سوره هود، آیه ۱۱۱ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۴
وَ إِنَ كُلاًّ لَمَّا لَيُوَفِّيَنَّهُمْ رَبُّكَ أَعْمَالَهُمْ إِنَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ خَبِيرٌ
و پروردگارت اعمال هر یک را بیکم و کاست به آنها خواهد داد؛ او به آنچه عمل میکنند آگاه است!
معنی کلمات و عبارات
«کُلاًّ»: همه مؤمنان و کافران. همه کفّارِ ملّت اسلام. «لَمَّا»: حرف جازمه است و فعل آن محذوف است و تقدیر چنین میشود: لَمَّا یَتْرُکُوا. لَمَّا یُهْمِلُوا. لَمَّا یَنالُوا. همان گونه که میگویند: خَرَجْتُ وَ لَمَّا. سافَرْتُ وَ لَمّا. قارَبْتُ الْمَدینَة وَ لَمّا. برخی هم (لَمّا) را زائد دانستهاند. بسیاری هم آن را در اصل (مِنْ ما) دانسته و (ما) را به معنی (مَنْ) محسوب کردهاند. در این صورت جار و مجرور را خبر (إِنَّ) بشمار آوردهاند. یعنی: إِنَّ کلّاً لَمِنَ الَّذِینَ؛ یا. لَمِنْ خَلْقٍ. «اعْمَالَهُمْ»: مضاف محذوف است، یعنی جزای اعمال ایشان.
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- خداوند در قیامت ، میان مؤمنان به کتابهاى آسمانى و انکار کنندگان آن قضاوت خواهد کرد. «و لولا کلمة سبقت ... و إنّ کلاًّ لما لیوفینّهم ربک أعملهم»
مراد از «کلاًّ» - به قرینه «فاختلف فیه» در آیه قبل - مؤمنان به کتابهاى آسمانى و انکار کنندگان آن است و به قرینه «لولا ... لقضى بینهم» معلوم مى شود که خداوند در صحنه قیامت، پیش از پاداش دهى و به کیفررسانى، میان انسانها داورى خواهد کرد.
۲- مؤمنان به کتابهاى آسمانى ، در قیامت به پاداش کامل کردار خویش دست خواهند یافت. «و إنّ کلاًّ لما لیوفینّهم ربک أعملهم»
مراد از «أعمالهم» کیفر و پاداش اعمال مى باشد. بنابراین «إنّ کلاًّ ...»; یعنى ، همانا پروردگارت پاداش و کیفر اعمال همگان را به طور کامل پرداخت خواهد کرد.
۳- انکار کنندگان کتابهاى آسمانى ، به کیفر و مجازات اخروى گرفتار خواهند شد. «و إنّ کلاًّ لما لیوفینّهم ربک أعملهم»
قابل ذکر است که مفسران درباره کلمه «لما» و معنا و جایگاه آن در آیه شریفه، سخنان بسیارى دارند. علاقه مندان را به کتابهاى مفصل تفسیرى و ادبى ارجاع مى دهیم. آنچه به نظر تکلفى ندارد این است که «لمّا» شرطیه است و فعل آن محذوف مى باشد کلام با تقدیر آن چنین مى شود: إنّ کلاًّ لما أتتهم الساعة لیوفینّهم.
۴- پاداشها و کیفرهاى خداوند ، با اعمال و رفتار آدمیان مطابقت داشته و کاستى ندارد. «لیوفینّهم ربک أعملهم»
«توفیة» (مصدر یوفى) به معناى به طور کامل و تمام پرداختن است.
۵- خداوند ، کفر و ایمان و اعمال نیک و بد انسانها را به صورت پاداش و کیفر متبلور خواهد ساخت. «و إنّ کلاًّ لما لیوفینّهم ربک أعملهم»
گفتن «اعمال» و اراده کردن پاداش و کیفر آنها ، گویاى این نکته است که: پاداش و کیفر ، بازتاب اعمال و تبلور یافته آن است; به گونه اى که گویا پاداش و کیفر اعمال ، همان اعمال است.
۶- کیفررسانى و پاداش دهى خداوند ، پرتوى از ربوبیت اوست. «لیوفینّهم ربک أعملهم»
۷- خداوند ، به تمامى اعمال انسانها و حقیقت آن اعمال آگاه است. «إنه بما یعملون خبیر»
«خبرت الأمر»; یعنى ، حقیقت آن را شناختم (لسان العرب). بنابراین «إنه بما یعملون خبیر»; یعنى ، همانا خداوند به حقیقت و کُنه اعمال شما آگاه است.
۸- رساندن انسانها به سزایى کامل و مطابق با اعمال و رفتار آنان ، تنها درخور کسى است که به تمام اعمال و جزئیات رفتار ایشان آگاه باشد. «لیوفینّهم ربک أعملهم إنه بما یعملون خبیر»
بیان آگاهى خداوند به تمامى اعمال و جزئیات آن ، پس از مطرح ساختن اداى کامل پاداش و کیفر اعمال ، گویاى برداشت فوق است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۰۹–۱۱۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۰۹–۱۱۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۰۹–۱۱۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۱۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۱۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۱۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۱۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۰۹–۱۱۲ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۱۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
شرایط حسابرسی عملکیفر اخروی مکذبان کتب آسمانیمکذبان کتب آسمانیمؤمنان به کتب آسمانیقضاوت بین مؤمنان و کافرانعلم به عمل انسان هاتناسب کیفر با عملخدا و عمل انسانهاپاداش عمل پسندیدهتناسب پاداش با عملکیفر عمل ناپسندپاداش ایمانپاداش اخروی مؤمنانخبیرقضاوت اخروی خداکیفر کفرتجسم عملکیفرهای خداپاداشهای خداعلم غیب خدانشانه های ربوبیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲)
- قیامت روز پاداش عمل+۸ آیه
- عادلانه بودن پاداش، در قیامت+۸ آیه
- تجسم و ظهور تمامی اعمال ادمی، در قیامت+۷ آیه
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۱ آیه
- عادلانه بودن عذاب در قیامت+۷ آیه
- علم خدا به اعمال انسانها، تضمین کننده پاداش دقیق انان در قیامت+۲ آیه
- خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها+۳ آیه
- اگاهی خداوند به اعمال انسانها+۳ آیه
- سوگند الهی، مبنی بر اعطای پاداش کامل به بندگان
- تاخیر در عذاب و مهلت دادن به اختلاف کنندگان بنی اسراییل، ناشی از قضای الهی+۱ آیه
- تاخیر در جزا و عذاب تا روز قیامت، قضای حتمی خداوند+۱ آیه
- مُوفی/ اسماوصفات+۶ آیه