آیه ۱۸ سوره مریم

سوره مریم، آیه ۱۸ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۶

معنی کلمات و عبارات
«إِن کُنتَ تَقِیّاً»: اگر پرهیزگار هستی. با توجّه بدین معنی، جزای شرط محذوف و از سیاق پیدا است. تو پرهیزگار نیستی. چرا که بدون اجازه به حجره عبادتگاه او درآمده است. در این صورت، واژه (إِنْ) حرف نفی و به معنی (ما) است.
نزول
نکات آیه
۱- برانگیختن روحیه تقوا و خداترسى در مرد ناشناس، واکنش اعتراض آمیز مریم(س)، هنگام مشاهده او در خلوت گاه خویش بود. «قالت إنّى أعوذ بالرحمن منک إن کنت تقیًّا» جمله «إن کنت تقیّاً» دعوت به تقوا در قالب جمله شرطیه است، مفاد آیه این است که اگر متّقى هستى - که باید باشى - از من دور شو و خود را گرفتار خشم خداوند مساز، که من خود را در پناه او قرار داده و دفع خطر تو را از او مى خواهم. ۲- مریم(س) با وحشت از حضور مرد ناشناس نزد وى، به خداوند پناه برد و او را از خشم خداوند برحذر داشت. «قالت إنّى أعوذ بالرحمن منک إن کنت تقیًّا» مریم(س) به جاى «اللّهم إنّى أعوذ بک» مرد ناشناس را مخاطب ساخت تا ترس از خشم خداوند را در دل او ایجاد کند. «تقوى» ; یعنى قرار دادن خویش در وقایة (مانع) از هر چیز ترسناک (مفردات راغب) و «تقیّاً»; یعنى پرهیزکننده از خطر. به قرینه کلام مریم(س) که مخاطب خود را از خداوند ترساند، مراد خطر خشم خداوند است. ۳- خداوند، پناه گاه انسان، در تنگاها است. «إنّى أعوذ بالرحمن» ۴- رحمت وافر خداوند، مقتضى پناه دادن او به گرفتاران و بى پناهان است. «إنّى أعوذ بالرحمن منک» «رحمان» صیغه مبالغه و به معناى بسیار مهربان است. تکیه حضرت مریم براین نام از بین نام هاى دیگر خداوند نشانه ویژگى این وصف در بین اوصاف خداوند و تناسب بیشتر آن با مقام استعاذه است. ۵- در تنگناها و زمینه هاى سقوط در ورطه خلاف عفت، باید به خداوند پناه برد. «قالت إنّى أعوذ بالرحمن منک» ۶- رحمان، از اسما و اوصاف خداوند است. «أعوذ بالرحمن» ۷- حضرت مریم(س) بانویى در اوج پاکدامنى و تقواپیشگى «قالت إنّى أعوذ بالرحمن منک إن کنت تقیًّا» مریم عذرا، به محض مشاهده مردى ناشناس در محل استقرار خود، سراسیمه به تذکر و نصیحت و پناه بردن به خداوند اقدام کرد. این بازتاب نشانه رسوخ پاک دامنى در او است. ۸- تقوا، عمده ترین عامل در حفظ آدمى از گناه است. «أعوذ بالرحمن منک إن کنت تقیًّا» ۹- خلوت کردن زن و مرد نامحرم - حتى براى تقواپیشگان - دامى خطرناک و زمینه سقوط به ورطه گناه است. «إنّى أعوذ بالرحمن منک إن کنت تقیًّا» جواب شرط «إن کنت» محذوف است. برخى مراد از جمله شرطیه را ترغیب به تقوا دانسته و برخى اشتراط را حقیقى مى دانند; در صورت دوم، مفاد آیه این است که اگر اهل تقوا باشى جا دارد که من به خدا پناه ببرم (تا چه رسد به این که متقى نباشى). بنابراین، نکته شرط آن است که چنین موقعیتى، حتى براى تقواپیشگان خطرناک است، تاچه رسد به غیر آنان. ۱۰- لزوم اجتناب از خلوت با نامحرم «قالت إنّى أعوذ بالرحمن منک إن کنت تقیًّا» با این که مرد ناشناس هیچ حرکتى از خود نشان نداده بود که حمل بر برخى اغراض گردد، ولى حضرت مریم از صرف خلوت بودن مکان متأثر گشته و به خدا پناه مى برد و زبان به نصیحت مى گشاید. با این مقدمات مى توان نتیجه گرفت که اصل خلوت با نامحرم، کارى دور از تقوا است.
