آیه ۴۰ سوره ق

سوره ق، آیه ۴۰ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۲۰

وَمِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَأَدْبَارَ السُّجُودِ

(Dan bertasbihlah kamu di malam hari) artinya lakukanlah kedua salat pada waktu permulaan malam hari (dan setiap selesai salat) kalau dibaca Adbaar berarti bentuk jamak dari lafal Duburun, sedangkan kalau dibaca Idbaar berarti Mashdar dari lafal Adbara. Artinya, lakukanlah salat tambahan yang disunahkan setiap selesai menjalankan salat fardu. Menurut suatu pendapat makna yang dimaksud adalah hakikat dari ucapan tasbih seraya memuji Allah yang dilakukan pada waktu-waktu tersebut.

معنی کلمات و عبارات
«أَدْبَارَ»: جمع دُبُر، عقب. دنبال. آخر (نگا: آل‌عمران / انفال / ). «السُّجُودِ»: مراد نمازها است.
نزول
نکات آیه
۱ - پیامبر(ص) موظّف به عبادت و تسبیح پروردگار در بخشى از شب «و من الّیل فسبّحه» ۲ - تشریع نمازهاى پنجگانه در وقت هاى مخصوص آن، از سوى خداوند «و سبّح ... قبل طلوع الشمس و قبل الغروب . و من الّیل فسبّحه» بنابراین که «قبل طلوع الشمس» اشاره به نماز صبح و «قبل الغروب» نماز ظهر و عصر و «من اللیل» نماز مغرب و عشاء باشد، برداشت بالا به دست مى آید. ۳ - تنزیه و ستایش پروردگار، روح نماز و عبادت است. * «و سبّح ... قبل طلوع الشمس و قبل الغروب . و من الّیل فسبّحه» در صورتى که این آیه با آیه قبل، نظر به نمازهاى پنجگانه داشته باشد; از به کار رفتن تعبیر تسبیح و تحمید به جاى «صلاة»، مى توان مطلب بالا را استفاده کرد. ۴ - پیامبر(ص)، موظّف به ادامه تسبیح پروردگار در پى هر سجده(نماز) «فسبّحه و أدبر السجود» ۵ - اهمیت تعقیبات نماز و نوافل آن * «و من الیل فسبّحه و أدبر السجود» در صورتى که سجده، اشاره به نماز داشته باشد; تعبیر «أدبار السجود» مى تواند ناظر به تعقیبات نماز و نوافل باشد. ۶ - نیازمندى انسان ها حتى پیامبران، به ارتباط مستمر و مداوم با خداوند «و سبّح بحمد ربّک قبل طلوع الشمس ... و أدبر السجود»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۷ - «عن زرارة عن أبى جعفر(ع) قال: قلت له: ... «و أدبار السجود» قال: رکعتان بعد المغرب; [منبع: کافى، ج۳، ص ۴۴۴، ح ۱۱; نورالثقلین، ج ۵، ص ۱۱۸- ، ح ۵۴.] زراره گوید: ازامام باقر(ع) پرسیدم: ... مراد از تسبیح در «و أدبار السجود» چیست ؟ فرمود: مراد دو رکعت نماز بعد از [نماز] مغرب است». ۸ - «عن إبن أبى نصر قال: سألت الرضا(ع) عن قول اللّه «و من الیل فسبّحه و أدبار السجود» قال: أربع رکعات بعد المغرب; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۳۲۷; نورالثقلین، ج ۵، ص ۱۱۸، ح ۵۵.] ابن ابى نصر گوید: از امام رضا(ع) درباره سخن خداوند «و من اللیل فسبّحه و أدبار السجود» پرسیدم; حضرت فرمود: مراد چهار رکعت [نماز] بعد از نماز مغرب است». ۹ - «[فى مجمع البیان، فى قوله تعالى ]«و أدبار السجود» فیه أقوال ... و رابعها أنّه الوتر من آخر اللیل . روى ذلک عن أبى عبداللّه(ع); [منبع: مجمع البیان، ج ۹، ص ۲۲۵; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۱۱۸، ح ۵۸.] در مجمع البیان ذیل آیه «و أدبار السجود» آمده است که در تفسیر این آیه چند قول هست. قول چهارم این است که مراد، نماز «وتر» در آخر شب است و این قول از امام صادق(ع) روایت شده است».

