سوره محمد، آیه ۳۰ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۰
وَ لَوْ نَشَاءُ لَأَرَيْنَاكَهُمْ فَلَعَرَفْتَهُمْ بِسِيمَاهُمْ وَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ أَعْمَالَكُمْ
و اگر ما بخواهیم آنها را به تو نشان میدهیم تا آنان را با قیافههایشان بشناسی، هر چند میتوانی آنها را از طرز سخنانشان بشناسی؛ و خداوند اعمال شما را میداند!
معنی کلمات و عبارات
«بِسِیمَاهُمْ»: سیما، قیافه. علامت. «لَحْنِ الْقَوْلِ»: شیوه سخن. طرز سخن.
نزول
سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- هجرت پیامبر از مکه به مدینهمرتبط با نزول
۱ هجرت · مکه - مدینه - اجازه جهاد دفاعیمرتبط با نزول
13 بعثت · مدینه - جنگ بدرمرتبط با نزول
۲ هجرت · بدر - پیمان برادری میان مهاجران و انصار
13 بعثت · مدینه - اختفا در غار ثور هنگام هجرت
13 بعثت · غار ثور، نزدیک مکه - تدوین پیماننامه مدینه
13 بعثت · مدینه - نخستین نماز جمعه در رانونا
13 بعثت · بنی سالم / مدینه - بنای مسجد قبا
13 بعثت · قبا، نزدیک مدینه - پیمان دوم عقبه
13 بعثت · عقبه، منی
نکات آیه
۱- خداوند، قادر به معرفى دقیق منافقان به پیامبر(ص) «و لو نشاء لأرینکهم فلعرفتهم بسیمهم»
۲- خداوند، قادر به ظاهر ساختن علایمى در وجود منافقان، براى رسوا کردن آنان «و لو نشاء لأرینکهم فلعرفتهم بسیمهم»
«سیما» به معناى علامت و نشانه است.
۳- تعلّق مشیت الهى بر ستّاریت و رسوا نساختن خلق، حتّى منافقان «و لو نشاء لأرینکهم»
«لو» براى امتناع است و مى رساند گرچه خداوند، قادر بر افشاى چهره منافقان است; اما مشیتش به آن تعلق نگرفته است.
۴- تأکید خداوند، بر توانایى پیامبر(ص) به شناخت منافقان از آهنگ سخنشان «و لتعرفنّهم فى لحن القول»
از جمله معانى «لحن القول»، آهنگ سخن است.
۵- امکان شناسایى منافقان و بیماردلان از لحن گفتار آنان «و لتعرفنّهم فى لحن القول»
۶- روحیات و خصلت هاى درونى انسان، داراى ظهورى آشکار در سبک گفتار وى «و لتعرفنّهم فى لحن القول»
خداوند با تأکید بیان کرده است که: مى توان منافقان را از شکل و محتواى سخنشان شناخت، از این سخن معلوم مى شود که منافق، با تمام تلاش براى پنهان داشتن اسرار خود، ناخود آگاه سرّ درونش بر شیوه گفتارش تأثیر مى گذارد.
۷- گفتار مرموز و نیشدار درباره دین، نشانه نفاق و بیماردلى «و لتعرفنّهم فى لحن القول»
«لحن القول»، به معناى آهنگ گفتار و نیز استعارات و کنایه هایى است که در بد جلوه دادن و مخدوش کردن موضوع، تأثیر دارد. خداوند، این گونه سخن گفتن را وسیله اى براى رسوایى منافقان، معرفى کرده است.
۸- خداوند، پوشاننده اسرار آدمیان و آنان خود فراهم آورنده زمینه رسوایى خویش* «و لتعرفنّهم فى لحن القول»
از عبارت «و لو نشاء...»، مشیت الهى بر ستّاریت استفاده مى شود و از عبارت «لحن القول» نیز نقش خود انسان در شناخته شدن درونش بهوسیله دیگران، قابل برداشت است.
۹- آگاهى خداوند، بر تمامى اعمال خلق «و اللّه یعلم أعملکم»
۱۰- علم الهى به تمامى اعمال خلق، هشدارى به بیماردلان منافق و نویدى به اهل ایمان «و اللّه یعلم أعملکم»
یادآورى علم فراگیر الهى بر تمامى اعمال خلق - چه مؤمن و چه منافق - در حقیقت هشدارى است به منافقان که سرانجام، کیفر اعمال خود را خواهند دید و نویدى است به مؤمنان که صبر و مقاومت شان بر طریق ایمان، از دید خداوند مخفى نیست.
