آیه ۳ سوره ص

سوره ص، آیه ۳ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۳

كَمْ أَهْلَكْنَا مِن قَبْلِهِم مِّن قَرْنٍ فَنَادَوا وَّلَاتَ حِينَ مَنَاصٍ

हमने उन से पहले कितने गिरोह हलाक कर डाले तो (अज़ाब के वक्त) ये लोग चीख़ उठे मगर छुटकारे का वक्त ही न रहा था

معنی کلمات و عبارات
«قَرْنٍ»: (نگا: انعام / مریم / و ). «مَنَاصٍ»: فرار. نجات. سلامت. «لاتَ»: لاء نفی جنس است همراه با (تَ) زائد. «لاتَ حِینَ مَنَاصٍ»: اینک وقت گریز نیست. اکنون زمان نجات نمی‌باشد.
نزول

سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۱ تا ۸

محمد بن یعقوب کلینى بعد از چهار واسطه از جابر و او از امام باقر علیه‌السلام نقل نماید که فرمود: ابوجهل با افرادى از قریش نزد ابوطالب آمدند و گفتند: برادرزاده ات ما و خدایان ما را آزار می‌رساند. به او بگو که از خدایان ما دست بردارد ما نیز از خداى او دست برمی‌داریم. ابوطالب کس نزد پیامبر فرستاد و او را نزد خود طلبید. پیامبر نزد ابوطالب آمد، دید در نزد او مشرکین گرد آمده اند پس از ورود فرمود: السلام على من اتبع الهدى یعنى سلام و درود بر کسانى که از هدایت حق پیروى کنند سپس نزد ابوطالب نشست. ابوطالب گفتار ابوجهل را به وى گفت، پیامبر فرمود: من کارى به آن‌ها ندارم جز این که آنان را به کلمه اى که سیادت آنان در ذکر و گفتار آنست دعوت می‌کنم. ابوجهل گفت: آن کلمه کدام است، فرمود: بگویند لا اله الّا اللّه. ابوجهل با قریش پس از شنیدن آن انگشتان خود را در گوش‌هاى خویش فروبردند و گفتند: ما تا به حال چنین کلمه اى نشنیده ایم سپس این آیات نازل شد. ابن عباس گوید: ابوطالب مریض بود، قریش نزد او آمدند در حالتى که پیامبر در نزد وى بود قریش از دست محمد نزد ابوطالب زبان به شکایت گشودند. ابوطالب به پیامبر گفت: اى برادرزاده از اینان چه می‌خواهى؟ پیامبر گفت: اى عمّ، از آن‌ها می‌خواهم که فقط یک کلمه واحدة را که به آن‌ها سیادت مى بخشد و سبب جزیه گرفتن از عجم می‌شود بر زبان جارى کنند. گفت: آن یک کلمه چیست؟ گفت: بگویند لا اله الّا اللّه. قریش گفتند: عجیب است که ما تمام خدایان ما را به یک خدا تبدیل نمائیم سپس این آیات نازل گردید.

البرهان فی تفسیر القرآن. مسند احمد و صحیح نسائى و صحیح ترمذى و حاکم صاحب المستدرک.

در آن زمان چه می‌گذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - نابودى بسیارى از امت ها و ملت هاى کافر پیش از امت عرب جاهلى، از سوى خداوند «کم أهلکنا من قبلهم من قرن» «قرن» به امت و مردمى گفته مى شود که در یک عصر و زمان زندگى کنند. ۲ - خوى سرکشى، تکبر، حق ناپذیرى و ستیزه جویى، عامل نابودى بسیارى از امت ها و ملت هاى گذشته «بل الذین کفروا فى عزّة و شقاق . کم أهلکنا من قبلهم من قرن» آیه شریفه، درصدد بیان این حقیقت است که آنچه موجب ایمان نیاوردن کافران صدراسلام شد، همان سبب کفر بسیارى از امت ها و ملت هاى گذشته گردید. ۳ - نقش اراده خداوند در تحولات تاریخ «کم أهلکنا من قبلهم من قرن» ۴ - نابودى امت ها و ملت هاى کفرپیشه تاریخ، درس عبرتى براى همه کفرپیشگان است. «کم أهلکنا من قبلهم من قرن» برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که آیه شریفه با یادآورى نابودى کافران گذشته، درصدد تهدید کفرپیشگان و اخطار به آنان است. ۵ - فریاد استغاثه و کمک خواهى کافران گذشته به هنگام عذاب، بى نتیجه بود و آنان نجات نیافتند. «فنادوا و لات حین مناص» «مناص» به معناى ملجأ و راه گریز است. ۶ - فرار و نجات از عذاب الهى، براى کافران ممکن نیست. «فنادوا و لات حین مناص»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۴)
  • بیاثر بودن استغاثه کافران، هنگام فرارسیدن عذاب استیصال+۱ آیه
  • استغاثه و کمکخواهی کافران، هنگام فرارسیدن عذاب الهی+۱ آیه
  • کیفر بسیاری از امّتهای گذشته با نابودی انان، از سوی خداوند
  • تهدید دشمنان قران، به هلاکت و نابودی+۲ آیه
  • بلند شدن صدای فریاد و استغاثه کافران، از امّتهای پیشین هنگام هلاکت انان
  • فریاد کمک خواهی کافران و استغاثه انان بی تاثیر، به هنگام فرا رسیدن عذاب استیصال+۱ آیه
  • فریاد کمک خواهی کافران و نیافتن راه نجات، هنگام عذاب استیصال+۱ آیه
  • تهدید دشمنان قران به هلاکت و نابودی، از سوی خداوند+۱ آیه
  • عذاب شدن کافران در زمان مقرّر، بر پایه قضای الهی+۱ آیه
  • هلاکت اقوام کفرپیشه، از موارد قضای الهی+۶ آیه
  • تفکّر ارتجاعی کافران عصر بعثت، مایه رویگردانی از قران و دعوت پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • بلند شدن صدای فریاد و استغاثه کافران، از امّتهای پیشین، هنگام هلاکت انان
  • تکبّر کافران در معاشرت با دیگران+۳ آیه
  • مُهلک/ اسماوصفات+۲ آیه
واژه‌ها