آیه ۳ سوره رعد

سوره رعد(الرعد)، آیه ۳ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۹

وَ هُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ وَ جَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ وَ أَنْهَاراً وَ مِنْ كُلِ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ إِنَ فِي ذٰلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

و او کسی است که زمین را گسترد؛ و در آن کوه‌ها و نهرهایی قرار داد؛ و در آن از تمام میوه‌ها دو جفت آفرید؛ (پرده سیاه) شب را بر روز می‌پوشاند؛ در اینها آیاتی است برای گروهی که تفکر می‌کنند!

معنی کلمات و عبارات
«مَدَّ»: گسترانیده است. «رَوَاسِیَ»: جمع راسی و راسِیَة، کوههای ثابت و استوار. «زَوْجَیْنِ»: دو صِنف. دو نوع. «إِثْنَیْنِ»: دو تا. مراد نر و ماده است (نگا: هود / ، یس / ، رحمن / ، نجم / ). «یُغْشِی»: (نگا: اعراف / ).
نزول

سال ۱۸ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱۵ رویداد)
نکات آیه
۱- خداوند ، گسترنده زمین و قرار دهنده کوهها و رودها در دل آن «و هو الذى مدّ الأرض و جعل فیها روسى و أنهرًا» «مدّ» به معناى گسترانیدن و پهن کردن است. «رواسى» (جمع راسیة) به معناى کوههاى استوار است. ۲- تغییر و تحول آسمانها و زمین از شکل آغازین خود * «رفع السموت ... مدّ الأرض» ظاهر جمله «رفع السموت» این است که برافراشته شدن صفتى مى باشد که عارض بر آسمانها شده است ; یعنى، در ابتداى خلقتشان برافراشته نبودند، خداوند آنها را برافراشته کرد و نیز «مدّ الأرض» در این معنا ظهور دارد که زمین در آغاز گسترده نبود، خداوند آن را گسترانید. ۳- خداوند ، آفریننده گیاهان و میوه جات در زمین «و من کل الثمرت جعل فیها زوجین اثنین» «ثمرات» (جمع ثمرة) به معناى میوه ها و نیز درختان است (برگرفته شده از قاموس المحیط). ۴- گیاهان و میوه جات هر یک داراى دو نوع نر و ماده «و من کل الثمرت جعل فیها زوجین اثنین» «زوج» در لغت به معناى یک جفت و نیز به معناى یک تاى از یک جفت است. تثنیه آن (زوجین) به اعتبار معناى دوم است. بنابراین «زوجین» ; یعنى ، دو چیز که هر یک زوج و همتاى دیگرى است و «اثنین» تأکید براى زوجین است. ۵- خداوند ، پیوسته تاریکى شب را بر چهره روز مى پوشاند. «یغشى الّیل النهار» «اغشاء» (مصدر یغشى) به معناى پوشانیدن و ساتر قرار دادن است. آوردن فعل «یغشى» به صیغه مضارع در مقابل آوردن «مدّ» و «جعل» به صیغه ماضى، براى رساندن استمرار پوشانیدن شب بر چهره روز است. ۶- زمین و گسترش آن ، کوههاى ثابت و استوار ، رودخانه ها ، گیاهان مزدوج و تداوم شب و روز ، از نشانه هاى خدا و از دلایل یکتایى او در تدبیر هستى است. «إن فى ذلک لأیت لقوم یتفکرون» ۷- تنها صاحبان فکر و اندیشه دلالت هستى (زمین ، کوهها ، نهرها و ...) را بر وجود خداوند و مدبّر بودن او درمى یابند. «إن فى ذلک لأیت لقوم یتفکرون» ۸- تفکّر در پدیده هاى عالم ، آدمى را به شناخت خدا و مدبّر بودن او بر هستى هدایت مى کند. «هو الذى مدّ الأرض ... إن فى ذلک لأیت لقوم یتفکرون» ۹- تفکر، ابزارى براى شناخت خداوند و پدیده هاى هستى منبع شناخت اوست. «هو الذى مدّ الأرض ... إن فى ذلک لأیت لقوم یتفکرون» ۱۰- پدیده هاى هستى حاوى نشانه هایى بر روز قیامت و رستاخیز انسانهاست. «إن فى ذلک لأیت لقوم یتفکرون» برداشت فوق بر این اساس است که متعلق «آیات» به قرینه جمله «لعلکم بلقاء ربکم توقنون» در آیه قبل ، لقاى خدا و برپایى قیامت باشد. ۱۱- تفکر در پدیده هاى هستى ، زمینه ساز باور به لقاى خدا و برپایى قیامت است. «إن فى ذلک لأیت لقوم یتفکرون»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۶)
