سوره فصلت، آیه ۹ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۷
قُلْ أَ إِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ وَ تَجْعَلُونَ لَهُ أَنْدَاداً ذٰلِكَ رَبُ الْعَالَمِينَ
بگو: آیا شما به آن کس که زمین را در دو روز آفرید کافر هستید و برای او همانندهایی قرارمیدهید؟! او پروردگار جهانیان است!
معنی کلمات و عبارات
«خَلَقَ الأرْضَ»: مراد از خلق زمین، تقدیر وجود و آفرینش بالقوّه آن است. چرا که آفرینش زمین همراه با آفرینش همه کائنات بوده و خود قطعه ناچیزی از مجموعه کائنات است (نگا: انبیاء / ). این هم در قرآن غریب نیست. مثلاً در آفرینش آدم قرآن فرموده است: إِنَّ مَثَلَ عِیسی عِندَاللهِ کَمَثَلِ آدَمَ، خَلَقَهُ مِن تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ کُن فَیَکُونُ (آلعمران / ). «خَلَقَهُ مِن تُرَابٍ»: خواست او را از خاک بیافریند و پیدایش او را مقدّر فرمود. چرا که اگر مراد از «خلق» آفریدن بالفعل باشد نه بالقوّه، جمله (کُن فَیَکُونُ) معنی ندارد (نگا: التفسیر الواضح، تفسیر کبیر). «یَوْمَیْنِ»: دو روز. مراد دو وقت و دوران است. چرا که قبل از آفرینش آسمان و زمین، روزی به معنی روز معمولی وجود نداشته است. این دورانها هم شاید هزاران و بلکه میلیونها و میلیاردها سال به طول انجامیده باشد (نگا: حجّ / ، سجده / معارج / .
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - کفر و شرک به خداوند، با وجود آیات آشکار او، امرى شگفت و تعجب آور «قل أئنّکم لتکفرون بالذى خلق الأرض»
۲ - خداوند، آموزگار پیامبر، در برخورد با مشرکان و چگونه استدلال کردن با آنان «قل أئنّکم لتکفرون»
مطلب بالا با توجه به کلمه «قل»، قابل استفاده است.
۳ - زمین و چگونگى شکل گیرى و آفرینش آن، از نزدیک ترین و آشکارترین زمینه هاى توجه انسان به خالقیت خداوند «قل أئنّکم لتکفرون بالذى خلق الأرض»
از این که خداوند از میان همه نشانه ها و دلایل، آفرینش زمین را به عنوان دلیل خالقیت و آفریدگارى خود یاد کرده است، مى توان مطلب بالا را به دست آورد.
۴ - خداوند، آفریننده زمین در دو روز «خلق الأرض فى یومین»
۵ - خدا، زمین را در دو مرحله و دوره آفرید.* «بالذى خلق الأرض فى یومین»
لفظ «یوم» مى تواند کنایه از دوره و مرحله باشد.
۶ - مطالعه در مراحل آفرینش زمین، زمینه ساز توجه انسان به یگانگى آفریدگار آن «قل أئنّکم لتکفرون بالذى خلق الأرض فى یومین و تجعلون له أندادًا»
۷ - خداوند، مبرّا از هر شریک و همانند «قل أئنّکم لتکفرون ... تجعلون له أندادًا»
از استفهام در «أئنّکم» مطلب بالا استفاده مى شود.
۸ - شرک، در بردارنده کفر و مستلزم انکار ربوبیت یگانه خداوند «و ویل للمشرکین ... قل أئنّکم لتکفرون ... و تجعلون له أندادًا»
۹ - مشرکان عصر بعثت، معتقد به شریکان و همسانانى چند براى خداوند «و تجعلون له أندادًا»
واژه «أنداد» جمع «ندّ» و به معنى همانندها و نظیرها است.
۱۰ - تنها آفریننده زمین، پروردگار و مدبر عالم هستى است. لتکفرون بالذى خلق الأرض ... ذلک ربّ العلمین «ذلک» به قرینه مقام خبر مقدم و «ربّ العالمین» مبتداى مؤخر است و تقدیم خبر بر مبتدا مفید حصر است.
