آیه ۱۲ سوره طه

سوره طه، آیه ۱۲ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۲

إِنِّي أَنَا رَبُّكَ فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ إِنَّكَ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى

من پروردگار توام! کفشهایت را بیرون آر، که تو در سرزمین مقدّس «طوی» هستی!

معنی کلمات و عبارات
«إِخْلَعْ نَعْلَیْکَ»: کفشهایت را از پا بیرون بیاور. در آن زمان بیرون آوردن کفش نشانه تواضع و ادب بوده است (نگا: المصحف المیسّر). «طُویً»: طُوی، نام سرزمین کنار کوه طور است.
نزول
نکات آیه
۱ - دره طوى - در صحراى سینا - سرزمین تکلم خداوند با موسى(ع) «یموسى . إنّى أنا ربّک ... إنّک بالواد المقدّس طوًى» «واد» مخفف «وادى»، یعنى حد فاصل بین کوه ها که راه عبور سیلاب باشد (مصباح). «طُوى» ممکن است نام دره اى پایین کوه طور باشد (لسان العرب). در این صورت بدل یا عطف بیان براى «الواد المقدس» خواهد بود و ممکن است به معناى «ساعة» و «لحظة» باشد (لسان العرب). که ظرف براى «المقدس» مى شود; یعنى دره اى که در برهه اى از زمان (اشاره به لحظه تکلم خداوند با موسى(ع)) تقدس یافته است. ۲ - خداوند در خطاب به موسى(ع)، خود را به او شناساند و به او فهماند که در محضر پروردگار خود قرار دارد و کلام او را مى شنود. «یموسى . إنّى أنا ربّک» ۳ - مکالمه خداوند با موسى(ع) در وادى طوى، جلوه اى از ربوبیت او نسبت به آن حضرت بود. «یموسى . إنّى أنا ربّک» ۴ - خداوند به موسى(ع) فرمان داد، به پاس احترام محضر پروردگار خود، نعلین از پاى درآورد و با پاى برهنه در وادى مقدس گام نهد. «فاخلع نعلیک إنّک بالواد المقدّس طوًى» ۵ - رعایت ادب و احترام در محضر پروردگار و هنگام گوش دادن به سخنان او، لازم است. «إنّى أنا ربّک فاخلع نعلیک» تفریع «فاخلع» بر جمله «إنّى أنا ربّک» چنین افاده مى کند که هنگام تکلم خداوند باید ادب را کاملاً مراعات کرد. باتوجه به این که در تکلم خداوند با انسان همواره وسایطى در کار است مى توان گفت هنگام تلاوت شدن قرآن و یا دیگر کلمات خداوند نیز باید کاملاً ادب را رعایت کرد. ۶ - حفظ حرمت مکان هاى مقدس و احترام به آنها لازم است. «فاخلع نعلیک إنّک بالواد المقدّس طوًى» جمله «إنّک بالواد ...» تعلیل براى «فاخلع» است و حکمى که علت آن روشن باشد، در موارد مشابه نیز باید اجرا شود. ۷ - درآوردن کفش ها و پابرهنه بودن، از بارزترین جلوه هاى احترام درمکان هاى مقدس است. «فاخلع نعلیک إنّک بالواد المقدّس طوًى » ۸ - وادى طوى در کناره کوه طور، سرزمینى پاک و منزه و شایسته احترام است. «إنّک بالواد المقدّس طوًى» «سرزمین مقدس»، یعنى سرزمینى که طهارت معنوى دارد (مفردات راغب). ۹ - ورود با کفش در سرزمین طوى (پایین کوه طور)، جایز نیست. «فاخلع نعلیک إنّک بالواد المقدّس طوًى» تعلیل بودن «إنّک بالواد المقدّس» حکم «اخلع» را به همه انسان ها و در همه زمان ها سرایت مى دهد. ۱۰ - مکان هاى تکلم خداوند با پیامبران و بندگان خویش، مکان هایى مقدس و طاهر و شایسته احترامند. «یموسى . إنّى أنا ربّک ... إنّک بالواد المقدّس طوًى» گرچه دلیل تقدس وادى طوى در آیه نیامده است، ولى مجموع آیه حکایت از ارتباط تکلم خداوند با تقدس آن سرزمین دارد، چه تقدس سابق، سبب انتخاب آن براى تکلم شده باشد و چه تکلم خداوند به آن قداست بخشیده باشد.
تفسیر (۱۱)
روایات و احادیث

