آیه ۹ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۹ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۶

اقْتُلُوا يُوسُفَ أَوِ اطْرَحُوهُ أَرْضاً يَخْلُ لَكُمْ وَجْهُ أَبِيكُمْ وَ تَكُونُوا مِنْ بَعْدِهِ قَوْماً صَالِحِينَ

یوسف را بکشید؛ یا او را به سرزمین دوردستی بیفکنید؛ تا توجه پدر، فقط به شما باشد؛ و بعد از آن، (از گناه خود توبه می‌کنید؛ و) افراد صالحی خواهید بود!

معنی کلمات و عبارات
«إطْرَحُوهُ»: بیندازید. «یَخْلُ لَکُمْ»: خالصانه از آن شما می‌شود. تنها متوجّه شما می‌گردد. «وَجْهُ»: چهره. ذات. کنایه از خوشروئی و توجّه به احوال و اوضاع ایشان است.
نزول
نکات آیه
۱- کشتن یا تبعید یوسف(ع) به سرزمینى دوردست ، رأى اکثریت برادران وى در جلسه توطئه علیه او «اقتلوا یوسف أو اطرحوه أرضًا» جمله «اقتلوا یوسف...» را دو گونه مى توان تفسیر کرد: ۱- برخى از برادران یوسف به کشتن وى نظر داشتند و برخى دیگر به تبعید او رأى مى دادند. ۲-اکثریت به توطئه علیه او نظر داشتند، ولى در اینکه او را بکشند و یا تبعید کنند مردد بودند. قابل ذکر است که جمله «إن کنتم فاعلین» در آیه بعد، مى رساند که یکى از آنان با هر دو نظر مخالف بود ولذا در برداشت کلمه «اکثریت» آورده شد. ۲- حسادت برادران یوسف به وى ، منشأ تصمیم آنان بر کشتن و یا تبعید او «إذ قالوا لیوسف و أخوه أحب ... اقتلوا یوسف» ۳- حسد ، آدمى را به گناهانى همانند قتل و آواره ساختن برادر وادار مى سازد. «إذ قالوا لیوسف و أخوه أحب ... اقتلوا یوسف أو اطرحوه أرضًا» ۴- برادران یوسف ، نبود وى در میان خانواده را ، مایه توجه کامل یعقوب(ع) به آنان مى پنداشتند. «اقتلوا یوسف ... یخل لکم وجه أبیکم» «یخل لکم وجه أبیکم» (خالى شود صورت پدرتان براى شما) کنایه از آن است که توجه و اقبال او از یوسف(ع) منقطع مى شود و تنها براى شما خواهد بود. فعل «یخل» جواب امر (اقتلوا) و (اطرحوه) است و با «إن» شرطیه مقدر مجزوم شده است ; یعنى: «إن تقتلوه أو تطرحوه یخل لکم ...». ۵- برادران یوسف در صورت نبود او ، بنیامین را رقیب خویش در جلب محبت یعقوب(ع) نمى دیدند. «لیوسف و أخوه أحب ... اقتلوا یوسف ... یخل لکم وجه أبیکم» برادران یوسف از محبت افزون تر یعقوب(ع) به یوسف(ع) و نیز بنیامین در رنج بودند ; ولى با از میان بردن یوسف(ع) مشکل را حل شده مى دانستند. بنابراین چنین مى پنداشتند که بنیامین ، نمى تواند مانع توجه کامل یعقوب(ع) به آنان باشد. ۶- علاقه آدمى به محبوب شدن ، مى تواند وى را براى رسیدن به این مقصود ، به قتل و جنایت وادار کند. «اقتلوا یوسف ... یخل لکم وجه أبیکم» ۷- برادران یوسف حضور او در نزد یعقوب را ، مایه تلخ کامى و نابسامانى خویش مى دانستند. «اقتلوا یوسف ... تکونوا من بعده قومًا صلحین» ۸- برادران یوسف ، صلاح امور خویش و بهبود وضعیت خود را در کشتن و یا تبعید او مى پنداشتند. «اقتلوا یوسف أو اطرحوه أرضًا ... و تکونوا من بعده قومًا صلحین» مراد از صلاح در «قوماً صالحین» صلاح امور دنیوى است ; زیرا ظاهر آن است که فعل مضارع «تکونوا» عطف بر «یخل» و جواب امر «اقتلوا» و «اطرحوه» مى باشد. بر این اساس جمله «تکونوا ...» چنین معنا مى شود: اگر یوسف را بکشید و یا تبعیدش کنید، امور شما اصلاح مى شود و بدبختى از شما برطرف مى گردد. ۹- برادران یوسف ، بر آن بودند که پس از کشتن یا تبعید او ، توبه کرده و درستکار شوند.