریده است. «اللّه الذى جعل لکم ... و النهار مبصرًا» در جمله «و النهار مبصراً» به قرینه آمدن «لتسکنوا» در جمله پیش - کلمه «لتبصروا فیه» محذوف است. ۵ - روز هنگام، زمان مناسب جهت تلاش و تکاپو براى به دست آوردن رزق و روزى «و النهار مبصرًا» در جمله «و النهار مبصراً» - به قرینه آیات مشابه مانند آیه ۷۳ سوره «قصص» - مى توان جمله «لتبتغوا من فضله» را در تقدیر گرفت. ۶ - نقش سازنده روشنایى روز، در تلاش روزانه انسان ها و نشاط و شادابى آنان «و النهار مبصرًا» ۷ - آفرینش شب و روز براى تأمین نیازهاى بشر، جلوه اى از ربوبیت خداوند و نشانه توانایى او بر برپا کردن قیامت «إنّ الساعة لأتیة ... اللّه الذى جعل لکم الّیل لتسکنوا فیه و النهار مبصرًا» آیه شریفه، درصدد اثبات و ارائه نشانه هاى درستى و راستى برپایى قیامت است که در دو آیه قبل، با صراحت به آن تأکید شده است. ۸ - عبادت و حاجت خواهى، تنها در پیشگاه کسى روا است که آفریننده شب و روز و تأمین کننده روزى و نیازهاى انسان ها است. «و قال ربّکم ادعونى أستجب لکم ... اللّه الذى جعل لکم... النهار مبصرًا» از ارتباط میان این آیه با آیه قبل - که درباره ربوبیت خداوند و عبادت او و حاجت خواهى از او بود - برداشت یاد شده به دست مى آید. ۹ - تمامى انسان ها - چه خوب و چه بد - از فضل و احسان خداوند برخوردارند. «إنّ اللّه لذو فضل على الناس» از این که خداوند فرموده بیشتر مردم شکرگزار فضل و احسان الهى نیستند، به دست مى آید که فضل و احسان او عام و فراگیر همه انسان ها - چه خوب و چه بد - مى باشد. ۱۰ - آفرینش شب و روز در راستاى تأمین نیازها و منافع بشر، جلوه اى از فضل و احسان خداوند به او است. «اللّه الذى جعل لکم الّیل ... إنّ اللّه لذو فضل على الناس» ۱۱ - بیشتر مردم، نسبت به نعمت ها و احسان هاى خداوند، شاکر و سپاس گزار نیستند. «إنّ اللّه لذو فضل على الناس و لکنّ أکثر الناس لایشکرون» ۱۲ - شاکران و سپاس گزاران نعمت ها و احسان هاى خداوند، گروهى اندک و در اقلیت اند. «و لکنّ أکثر الناس لایشکرون» ۱۳ - ناسپاسى، رفتارى ریشه دار در انسان ها و خصلتى مشترک میان آنان «إنّ اللّه لذو فضل على الناس و لکنّ أکثر الناس لایشکرون» تصریح به لفظ «ناس» در جمله «و لکن أکثر الناس لایشکرون» به جاى ضمیر «هم» - که به «الناس» قبل بازمى گردد - مى تواند گویاى برداشت یاد شده باشد. ۱۴ - شبِ آرامش دهنده و روزِ روشنایى بخش، دو نعمت بزرگ و درخور شکر و سپاس الهى «اللّه الذى جعل لکم الّیل لتسکنوا فیه و النهار مبصرًا ... و لکنّ أکثر الناس لایشکرون» ۱۵ - عبادت غیر خدا و حاجت خواهى از غیر او، کفران نعمت هاى الهى است. «قال ربّکم ادعونى أستجب لکم ... اللّه الذى جعل لکم الّیل ... و لکنّ أکثر الناس لایشکرون»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۱)
