سوره بلد(البلد)، آیه ۴ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۴
معنی کلمات و عبارات
«لَقَدْ خَلَقْنَا ...»: جواب قسمهای بالا است. «فِی»: معنی مصاحبت و مرادفت دارد. یعنی انسان همراه و همزاد با رنج و زحمت است و زندگی این جهان او برای استراحت و خوشی نیست. سرتاسر حیات او میدان مبارزه با مشکلات است و زندگی وی غرق در درد و رنج، حرف (فی) علاوه از معنی ظرفیّت، مقارن حرف لام نیز میباشد. گویند: إِنَّما أَنْتَ لِلْعَنَاءِ وَ النَّصَبِ. یا این که: إَنَّمَا أَنْتَ فِی الْعَنَاءِ وَ النَّصَبِ (نگا: روحالبیان، کبیر). «کَبَدٍ»: درد و رنج. مشقّت و محنت. «فِی کَبَدٍ»: حال انسان است (نگا: روحالبیان).
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
شأن نزول: شأن نزول آیات ۴ و ۵
کلبى و مقاتل گویند: این آیات درباره مردى از طائفه جمح آمده به نام اسید بن کلدة مکنى به ابوالاشدین که بسیار قوى و زورمند بود که اگر بر روى گلیمى مى ایستاد ده نفر مرد قوى قادر نبودند گلیم را از زیر پاى او بیرون آورند و اگر چنین قصدى مینمودند گلیم مزبور پاره میشد ولى او بر جاى خود ایستاده بود و علامت پاى وى نیز در آن به جاى میماند.
تفاسیر مجمع البیان و روض الجنان و کشف الاسرار.
نکات آیه
۱ - خداوند، آفریننده انسان ها است. «لقد خلقنا الإنسن فى کبد»
۲ - انسان موجودى فرو رفته در سختى و رنج «لقد خلقنا الإنسن فى کبد»
«کبد» به معناى مشقت است. (مفردات راغب)
۳ - خداوند، با سوگند به شهر مکه و حضرت ابراهیم و اسماعیل(ع)، برآمیخته بودن زندگانى انسان با رنج و سختى، تأکید کرده است. «لا أُقسم ... لقد خلقنا الإنسن فى کبد»
این آیه، جواب قسم هایى است که در آیات پیشین آمده بود.
۴ - انسان، آفریده اى راست قامت و داراى اعتدال و به دور از هرگونه افراط و تفریط «لقد خلقنا الإنسن فى کبد»
برخى از اهل لغت، «کبد» را به معناى استوا و استقامت دانسته و برخى دیگر آن را، راست قامت معنا کرده اند. (لسان العرب)
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱–۷ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱–۷ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱–۷ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۲۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴
موضوعات
دستهبندی موضوعی
سوگند به ابراهیمسوگند به اسماعیلاعتدال جسمی انسانرنجهای انسانسختی انسانویژگیهای جسمی انسانسوگند به مکهخالق انسان هاویژگیهای انسانسوگندهای قرآنخالقیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۸)
- خداوند، افریننده دو چشم و زبان و دو لب برای انسان+۲ آیه
- خداوند، خالق و منشا افرینش انسان+۳ آیه
- انسان، برخوردار از عقل عملی و قدرت تشخیص خوبیها از بدیها+۲ آیه
- هدایت انسانها به دست خداوند+۳ آیه
- نظارت خداوند، بر رفتار و کردار ادمیان+۱ آیه
- انسان، موجودی فرو رفته در رنج و سختی
- امیخته بودن زندگی انسان با رنج و سختی، نشان برخوردار نبودن او از برترین قدرت+۱ آیه
- زندگانی در دنیا، همراه با رنج و مشقّت+۱ آیه
- پندار انسان مبنی بر قدرت نداشتن کسی بر او، مورد پرسش انکاری خدا از وی+۱ آیه
- پندار انسان مبنی بر نظارت نکردن خدا بر او، مورد سؤال انکاری او
- بهره مند نبودن انسان از نعمت اعضای بدن، مورد پرسش انکاری+۲ آیه
- سؤال عتاب امیز خدا از انسانهای مغرور، در مورد غفلت از قدرت و اگاهی خدا+۳ آیه
- غفلت انسانها از سپاس نعمت اعضای بدن در برابر خدای مُنعم، مورد سؤال سرزنش امیز او+۲ آیه
- پرسش نکوهش امیز خدا، درباره انسانهای مغرور+۳ آیه
- سؤال عتاب امیز خدا از انسانها، در مورد غفلت از قدرت و اگاهی خدا+۲ آیه
- غفلت انسانها از سپاس نعمت اعضای بدن در برابر خدای مُنعم، مورد سؤال سرزنش امیز او+۲ آیه
- بهره مندی انسان از اعضا و جوارح، مورد سؤال خداوند برای اقرار و توجّه او به نعمتهای الهی+۳ آیه
- پندار انسان مبنی بر قدرت نداشتن کسی بر او، مورد پرسش انکاری خدا از وی+۱ آیه
- پندار انسان مبنی بر نظارت نکردن کسی بر او، مورد سؤال انکاری خدا از وی+۱ آیه
- هدایت انسان به راه خیر و شر، مورد پرسش خدا برای اقرار او به نقش خدا+۳ آیه
- ظنّ ادمی به عدم دسترسی احدی بر او+۱ آیه
- ظنّ ادمی به پنهان ماندن اعمال وی، از همه کس+۱ آیه
- انسان، برخوردار از عقل عملی و قدرت تشخیص خوبیها از بدیها+۱ آیه
- انسان، موجودی خودپسند و مغرور+۱ آیه
- لزوم اجتناب از قادر پنداشتن خویش، در برابر قدرت خداوند+۱ آیه
- غفلت از خداوند و عطایای او، عامل توهّم قدرت مطلق، برای خویشتن+۶ آیه
- مال و دارایی، عامل توهّم قدرت برتر در برابر غیر خود+۲ آیه
- خلقت انسان، از جلوه ها و نشانه های قدرت خدا+۱ آیه
- قسم خداوند به ادم(علیه السلام) برای بیان افریده شدن انسان، در رنج و سختی+۱ آیه
- قسم خداوند به ابراهیم(علیه السلام) برای افریده شدن انسان در رنج و سختی+۱ آیه
- قسم خداوند به اسماعیل(علیه السلام) برای افریده شدن انسان در رنج و سختی+۱ آیه
- سوگند خداوند به پدر و فرزند برای بیان افریده شدن انسان در رنج+۱ آیه
- سوگند خداوند به مکّه، برای امیخته بودن زندگی انسان با رنج و سختی+۱ آیه
- خداوند، افریننده لب برای انسان+۲ آیه
- توجّه انسان به افرینش لب او از جانب خدا، زمینهای برای درک قدرت خداوند+۳ آیه
- سوگند خداوند به شهر مکه، درباره افرینش انسان+۳ آیه
- سؤال عتابامیز خدا از انسانهای مغرور، در مورد غفلت از قدرت و اگاهی او+۱ آیه
- غفلت انسانها از سپاس نعمت اعضای بدن در برابر خدای منعم، مورد سؤال سرزنشامیز او+۲ آیه