* «اقتلوا یوسف ... و تکونوا من بعده قومًا صلحین» در برداشت فوق، صلاح در «قوماً صالحین» صلاح دینى و اخلاقى گرفته شده است. این احتمال مبتنى بر این است که «واو» در «و تکونوا» به معناى مع و «تکونوا» منصوب به «أن» مقدر باشد. بر این اساس «اقتلوا یوسف ... و تکونوا من بعده قوماً صالحین» چنین معنا مى شود: یوسف را بکشید، ولى با این قید و شرط که پس از آن با توبه به درگاه خدا، مردمى صالح و درستکار باشید. ۱۰- برادران یوسف ، کشتن یا تبعید او را گناه مى شمردند و به ناروا بودن آن معترف بودند. «اقتلوا یوسف أو اطرحوه أرضًا ... و تکونوا من بعده قومًا صلحین»
تفسیر (۱۱)
روایات و احادیث

۱۱- «عن على بن الحسین(ع) فى قوله تعالى: «وتکونوا من بعده قوماً صالحین» أى تتوبون ; [منبع: علل الشرایع ، ص ۴۷ ، ح ۱ ، ب ۴۱ ; نورالثقلین ، ج ۲ ، ص ۴۱۲ ، ح ۱۷.] از امام سجاد(ع) روایت شده که درباره سخن خدا که مى فرماید: [برادران یوسف گفتند:] «وتکونوا من بعده قوماً صالحین» فرمود: یعنى بعد از آن توبه مى کنید».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۷)
  • توطیه برادران یوسف(علیه السلام) برای اواره ساختن و دور کردن او از پدرش+۱ آیه
  • حسادت برادران یوسف(علیه السلام) منشا تصمیم انان بر کشتن یا اوارهسازی ان حضرت+۱ آیه
  • علاقه برادران یوسف(علیه السلام) به محبوب شدن، عاملی در جهت قتل یا اوارهسازی یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • بهبود وضعیّت و صلاح امور، عامل اواره ساختن یوسف(علیه السلام) به وسیله برادران وی
  • . اتّحاد برادران یوسف در جدا کردن وی از یعقوب(علیه السلام)+۴ آیه
  • حسد، برانگیزاننده انسان به نادیدهگرفتن نزدیکترین رابطه خویشاوندی+۳ آیه
  • حسادت ورزیدن برادران یوسف(علیه السلام) به وی، از اثار انحصارطلبی انان+۱ آیه
  • تلاش برادران یوسف(علیه السلام) در جهت منحصر ساختن توجّه و محبّت پدر به خویش+۱ آیه
  • یعقوب(علیه السلام)، پدر برادران یوسف+۸ آیه
  • تلاش برادران یوسف(علیه السلام) در جهت منحصر ساختن توجّه و محبّت پدر به خویش+۱ آیه
  • توطیه پسران یعقوب(علیه السلام)، برای کشتن یا به چاه انداختن یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • توبه، پیشنهاد برادران یوسف پس از قتل یا تبعید او
  • پیشنهاد یکی از برادران یوسف برای افکندن وی به چاه، به جای کشتن یا افکندنش در سرزمین دوردست+۲ آیه
  • حسادت، زمینهساز اقدام برای کشتن برادر+۴ آیه
  • حسادت برادران به یوسف(علیه السلام)، سبب پیشنهاد انان برای قتل یا دور افکندن وی+۲ آیه
  • حسادت برادران یوسف به وی، علّت مکر و توطیه بر ضدّ او+۲ آیه
  • محبّت زیاد یعقوب(علیه السلام) به یوسف و برادرش (بنیامین)، زمینه حسادت برادران به ایشان+۲ آیه
  • احساس فرزندان یعقوب، در تبعیض محبّت به فرزندان، برانگیزاننده حسادت میان ان+۱ آیه
  • خشونت برادران یوسف با وی+۱ آیه
  • حسد، عامل خشونت برادران یوسف با وی+۲ آیه
  • حسادت برادران یوسف نسبت به وی، موجب دروغ گفتن برای جلب اعتماد یعقوب(علیه السلام)+۱ آیه