  • خدا، قرار دهنده اب در زمین+۵ آیه
  • خداوند، قراردهنده رودخانهها از منابع اب در روی زمین+۱ آیه
  • ترغیب به اندیشه در زمین، کوهها و رودخانهها
  • پیدایش نهرهای اب، زمینهای برای تفکّر
  • گستردگی زمین، از نشانههای خدا+۴ آیه
  • مستعد بودن زمین برای رویش گیاهان، از ایات خدا+۷ آیه
  • شب، از ایات الهی
  • تاریکی شب و پوشش چهره روز به وسیله ان، ایه خدا+۱ آیه
  • قرار دادن کوهها برای ثبات زمین، از ایات خدا+۶ آیه
  • امد و رفت شب و روز، از ایههای خدا+۶ آیه
  • زوجیت گیاهان، نشانه خدا+۸ آیه
  • زوج افریده شدن میوهها ومحصولات، ایه خدا
  • وجود نهرهایی در روی زمین، نشانهای از قدرت خدا+۴ آیه
  • خِرَدورزی، از لوازم بهره گرفتن از ایات خدا+۶ آیه
  • پدیدهها و مظاهر طبیعت از ایات خداشناسی برای صاحبان خرد+۵ آیه
  • نقش ایات و پدیدههای الهی در اصلاح اندیشه انسانها+۴ آیه
  • ماد
  • دوتایی و جفت قرار دادن گیاهان از سوی خداوند
  • تعقّل و خردورزی، ابزار بهرهمندی از ایات الهی+۵ آیه
  • تفکر و اندیشه، راهی برای خداشناسی+۷ آیه
  • اندیشه و تفکّر، دارای ارزش و اهمّیّت و مورد ترغیب خداوند+۵ آیه
  • گردش شب و روز، از نشانههای قدرت خداوند برای صاحبان عقل و اندیشه+۴ آیه
  • افکنده شدن تاریکی شب بر چهره روز، قابل تامّل و اندیشه
  • شب، از ایات الهی، برای صاحبان فکر و اندیشه
  • گردش شب و روز، از نشانههای قدرت خداوند برای صاحبان عقل و اندیشه+۴ آیه
  • طبیعت و تحولات ان، شایسته تامّل و اندیشه+۷ آیه
  • استواری کوهها در زمین، شایسته تامّل و اندیشه+۱ آیه
  • اندیشه و تامّل در زوجیّت گیاهان، راهی به سوی خداشناسی+۶ آیه
  • رام و مسخّر بودن ماه، از ایههای خدا و شایسته تفکّر و اندیشه+۱ آیه
  • گردش همیشگی ماه در مداری مشخص، نشانه خدا برای متفکّران+۱ آیه
  • وجود دوگونه از هر میوه، نشانه خدا برای متفکّران
  • نهرهای روی زمین، زمینهای برای تفکّر و اندیشه
  • بهرهمندی متفکّران و اندیشهمندان از ایات الهی+۵ آیه
  • خداوند، تدبیرکننده جهان افرینش و عوالم متعدّد ان+۸ آیه
  • عرش الهی، مرکز تدبیر جهان افرینش+۲ آیه
  • نیندیشیدن در جهان افرینش و پند نگرفتن از ان، مورد توبیخ خداوند+۳ آیه
  • مطلوبیّت تفکّر و اندیشیدن، در حقایق+۸ آیه
  • جواز خوردن از انواع میوه ها+۳ آیه
  • خداوند، منشا پیدایش نهرها و رودها+۱ آیه
  • خوردنیها، از ایات خدا، برای خردمندان+۳ آیه
  • میوه های خوردنی، از ایات الهی+۴ آیه
  • رنگ امیزیهای گوناگون خوردنیهای طبیعت، از ایات خداوند برای خردورزان+۱ آیه
  • دعوت خدا به تعقّل و تفکّر در خوردنیها+۱ آیه
  • میوه ها، از جمله خوردنیهای حلال برای انسان+۳ آیه
  • افریده شدن زمین به صورت بستری گسترده و ارام برای اسایش انسانها+۴ آیه