  • خدا، پدید اورنده شب برای اسایش و ارامش مردم+۷ آیه
  • افرینش شب و ارامش در ان، دو نعمت شایسته شکر+۱ آیه
  • خدا، پدید اورنده روز و روشنایی ان+۶ آیه
  • مایه ارامش بودن شب، از ایات خدا+۷ آیه
  • سپاسگزاری اقلّیّتی از مردم در برابر تفضّلات الهی+۴ آیه
  • ناسپاسی اکثریّت انسانها در برابر خداوند+۹ آیه
  • اکثریّت ناسپاس، مورد سرزنش خداوند+۵ آیه
  • تدبیر انسان در مراحل مختلف از سوی خدا، دلیل توحید ربوبی+۲ آیه
  • تفضّلات الهی، مقتضی شکر و سپاس بندگان+۱۰ آیه
  • تفضّل خدا بر تمام انسانها و بندگان، پرتوی از ربوبیّت و عطایای او+۵ آیه
  • افرینش شب برای اسایش انسان+۷ آیه
  • خداوند، افریدگار و خالق روز+۷ آیه
  • لزوم سپاسگزاری به درگاه خداوند، به جهت نعمت روشنایی روز
  • ناسپاسی در برابر نعمت روشنایی روز، موجب ملامت الهی
  • تامین نور لازم برای دیدن، فایده روز+۱ آیه
  • خداوند، خالق و پدیداورنده شب+۹ آیه
  • خداوند، مسخّرکننده و قراردهنده شب، برای ارامش و اسایش انسانها+۷ آیه
  • شب، نعمتی شایسته یاداوری و شکر+۲ آیه
  • شب، از نعمتهای الهی برای استفاده انسانها+۶ آیه
  • ترک سپاسگزاری به درگاه الهی، از سوی اکثریّت مردم+۷ آیه
  • ارامش، نعمتی درخور شکر و سپاس به درگاه الهی+۱ آیه
  • افرینش روز و قرار دادن ان در جهت تامین نیازهای انسان، مایه شکر و سپاس+۳ آیه
  • افرینش و تسخیر شب برای انسان، به منظور ارامش وی، مقتضی شکرگزاری در برابر خداوند+۱ آیه
  • توجّه به افرینش شب، مایه ایجاد روحیّه سپاس در انسان+۴ آیه
  • بهره مندی از فضل الهی، موجب شکرگزاری به درگاه خداوند+۱۱ آیه
  • سپاسگزاری اقلیّتی از مردم، در برابر نعمتهای الهی+۸ آیه
  • توانمندی بر خالقیّت و نیز مخلوق نبودن، از نشانه های معبود حقیقی
  • رازقیّت، از صفات لازم برای معبود راستین
  • خلقت شب و روز، از اثار و پیامد فضل خداوند
  • تفضّلات الهی، مقتضی شکر و سپاس بندگان+۱۰ آیه
  • تفضّل خدا بر تمام انسانها و بندگان، پرتوی از ربوبیّت و عطایای او+۵ آیه
  • شکر و سپاسگزاری در برابر تفضّلات الهی، وظیفه همه انسانها، حتّی کافران+۹ آیه
  • کفران نعمت، از خصلتهای ناپسند انسان+۷ آیه
  • روشنایی روز، نعمتی الهی برای انسان
  • تسخیر روز برای بهره بردن انسانها، جلوهای از نعمتهای بی شمار خداوند+۵ آیه
  • شب از نعمتهای الهی، برای استفاده انسانها+۴ آیه
  • قرار دادن شب برای ارامش انسان، از نعمتهای الهی و مقتضی شکرگزاری
  • فضل خدا بر انسانها، از نعمتهای مقتضی شکرگزاری در برابر او+۱۱ آیه
  • خلقت روشنایی و نور برای روز از سوی خداوند، شایسته شکرگزاری برای او+۲ آیه
  • نور و روشنایی روز، تفضّلی از سوی خداوند بر بندگان+۱ آیه
  • روشنایی نور، نعمتی الهی و درخور شکر و سپاس+۳ آیه
واژه‌ها