۱۱ - جهان آفرینش، متشکل از عوالم متعدد «العلمین»
۱۲ - ربوبیت و تدبیر جهان از شؤون خالقیت خدا است. «بالذى خلق ... ذلک ربّ العلمین»
از این که خداوند براى ربوبیت خویش به خالقیتش استناد کرده، مطلب بالا استفاده مى شود.
۱۳ - مشرکان عصر بعثت، معتقد به خالقیت خدا و منکر ربوبیت مطلقه وى بودند. «قل أئنّکم لتکفرون بالذى خلق ... ذلک ربّ العلمین»
تعبیر «تجعلون له أنداداً» نشان مى دهد که مشرکان اصل وجود خدا و خالقیت او را قبول داشته اند ولى براى او شریک در آفرینش و ربوبیت قائل بوده اند.
۱۴ - داشتن شریک، دور از ساحت بلند ربوبیت خدا است. «و تجعلون له أندادًا ذلک ربّ العلمین»
تعبیر «ذلک» که اشاره به دور است مى تواند بیان کننده رفعت مقام ربوبى از داشتن شریک باشد.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۹ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶–۱۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار مطالعه مراحل خلقت زمینزمینه تکذیب توحید ربوبیآثار مطالعه آیات آفاقیزمینه ذکر خالقیت خداشگفتی کفرمدت خلقت زمینشگفتی شرکمراحل خلقت زمینروش خدا شناسیوضوح آیات خداروش برخورد با مشرکانعدد دواحتجاج با مشرکانعقیده به خالقیت خداعقیده مشرکان صدراسلامآثار مطالعه آفرینشمکذبان ربوبیت خدازمینه توحیدخدا و شریکخالق آفرینشمدبر آفرینشبطلان شرکعوامل کفرتوحید در خالقیتتعدد عوالم آفرینشخلقت زمینخالق زمینتوحید ذاتیمعلم محمدتوحید ربوبیتدبیر آفرینشآثار شرکصفات جلالتنزیه خداخالقیت خداربوبیت خداجهان بینی توحیدیاختصاصات خداتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۷)
- افرینش تدریجی زمین از ایات خدا+۶ آیه
- احتجاج پیامبر(صلی الله علیه واله) با کافران به افرینش زمین و تقدیر برکات و روزی موجودات در چهار فصل از سوی خدا، برای نفی شرک+۱ آیه
- احتجاج پیامبر(صلی الله علیه واله) با کافران، به افرینش اسمانها در دو روز (دو دوره) و تدبیر انها از سوی خدا، برای اثبات وجود خداوند+۲ آیه
- احتجاج پیامبر(صلی الله علیه واله) با کافران برای اثبات توحید ربوبی، به تزیین اسمانها با ستارگان و نگاهداری انها از سوی خدا+۲ آیه
- دعوت از عقل و وجدان برای داوری، با طرح پرسش، از شیوههای احتجاج
- فواید زمین، جلوهای از برکات خداوند+۱ آیه
- برکات خداوند، جلوهای از ربوبیت او+۳ آیه
- زمین، دارای برکاتی برای جوامع بشری+۲ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۵ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۴ آیه
- پافشاری کافران بر کفر خویش، مایه تعجّب+۱ آیه
- کفر به خداوند، با وجود ایات اشکار او، امری شگفت و تعجّباور+۲ آیه
- تعلیم روش احتجاج به محمّد(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند+۳ آیه
- انحراف از خط توحید و خداپرستی، مشکل همیشگی جوامع بشری+۱ آیه
- خدای یکتا، تنها پروردگار هستی و مدبّر امور+۱ آیه
- تامین روزی انسانها از سوی خدای یگانه، نشانهای از ربوبیّت بیهمتای وی+۲ آیه
- تدبیر امور جهان به دست خدای یگانه، دلیل بر توحید ربوبی+۴ آیه
- خلقت موجودات، از دلایل انحصار ربوبیّت به خدا+۷ آیه
- کفرورزی مشرکان، به خدای یکتا
- عذاب ثمود و بدفرجامی انان، مورد هشدار پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) به کافران زمان خود+۱ آیه