  • نهان شدن روز، با پوششی از شب+۳ آیه
  • پوشیده شدن روز به وسیله شب، شایسته تفکّر
  • نهان شدن روز با پوشش شب از ایات الهی و جلوه تدبیر الهی+۲ آیه
  • استعداد زمین، برای رویش گیاهان+۷ آیه
  • استقرار زمین و ثبات ان از فروپاشی، با نصب کوهها در ان+۶ آیه
  • ترغیب و تشویق خدا، به اندیشه و مطالعه در زمین+۱ آیه
  • گردش منظّم و دقیق شب و روز، نشانه حرکت زمین+۶ آیه
  • گستردگی و پهناوری زمین، از سوی خدا+۳ آیه
  • افرینش میوه ها به صورت زوج، از ایات الهی برای اندیشه مندان
  • خداوند، افریننده همه گیاهان، به صورت زوج+۶ آیه
  • زوجیّت گیاهان، نشانه خداوند+۸ آیه
  • میوه ها، دارای جفت نر و ماده و افریده شده، به صورت زوج
  • نشانه های توحید ربوبی در برپایی اسمانها با ستونهای نامریی، برای اندیشه مندان+۱ آیه
  • امد و رفت شب و روز، از ایه های خدا و شایسته تفکّر+۴ آیه
  • شب، مایه پوشش برای روز+۳ آیه
  • شناختهای حسّی، منهای تعقّل و اندیشهورزی، بی ثمر در دستیابی به شناخت جهان هستی+۶ آیه
  • تاریکی شب و پوشش چهره روز به وسیله ان، ایه خدا+۱ آیه
  • شناخت خداوند از طریق ایات و نشانه های او در نظام هستی، نشانه خردمندی+۷ آیه
  • بهره مندی از ایات خداوند، نشانه خردمندی+۴ آیه
  • عقل، ابزاری برای شناخت ربوبیّت خدا+۱ آیه
  • استعداد و قابلیّت زمین، برای ابادانی و عمران+۱۰ آیه
  • عمران زمین، از رهگذر باغهای گوناگون+۳ آیه
  • ابادانی و عمران زمین، از ایات خدا+۷ آیه
  • کوهها، چون میخ استوار، مانع ارتعاشات زمین+۶ آیه
  • افرینش و پیدایش کوهها، پس از پیدایش زمین+۳ آیه
  • نقش کوهها در تامین اب مورد نیاز، برای بشر+۱ آیه
  • نقش کوههای استوار، در ارامش، ثبات و تعادل زمین+۶ آیه
  • قرار دادن و افرینش کوه برای ثبات زمین، از ایات و راههای شناخت خدا+۳ آیه
  • گیاهان، دارای اقسام و انواع مختلف+۷ آیه
  • تفکّر در رویش و تنوّع گیاهان و کیفیّت ثمردهی انها، زمینه ساز اعتقاد توحیدی+۳ آیه
  • قانون زوجیّت، حاکم بر نظام نباتات و گیاهان+۵ آیه
  • گیاهان، از منابع غذایی انسانها+۸ آیه
  • سفارش به حق، از توصیههای مؤمنان به یکدیگر
  • میوهها، از ایات خداوند+۷ آیه
  • لزوم مطالعه و تحقیق در چگونگی ثمر دادن، رشد و رسیدن میوههای درختان+۲ آیه
  • متنوّع بودن میوهها، از ایات الهی+۱ آیه
  • خداوند، افریننده میوهجات در زمین+۳ آیه
  • خلقت میوهها در کنار سایر اجزای نظام هستی، دلیل وجود توحید ربوبی
  • ترغیب خداوند به مطالعه درباره چگونگی پیدایش میوهها+۳ آیه
  • رویش درختان میوه از زمین، از ایات خدا و بایسته تفکّر و تامّل+۴ آیه
  • سرما و گرما، عامل رشد و نموّ میوهها
  • رویش میوهها، دلیل و نشانه توحید خداوند+۳ آیه
  • نر و مادّه بودن، در هر صنفی از میوهها
  • وجود زوجیّت در میوهجات
  • خلقت نهرها، سزاوار تفکر انسانهای اندیشهمند
  • خداوند، پدید اورنده نهرها
  • پیدایش نهرها در زمین به اراده خدا+۲ آیه
  • نهرهای جاری در زمین، زمینهای برای تفکر و اندیشه
  • نهرها نشانههای قدرت خداوند+۴ آیه
  • نهرها از نعمتهای الهی+۴ آیه
  • نهرهایی در درون زمین، از ایات الهی و نشانه قدرت او+۵ آیه
واژه‌ها