۱۱ - «عن أبى عبداللّه(ع) قال: قال اللّه عزّوجلّ لموسى(ع) «فاخلع نعلیک» لأنّها کانت من جلد حمار میّت; از امام صادق(ع) روایت شده: خداى عزّوجلّ به موسى فرمود: «فاخلع نعلیک»، زیرا کفش هاى او از پوست میته الاغ بود». [منبع: علل الشرایع، ص ۶۶، ب ۵۵، ح ۱; بحارالأنوار، ج ۱۳، ص ۶۴، ح ۱.] ۱۲ - «عن الصادق جعفربن محمد(ع) إنّه قال: فى قول اللّه عزّوجلّ لموسى(ع) «فاخلع نعلیک» قال: یعنى إرفع خوفیک، یعنى خوفه من ضیاع أهله و قد خلفها تمخض، و خوفه من فرعون; از امام صادق(ع) در باره سخن خدا که به موسى فرمود: «فاخلع نعلیک» روایت شده که فرمود: یعنى دو ترس خود را کنار بگذار; یعنى ترس او از تلف شدن همسر خویش که وى را در حال زایمان برجاى گذاشته بود و ترس او از فرعون». [منبع: علل الشرایع، ص ۶۶، ب ۵۵، ح ۲; بحارالأنوار، ج ۱۳، ص ۶۴، ح ۲.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۴)
  • سرزمین طوی (در دامنه کوه طور)، دارای قداست و احترام خاصّ+۲ آیه
  • جلب نظر موسی(علیه السلام) به وسیله اتش، در بیابانهای میان مدین و مصر+۵ آیه
  • نظارت دقیق بر تربیت موسی(علیه السلام)، از ناحیه خداوند+۸ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۵ آیه
  • موسی(علیه السلام) از مقرّبان در پیشگاه خداوند+۲ آیه
  • مبعوث شدن موسی(علیه السلام) به رسالت، در حال چوپانی+۵ آیه
  • عصای موسی(علیه السلام)، وسیله کمکی برای چوپانی وی+۵ آیه
  • لزوم حفظ حرمت مکانهای مقدّس
  • ربوبیّت خدا، مقتضی احترام انسانها به او
  • درّه طُوی، سرزمین پاک، مقدّس و شایسته احترام+۴ آیه
  • درّه طوی، محلّ سخن گفتن خدا با موسی(علیه السلام)+۳ آیه
  • فرمان خدا به موسی(علیه السلام)، برای در اوردن کفش خویش در درّه طوی+۱ آیه
  • ممنوعیّت ورود به درّه طوی با کفش
  • درّه طوی، محلّ نزول اوّلین وحی بر موسی(علیه السلام)+۴ آیه
  • درّه طوی، محلّ برگزیده شدن حضرت موسی(علیه السلام)به رسالت+۲ آیه
  • سفر موسی(علیه السلام) از مدین به مصر، مقارن بعثت و پیامبر شدن وی+۶ آیه
  • شب هنگام، نقطه اغازین رسالت و نبوّت موسی(علیه السلام)+۸ آیه
  • دعای موسی(علیه السلام) در وادی مقدّس برای شرح صدر خویش و اجابت ان از سوی خدا+۲ آیه
  • وادی مقدّس «طُوی»، محلّ دعای موسی(علیه السلام)برای شرح صدر+۱ آیه
  • فرمان خدا به موسی(علیه السلام)، مبنی بر انداختن عصای خویش بر زمین، در کوه طور+۷ آیه
  • بازگو کردن قصّه موسی(علیه السلام) و وادی مقدّس، از سوی خداوند برای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۵ آیه
  • گم شدن موسی علیه السلام در راه بازگشت به مصر در بیابان+۵ آیه
  • جلب نظر موسی علیه السلام به وسیله اتش، در بیابانهای میان مدین و مصر+۴ آیه
  • رعایت ادب با کندن کفش در حضور خدا، از موارد وحی به موسی علیه السلام+۱ آیه
واژه‌ها