- خداوند، تدبیرکننده جهان افرینش و عوالم متعدّد ان+۹ آیه
- موجودات زمین، دارای حقی برابر در تامین نیازمندیهای خویش از زمین+۲ آیه
- ممنوعیّت احتجاج، بدون اگاهی و از روی جهل+۳ آیه
- حرمت شرک و شریک قرار دادن، برای خدا
- تدبیر صاحبان عقل و جهانیان، به فرمان خداوند+۲ آیه
- استعداد زمین، جهت تامین نیازهای انسان+۳ آیه
- قرار داده شدن زمین، توام با برکت و فراوانی نعمت، از ناحیه خداوند+۱ آیه
- برکات و فواید زمین، جلوه ای از ربوبیّت الهی+۳ آیه
- افرینش زمین و سامان یافتن ان، قبل از سامان یافتن اسمان+۲ آیه
- تنظیم و تقدیر زمین در چهار دوره برای زندگانی، پس از افرینش اولیّه ان در دو دوره+۱ آیه
- خداوند، خالق و پدیداورنده زمین+۷ آیه
- خلقت مدّت دار و تدریجی زمین، از ایات خدا+۶ آیه
- خداوند، افریننده زمین در دو روز
- مطالعه مراحل خلقت زمین، زمینه ساز توجّه انسان به یگانگی افریدگار ان
- خداوند، قراردهنده زمین، در جهت منافع انسان+۳ آیه
- تامین روزی انسان، از فواید زمین+۳ آیه
- افرینش زمین در راستای منافع و مصالح ادمیان، از نعمتهای خدا+۳ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور پرسش توبیخی از مشرکان، به سبب شرک و کفر ورزی، به رغم وجود نشانه های وحدانیت خدا در خلقت زمین
- پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور پرسش توبیخی از مشرکان، به سبب شرک و کفر انان به خدا، به رغم دلایل وحدانیّت خدا در خلقت زمین
- لزوم برخورد منطقی با مشرکان+۱ آیه
- کفر مشرکان به توحید و یگانگی خدا
- سامان دادن اسمانها و افرینش ستارگان، برای تزیین و محافظت اسمان، جلوه ای از عزّت خداوند+۵ آیه
- اداره و تدبیر امور جهان، برخاسته از اثار علم خدا+۶ آیه
- توجه به افرینش زمین و اسمان و مراحل ان، عامل پی بردن انسان به قدرت و علم نامحدود خداوند+۳ آیه
- کفرورزی به خداوند، با وجود ایات اشکار او، شگفت و تعجّب اور+۲ آیه
- کفر مشرکان به توحید و خدای یگانه
- کفر ورزی به خدا، امری نکوهیده و مغایر با ایمان+۲ آیه
- افرینش و پیدایش کوهها، پس از پیدایش زمین+۳ آیه
- احتجاج پیامبر صلی الله علیه و اله با کافران، به افرینش زمین و تقدیر برکات و روزی موجودات در چهار فصل، از سوی خدا، برای نفی شرک+۱ آیه
- احتجاج پیامبر صلی الله علیه و اله با کافران، به افرینش اسمانها در دو روز (دو دوره) و تدبیر انها از جانب خدا، برای اثبات یگانگی خداوند+۲ آیه
- احتجاج پیامبر صلی الله علیه و اله با کافران برای اثبات توحید ربوبی، به تزیین اسمانها با ستارگان و نگاهداری انها به امر خدا+۲ آیه
- تعلیم روش احتجاج به پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، از جانب خداوند+۱ آیه
- سؤالتعجّبامیز پیامبر صلی الله علیه و اله از مشرکان به سبب شرک و کفر انان نسبت به خدا، بهرغم دلایل وحدانیّت خدا در خلقت زمین
- احتجاج پیامبر صلی الله علیه و اله با کافران+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به ابلاغ رهنمود خداوند به مشرکان، در اثبات توحید و نفی شرک+۲ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله مامور پرسش توبیخی از مشرکان، به سبب شرک و کفر ورزی، به رغم وجود نشانههای وحدانیت خدا در خلقت زمین
- خلقت زمین در راستای منافع و مصالح ادمیان، از نعمتهای الهی+۳ آیه