احادیث مرتبط (بر اساس موضوع)

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۴)
  • صبحگاه و شبانگاه، زمانی مناسب برای تسبیح خداوند+۴ آیه
  • اغاز روز و اخر روز، زمان مناسب برای تسبیح خداوند+۲ آیه
  • تسبیح پروردگار بعد از سجدهها، از وظایف پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • تسبیح خدا در نماز صبح، عصر، مغرب، عشا و ظهر+۲ آیه
  • دستور الهی به تسبیح در نافله (نافله مغرب یا وتر)
  • تسبیح پروردگار از جانب محمّد(صلی الله علیه واله)+۱۰ آیه
  • تسبیحگویی خداوند در بخشی از شب (سحرگاهان) از وظایف الهی پیامبراسلام(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • تعلیم شیوه تسبیح به پیامبر(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند+۱۰ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به تنزیه خداوند+۹ آیه
  • وجوب نماز شب و تهجّد بر پیامبر(صلی الله علیه واله)، افزون بر واجبات دیگر+۶ آیه
  • توجّه به ربوبیّت خداوند، مقتضی شبزندهداری و عبادت و نماز برای او+۴ آیه
  • تسبیح و تنزیه خدا در دل شب، از مصادیق تهجّد+۷ آیه
  • نماز شب، از مصادیق اشکار تهجّد+۱۳ آیه
  • وجوب نماز شب و تهجّد بر پیامبر(صلی الله علیه واله) افزون بر واجبات دیگر+۶ آیه
  • لزوم تسبیح خداوند+۱۱ آیه
  • لزوم تسبیح پیامبر(صلی الله علیه واله) از خداوند، در نمازهای نافله+۱ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) موظّف به تسبیح خداوند، در نماز صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا+۲ آیه
  • وجوب شب زنده داری و تهجّد بر پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • مطلوبیت سجده، برای خداوند+۱ آیه
  • وجوب نمازهای صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا+۶ آیه
  • وجوب نماز، در اوقات پنجگانه شبانه روز+۶ آیه
  • استحباب به جااوردن دو رکعت نماز، پس از مغرب
  • مامور بودن پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) به تهجّد و نماز شب+۹ آیه
  • مطلوبیّت سجده برای خداوند+۱ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) موظّف به سجده برای خدا، در بخشی از شب+۱ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به سجده برای خدا+۲ آیه
  • شب هنگام، فرصتی مناسب برای تسبیح و تقدیس خداوند+۴ آیه
  • فرمان خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)، برای اقامه نماز در پاسی از شب+۳ آیه
  • وجوب تهجّد و نماز شب بر محمّد صلی الله علیه و اله، از اختصاصات ان حضرت+۴ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به تسبیح و تنزیه خداوند+۱۰ آیه
  • تسبیحگویی خداوند در بخشی از شب (سحرگاهان)، از وظایف الهی پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • دستور الهی به محمّد صلی الله علیه و اله، برای تسبیح در نمازهای نافله+۲ آیه
  • خداوند، تعلیمدهنده اداب و چگونگی تسبیح به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱۰ آیه
  • تهجّد و نماز شب پیامبر صلی الله علیه و اله، همراه با تسبیح و تنزیه خدا+۷ آیه
  • وجوب تهجّد و نماز شب بر پیامبر صلی الله علیه و اله، افزون بر واجبات دیگر+۶ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۱۷ آیه
  • توصیه خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، برای تسبیح پروردگار، پس از سجدههای خود
  • محمّد صلی الله علیه و اله، موظّف به عبادت و تسبیح پروردگار، در بخشی از شب
  • محمّد صلی الله علیه و اله، موظّف به عبادت و تسبیح پروردگار، بعد از سجدههایش
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظف به تسبیح خدا و اعلام مبرا بودن او از هر عیب و نقص+۱۰ آیه
  • مغرب، وقت مقررّ شده برای وجوب نماز مغرب+۵ آیه
  • استحباب نافله نماز مغرب
  • دستور الهی به تسبیح، در نافله نماز مغرب
  • لزوم تسبیح خدا در نمازهای نافله، از سوی پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به تسبیح خدا، در نماز صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا+۲ آیه
  • اهمیّت تسبیح خدا، بعد از هر نماز
  • وجوب نمازهای صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا+۶ آیه
  • وجوب نماز، در اوقات پنجگانه شبانه روز+۶ آیه
  • نماز صبح، از نمازهای واجب یومیّه+۹ آیه
  • نماز ظهر، از نمازهای واجب یومیّه+۹ آیه
  • نماز عشا، از نمازهای واجب یومیه+۹ آیه
  • نماز عصر، ازنمازهای واجب یومیّه+۹ آیه
  • استحباب به جا اوردن دو رکعت نماز، پس از مغرب
  • مامور بودن پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله به تهجّد و نماز شب+۹ آیه
  • نماز مغرب، از نمازهای واجب یومیّه+۹ آیه
  • فضیلت و اهمیّت نماز وتر (یک رکعت اخر نماز شب)+۱ آیه
  • وجوب تسبیح خداوند+۱۱ آیه
  • تسبیح خداوند در نمازهای نافله شب، از واجبات و وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • تسبیح خداوند در نماز صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا، از واجبات و وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • وجوب شبزندهداری و نماز شب و تهجّد بر پیامبر صلی الله علیه و اله+۵ آیه
  • وجوب سجده انسانها برای خداوند+۳ آیه
  • وجوب نمازهای صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا+۶ آیه
  • وجوب نماز، در اوقات پنجگانه شبانه روز+۶ آیه
  • مامور بودن پیامبراکرم صلی الله علیه و اله به تهجّد و نماز شب+۷ آیه
واژه‌ها