  • حسادت برادران یوسف، موجب دشمنی با او و طرح نقشه کشتن وی+۲ آیه
  • حسادت برادران یوسف، موجب دشمنی با ان حضرت و طرح نقشه کشتن وی+۲ آیه
  • برادران یوسف در توهّمِ قرار گرفتن در زمره صالحان (با توبه)، پس از کشتن یا دور افکندن وی+۱ آیه
  • صالحان، دارای درجه و مقامی والا و ارزشمند+۱ آیه
  • تصمیم برادران یوسف به توبه، پس از قتل یا تبعید او
  • توطیه برادران یوسف، برای قتل وی
  • علاقه برادران یوسف به محبوب شدن نزد پدر ، عاملی در جهت قتل یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • حسادت برادران یوسف به وی، منشا تصمیم انان بر کشتن او
  • گناه برادران یوسف، با انداختن یوسف(علیه السلام) در چاه+۳ آیه
  • اصرار بر بردن یوسف علیه السلام به تفریحگاه مرتع، با طرح توطیه شوم علیه وی، از سوی برادرانش+۲ آیه
  • مشورت برادران یوسف با یکدیگر، در مورد نحوه برخورد با یوسف علیه السلام+۲ آیه
  • حسادت، زمینه نیرنگ و توطیه علیه دیگران+۲ آیه
  • مکر و نیرنگ برادران یوسف با جدا نمودن وی از پدر و انداختن وی در چاه و گریهها و سخنان دروغین و اوردن پیراهن خونین برای یعقوب علیه السلام+۵ آیه
  • حسادت برادران یوسف، زمینهساز مکر و نیرنگ انان علیه یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • حسادت برادران یوسف نسبت به او، موجب وسوسه شدن برای قتل ان حضرت+۱ آیه
  • دور کردن یوسف علیه السلام از وطن خود به سرزمین ناشناسی از جمله طرحهای برادران او برای کسب موقعیت خود در نزد یعقوب علیه السلام
  • به قدرت و سلطنت رسیدن یوسف علیه السلام در غیر وطن خود+۱ آیه
  • دوری یوسف علیه السلام از وطن پدری، طرح از سوی برادران او
  • توطیه برادران یوسف، برای اواره ساختن و دور کردن او از پدرش+۱ آیه
  • حسادت برادران یوسف، منشاتصمیم انان بر کشتن یا اواره ساختن وی+۱ آیه
  • علاقه برادران یوسف به محبوب شدن نزد پدر، عاملی در جهت قتل یا اواره ساختن ان حضرت+۱ آیه
  • توبه، پیشنهاد برادران یوسف، پس از قتل یا تبعید او
  • عقده کمبود محبّت، از عوامل توطیه برادران یوسف علیه او+۱ آیه
  • جلب توجّه کامل پدر به خویشتن، علّت توطیه برادران یوسف بر ضدّ او
  • خوشبختی و سامان یافتن امور برادران، هدف توطیه انان بر ضدّ یوسف
  • پیشنهاد قتل یوسف علیه السلام جزیی از توطیه برادران+۱ آیه
  • پیشنهاد تبعید یوسف علیه السلام بخشی از توطیه برادران+۱ آیه
  • پیشنهاد یکی از برادران یوسف، مبنی بر توبه و درستکاری، پس از اجرای توطیه قتل یا تبعید یوسف علیه السلام
  • حسادت برادران یوسف به جایگاه یوسف و بنیامین در نزد پدر، سبب توطیه انان بر ضدّ یوسف+۲ آیه
  • اعتقاد برادران، به گناه بودن و ناشایست بودن قتل یا تبعید یوسف علیه السلام
  • باور برادران یوسف بر تحقق خوشبختیشان در دنیا، با اجرای تصمیم قتل یا تبعید یوسف علیه السلام
  • یوسف علیه السلام، مورد ظلم و جفای برادران خود+۵ آیه
  • اگاهی برادران یوسف از گناه بودن قتل یا تبعید یوسف علیه السلام
  • یعقوب علیه السلام، پدر یوسف علیه السلام+۵ آیه
  • ردّ شدن پیشنهاد قتل یوسف علیه السلام در شورای برادران+۳ آیه
  • فضایل یوسف علیه السلام و بهرهمندی ازنعمتهای الهی همچون اجدادش، از سخنان یعقوب علیه السلام برای او+۱ آیه
واژه‌ها