آیه ۷۸ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۷۸ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۴

قَالُوا يَا أَيُّهَا الْعَزِيزُ إِنَّ لَهُ أَبًا شَيْخًا كَبِيرًا فَخُذْ أَحَدَنَا مَكَانَهُ إِنَّا نَرَاكَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ

گفتند: «ای عزیز! او پدر پیری دارد (که سخت ناراحت می‌شود)؛ یکی از ما را به جای او بگیر؛ ما تو را از نیکوکاران می‌بینیم!»

معنی کلمات و عبارات
«الْعَزِیز»: (نگا: یوسف / ). «شَیْخاً»: پیر. «کَبِیراً»: بزرگوار. ارجمند. کهنسال.
نزول
نکات آیه
۱- یوسف(ع) بنیامین را بازداشت کرد و از رفتن او به همراه برادرانش جلوگیرى کرد. «فهو جزؤه ... قالوا یأیها العزیز إن له أبًا شیخًا کبیرًا» ۲- فرزندان یعقوب با تحریک عواطف یوسف(ع) درصدد جلب رضایت او براى آزادسازى بنیامین برآمدند. «قالوا یأیها العزیز إن له أبًا شیخًا کبیرًا» ۳- اقتدار یوسف(ع) بر انجام خواسته هاى خویش ، نیکوکار بودن وى و سزاوارى یعقوب(ع) براى ترحم ، دلیلهاى ارائه شده از سوى فرزندان یعقوب به یوسف(ع) براى آزادسازى بنیامین «قالوا یأیها العزیز إن له أبًا شیخًا کبیرًا ... إنا نریک من المحسنین» هدف برادران یوسف از مخاطب ساختن یوسف(ع) با عنوان «عزیز» بیان اقتدار او بر انجام خواسته هایش است، و توصیف یعقوب به «پیرمردى سالخورده» بیان سزاوارى او براى ترحم است و مدح یوسف(ع) به نیکوکارى به منظور ترغیب او به احسان و گذشت مى باشد. ۴- یعقوب(ع) در زمان وزارت یوسف و داستان اتهام سرقت بنیامین ، سالخورده و بسیار کهنسال بود. «إن له أبًا شیخًا کبیرًا» «شیخ» به معناى پیرمرد و «کبیر» به معناى بزرگ است و مراد از آن ظاهراً بزرگى در سن و سال مى باشد. ۵- یوسف(ع) ، عزیز مصر در سالهاى قحطى آن دیار «قالوا یأیها العزیز» ۶- بازداشت یکى از برادران بنیامین در مقابل آزاد کردن او ، پیشنهاد برادران به یوسف «فخذ أحدنا مکانه» ۷- فداکارى و گذشت برادران بنیامین ، براى باز گرداندن او به پدرشان یعقوب «فخذ أحدنا مکانه» ۸- برادران بنیامین مى دانستند که وى در نزد پدرشان یعقوب، از محبوبیت افزون ترى برخوردار است. «فخذ أحدنا مکانه» ۹- یوسف(ع) در زمان وزارت و اقتدار همچنان انسانى نیکوکار بود. «إنا نریک من المحسنین» ۱۰- نیکوکارى یوسف در زمان اقتدارش ، در رفتار و منش او جلوه گر بود. «إنا نریک من المحسنین» «نرى» در آیه شریفه، به معناى «اطمینان داریم» است. رساندن این معنا با کلمه «مى بینیم» گویاى آن است که اطمینان برادران یوسف به شخصیت وى از طریق مشاهده رفتار و منش او حاصل شده بود. ۱۱- مشاهده نیکوکار بودن یوسف، مایه تشجیع فرزندان یعقوب به تقاضاى آزادى بنیامین و بازداشت یکى از آنان به جاى وى «فخذ أحدنا مکانه إنا نریک من المحسنین»
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۴)
  • یوسف(علیه السلام)، از نیکان+۴ آیه
  • انتظار برادران یوسف(علیه السلام) به نیکوکاری وی
  • مشاهده نیکوکاری یوسف(علیه السلام)، باعث تشجیع برادرانش در تقاضای ازادی برادرشان (بنیامین) از وی
  • نیکوکاران انسانهایی با گذشت، در دیدگاه برادران یوسف(علیه السلام)
  • رعایت حال افراد کهنسال، از مصادیق احسان در نگاه برادران یوسف(علیه السلام)
  • فداکاری و گذشت برادران بنیامین، برای نجات و بازگرداندن وی به نزد یعقوب(علیه السلام)
  • رفتار نیکوی یوسف(علیه السلام) با برادران، باعث تشویقشان به تقاضای بازداشت یکی از انان به جای بنیامین
  • سالمند بودن پدر بنیامین، دلیل برادران یوسف(علیه السلام) برای رهایی وی
  • ممانعت یوسف(علیه السلام) از بازگشت بنیامین، همراه برادران به مصر+۱ آیه
  • پدر بنیامین، پیر و کهنسال
  • بنیامین، از پسران یعقوب(علیه السلام)+۲ آیه
  • پیر و کهنسال بودن یعقوب(علیه السلام)، در زمان وزارت یوسف(علیه السلام)
  • مجاز نبودن کیفر بیگناهان، به جای مجرمان، طبق نظام حقوقی مصر باستان، در دوران یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • نیکوکاری، از ویژگیهای حاکمان صالح
  • اجتناب حاکمان شایسته، از ستمگری+۱ آیه
  • اجتناب از ظلم، از شرایط حاکمان+۱ آیه
  • یوسف(علیه السلام)، دارای مقام حکومتی در مصر+۱ آیه
  • اجتناب یوسف(علیه السلام) و کارگزارانش، هنگام اقتدار و حکومت در مصر، از هرگونه ظلم و ستم+۲ آیه
  • لزوم پرهیز حاکمان از مجازات بی گناهان، به جای گناهکاران+۱ آیه
  • منّت خدا بر یوسف(علیه السلام)، با بهره مند ساختن وی از نعمت فرمانروایی و حکومت+۱ آیه
  • مجازات بی گناهان به جای مجرمان، گناه و از مصادیق ظلم+۱ آیه
  • مجازات بی گناهان به جای گناهکاران، گناه و ناروا+۱ آیه
  • پیری و شکستگی یعقوب علیه السلام
  • استعاذه یوسف علیه السلام به خدا از روا داشتن ستم در برابر درخواست برادران، مبنی بر نگهداشتن یکی از انان به جای بنیامین+۱ آیه
  • فداکاری برادران یوسف، برای نجات بنیامین
  • بازداشت بنیامین از سوی عزیز مصر، باعث ناامیدی و نگرانی برادران یوسف+۱ آیه
  • بازداشت یکی از برادران، در مقابل ازاد کردن بنیامین، تقاضای برادران از یوسف علیه السلام
  • یوسف علیه السلام از نیکان+۴ آیه
  • انتظار برادران یوسف به نیکوکاری وی
  • نقش مدیریت یوسف علیه السلام در انتقال و هجرت خاندانش، از کنعان به مصر+۱۱ آیه
  • معاشرت نیکوی یوسف علیه السلام با برادران خود در قبل و بعد از عذرخواهی انان از وی+۴ آیه
  • برخورداری یوسف علیه السلام از حکومت، در مصر+۲ آیه
  • نقشه یوسف علیه السلام برای اوردن بنیامین به مصر+۱۲ آیه
  • یوسف علیه السلام، در مقام عزیز مصر
واژه‌ها