۱۱- لزوم هشیارى جامعه اسلامى، نسبت به خطرها و توطئه هاى بیماردلان و منافقان علیه دین «و لتعرفنّهم فى لحن القول»
با توجه به این که خداوند، در آیات گذشته به روحیات، خصلت ها، موضع گیرى ها و توطئه گرى هاى منافقان بیماردل پرداخته و در این آیه نیز مؤمنان را نسبت به شناخت آنان رهنمون ساخته است (و لتعرفنّهم فى لحن القول)، مطلب بالا قابل برداشت است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۶–۳۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۶–۳۸ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۰ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۰ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۰ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۶–۳۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۰
موضوعات
دستهبندی موضوعی
زمینه رسواییستاریت خداشناسایی منافقانطعن به دینلحن سخن منافقاننقش صفات اخلاقیرسوایی منافقاناهمیت هوشیاریقدرت محمدآثار وسعت علم خداآثار سخنافشاگریهای خداافشای منافقانمحمد و منافقانهشدار به منافقاننشانه های نفاقعلم خدا به اعمالتوطئه منافقانبشارت به مؤمناننقش انسانمسؤولیت مسلمانانوسعت علم خداقدرت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۷)
- تهدید منافقان به رسوایی، در پی اطاعتهای منفعتجویانه انها از دشمنان دین+۳ آیه
- هشدار خداوند به منافقان، مبنی بر فاش ساختن کینههای انان و شناساندن انها به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- تهدید منافقان به رسوایی، در پی اطاعت از دشمنان دین+۳ آیه
- هشدار خدا به منافقان از افشای نقشههای انان علیه پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- علم و اگاهی خداوند نسبت به دشمنان محمّد+۱ آیه
- رایی / اسماوصفات
- قابل شناسایی بودن منافقان برای پیامبر(صلی الله علیه واله)، از روی اهنگ سخن شان
- سخن ادمی و اهنگ ان بیانگر اعتقادات و رفتارهای او
- خداوند، حافظ اسرار ادمیان
- گفتار و سخن ادمی از راههای شناخت خصوصیّات و روحیّات اشخاص+۱ آیه
- علایم و سیمای انسانها، از راههای شناخته شدن انان+۵ آیه
- تاکید خداوند به توانایی پیامبر(صلی الله علیه واله) بر شناخت منافقان از اهنگ سخنشان+۱ آیه
- صدا و اهنگ سخن، بیانگر روحیّات انسان
- قابل شناسایی بودن منافقان برای پیامبر(صلی الله علیه واله) از روی اهنگ صدایشان+۱ آیه
- قابل شناخت بودن بیماردلان از روی سیمای شان برای پیامبر(صلی الله علیه واله)، در صورت خواست الهی برای معرّفی کردن انها+۱ آیه
- قابل شناخت بودن بیماردلان، از روی سیمای شان برای پیامبر(صلی الله علیه واله)، در صورت خواست الهی برای معرّفی کردن انها+۱ آیه
- قابل شناخت بودن بیماردلان از روی سیمای شان برای پیامبر(صلی الله علیه واله)، در صورت خواست الهی برای معرّفی کردن انها+۱ آیه
- ظنّ بیماردلان، به مخفی ماندن کینه های شان نسبت به پیامبر(صلی الله علیه واله) و مؤمنان+۱ آیه
- خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها
- اگاهی خداوند به اعمال انسانها
- امکان نمایانگر شدن اسرار و درون قلب افراد به وسیله لحن انان+۱ آیه
- اگاهی خداوند از اسرار قلبها+۳ آیه
- اگاهی خداوند از کینه و دشمنی قلبی منافقان با مؤمنان+۱ آیه
- لحن سخن گفتن منافقان، سبب اگاهی پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) از کینه و دشمنی درونی و قلبی انان+۱ آیه
- چهره منافقان، سبب اگاهی مؤمنان از کینه و دشمنی قلبی انان+۱ آیه
- / 5. ضمیر خطاب «ت»
- خطاب خاص خدا به محمد صلی الله علیه و اله با مراد خاص (محمد صلی الله علیه و اله)
- تاکید خداوند بر قدرت محمّد صلی الله علیه و اله به شناخت منافقان، از اهنگ سخنشان
- تاکید خداوند بر توانایی پیامبر صلی الله علیه و اله در مورد شناخت منافقان، از اهنگ سخنشان
- امکان شناخت منافقان برای پیامبر صلی الله علیه و اله، در صورت تعلّق مشیّت خداوند به ان
- رسوا شدن منافقان و افشای چهره انان، در صورت تعلّق مشیّت خداوند بر ان
- تعلّق مشیّت الهی، بر حفظ ابرو و رسوا نساختن خلق، حتّی منافقان
- منتقم/ اسماوصفات
- منافقان، در احاطه علم الهی+۳ آیه
- تهدید منافقان به رسوایی، در پی اطاعتهای منفعت جویانه انها از دشمنان دین+۳ آیه
- شیوه سخن و سیمای منافقان، راهی برای شناخت پیامبر صلی الله علیه و اله از انان+۱ آیه
- تهدید منافقان به رسوایی، در پی اطاعت از دشمنان دین+۲ آیه
- هشدار خدا به منافقان، از افشای نقشههای انان علیه پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- چگونگی سخنان منافقان، راهی برای شناخت انان+۱ آیه
- قابل شناسایی بودن منافقان برای پیامبر صلی الله علیه و اله، از روی اهنگ صدایشان+۱ آیه
- گفتار ناصواب و بی ادبانه با پیامبر صلی الله علیه و اله، نشانه نفاق و بیماردلی+۱ آیه
- برخورد کینه جویانه و گفتار ناصواب، نسبت به علی علیه السلام نشانه نفاق و دورویی+۱ آیه
- چگونگی چهره و سیمای منافقان، راهی برای شناخت انان+۱ آیه
- قابل شناخت بودن منافقان برای پیامبر صلی الله علیه و اله از صورت و سیمای انان، در صورت خواست الهی برای معرفی انان+۱ آیه
- لحن سخن گفتن منافقان، نشان دهنده کینه درونی انان نسبت به مؤمنان+۱ آیه
- چهره منافقان، نمایانگر اسرار و کینه درونی و قلبی انان نسبت به مؤمنان و رسول خدا صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- ستاریّت الهی، در مورد برخی منافقان