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۱۱- «روى عن على(ع) إنّه قال: علمت أنّ التقىّ ینهاه التقى عن المعصیة ; از حضرت على(ع) روایت شده که فرمود: مریم دانست که انسان پرهیزگار، تقوایش او را از معصیت باز مى دارد». [منبع: مجمع البیان، ج ۶، ص ۷۸۴; بحارالأنوار، ج ۱۴، ص ۲۲۴.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۶)
  • مریم(علیها السلام)، شخصیّتی ابرومند از دیدگاه مردم+۳ آیه
  • ترس از ابروریزی، علّت ارزوی مرگ از سوی مریم(علیها السلام) هنگام زایمان+۱ آیه
  • ترس از ابروریزی، علّت ارزوی مرگ از سوی مریم(علیها السلام)هنگام زایمان+۱ آیه
  • ترس از ابروریزی، علّت ارزوی مرگ از سوی مریم(علیها السلام) هنگام زایمان+۱ آیه
  • پناه بردن مریم(علیها السلام) به خداوند، هنگام احساس خطر از حضور مردی نامحرم در خلوتگاه وی+۱ آیه
  • استعاذه به خدا، سبب ایمنی از شرور
  • استعاذه مریم(علیها السلام) به رحمانیّت الهی، با مشاهده مردی (فرشته تمثلیافته) در خلوتگاه خود+۱ آیه
  • پناه بردن مریم(علیها السلام) به خداوند، هنگام احساس خطر از حضور مردی بیگانه در خلوتگاه وی+۱ آیه
  • اعطای فرزند بدون پدر، امری اسان برای خدا+۶ آیه
  • پرهیز از گناه، برخاسته از تقواپیشگی انسان+۲ آیه
  • تقواپیشگی، مایه عفّت و پاکدامنی
  • دعوت مریم(علیها السلام) به رعایت تقوای الهی از مرد ناشناس (جبرییل) در برخورد با او
  • گفتگوی جبرییل با مریم(علیها السلام)+۸ آیه
  • مشاهده جبرییل، عامل ترسیدن مریم(علیها السلام) و پناه بردن وی به خداوند+۱ آیه
  • خبر جبرییل به مریم(علیها السلام) در معرّفی و ماموریّت خویش، پاسخی به نگرانی وی+۳ آیه
  • گفتگوی جبرییل با مریم(علیها السلام)+۸ آیه
  • مریم(علیها السلام)، شخصیّتی با حیا و ابرومند+۱ آیه
  • ترس مریم(علیها السلام) از ابروریزی خود، عامل ارزوی مرگ از سوی او، هنگام زایمان+۱ آیه
  • اعتقاد به رحمت گسترده الهی، موجب استعاذه و پناه بردن مریم(علیها السلام) به خداوند
  • خداوند، دارای رحمتی عام و گسترده
  • استعاذه و پناه بردن به خداوند هنگام مواجه شدن با خطر زنا، مانع افتادن در دام ان+۱ آیه
  • تقواپیشگی و پارسایی، عامل بازدارنده انسان از ارتکاب زنا
  • توجّه به رحمانیّت خداوند، عامل بازدارنده انسان از ارتکاب زنا
  • شمول رحمت خداوند بر انسان، موجب رهایی او از ارتکاب زنا+۱ آیه
  • خلوت کردن زنان و مردان نامحرم، از زمینه های سقوط به ورطه بی عفّتی+۲ آیه
  • استعاذه به خداوند، راهگشای انسان در تنگناها و زمینه های سقوط در ورطه خلاف عفّت
  • مریم(علیها السلام)، بانویی در اوج عفّت و پاکدامنی+۹ آیه
  • پناه بردن به خدای رحمان، زمینه جلوگیری از سقوط در ورطه بی عفتی+۱ آیه
  • تقوا، زمینه اساسی برای عفّت انسان
  • به دنیا امدن عیسی(علیه السلام) بدون پدر، از ارهاصات ان حضرت+۶ آیه
  • باردار شدن مریم(علیها السلام) به صورت خارق العاده و به دنیا امدن عیسی(علیه السلام) جلوه ای از قدرت الهی+۵ آیه
  • حاکمیّت قدرت خداوند، بر اسباب عادی و مجاری طبیعی+۵ آیه
  • یاداوری سرگذشت مریم(علیها السلام) و تشریح داستان تولّد عیسی(علیه السلام) در قران، وظیفه ای بر عهده پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱۱ آیه
  • وجود و خلقت عیسی(علیه السلام)، از موارد قضای الهی+۶ آیه
  • تقوا، زمینه ساز پرهیز ادمی از گناه+۲ آیه
  • پناه بردن به خدا، مایه مصونیت از گناه و انحرافات جنسی+۲ آیه
  • تقوا، مانع الوده شدن انسان به گناه و بروز رذایل اخلاقی+۵ آیه
  • تقوا، مانع الوده شدن انسان به گناه و بروز رذایل اخلاقی+۵ آیه
  • مریم علیها السلام شخصیتی ابرومند، از دیدگاه قومش+۳ آیه
  • ترس از ابرو ریزی، علّت ارزوی مرگ از سوی مریم علیها السلام به هنگام زایمان+۱ آیه
  • استعاذه مریم علیها السلام به خداوند، هنگام مواجهه با بیگانه در خلوتگاه خود+۲ آیه
  • مریم علیها السلام شخصیتی با حیا و ابرومند+۱ آیه
  • خوف و هراس مریم علیها السلام از ابروریزی، عامل ارزوی مرگ، هنگام زایمان+۱ آیه
  • دعوت مریم علیها السلام از مرد ناشناس (جبرییل) به تقوای الهی+۱ آیه
  • ترس و هراس مریم علیها السلام، پس از مشاهده جبرییل+۱ آیه
  • تمثّل جبرییل در نگاه مریم علیها السلام به چهره مردی ناشناس، عامل پناه بردن وی به خدا+۱ آیه
واژه‌ها