آیه ۴۰ سوره حجر

سوره حجر(الحجر)، آیه ۴۰ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۴

معنی کلمات و عبارات
«الْمُخْلَصِینَ»: گزیدگان. پاکیزگان (نگا: یوسف / ، ص و).
نزول
نکات آیه
۱- ابلیس، بندگانى را که خداوند آنان را از هر ناخالصى پالوده است، از قلمرو اضلال و گمراه کردن خود، استثنا کرد. «لأغوینّهم أجمعین . إلاّ عبادک منهم المخلصین» برداشت فوق، مبتنى بر این است که «منهم» حال براى عباد باشد. «مخلص» به صیغه مفعولى، به کسى گفته مى شود که از هرگونه ناخالصى پاک و پالوده شده باشد. ۲- بندگى خداوند و نداشتن هیچ گونه ناخالصى، شرط رهایى از اغواگرى ابلیس «إلاّ عبادک منهم المخلصین» ۳- همه انسانها، حتى بندگان خالص خدا، در معرض فریب و آراسته نمودن زشتیها توسط ابلیس «لأغوینّهم أجمعین . إلاّ عبادک منهم المخلصین» جمله «إلاّ عبادک منهم المخلصین» استثنا از جمله «لأغوینّهم أجمعین» است نه جمله «لأزیننّ لهم ...» ;یعنى، ابلیس از گمراهى بندگان خالص خدا ناتوان است، ولى به سراغ همه مى رود و درصدد وسوسه همگان برمى آید. گفتنى است آیه‌‌‌‌‌۲۰۰ سوره «اعراف» - که درباره وسوسه گرى شیطان براى پیامبراسلام(ص) است - مؤید همین حقیقت است (و إما ینزغنّک من الشیطان نزغ فاستعذ بالله). ۴- ابلیس، به تکثیر نسل آدم(ع) و حوا و نیز به اغواپذیرى اکثر آنان و تأثیرناپذیرى بندگان خالص خدا از وسوسه هایش، از آغاز خلقت انسان آگاه بود. «لأغوینّهم أجمعین . إلاّ عبادک منهم المخلصین» ۵- بندگان خالص خداوند، در اقلیتند. «إلاّ عبادک منهم المخلصین» از آن جایى که مستثنى بنابر قاعده کمتر از مستثنى منه است و گرنه استثنا مستهجن خواهد بود، نکته یاد شده استفاده مى شود.
تفسیر (۱۱)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۸)
  • اعتراف ابلیس به ناتوانی خویش در اغوای مخلصان+۵ آیه
  • ادّعای ابلیس در اغوا کردن اکثر انسانها+۶ آیه
  • عزم ابلیس بر گمراه کردن همه انسانها، جز مخلصان+۵ آیه
  • همه انسانها ـ جز بندگان خالص خدا ـ در معرض اراستن زشتیها و فریبِ ابلیس+۴ آیه
  • بندگی خدا و اخلاص، شرط رهایی از اغواگری ابلیس+۶ آیه
  • اعتراف ابلیس به ناتوانی خود در گمراه کردن بندگان خالص خدا+۵ آیه
  • تهدید ابلیس به گمراه ساختن اکثریت انسانها+۱۰ آیه
  • اعتراف ابلیس بر ناتوانی خود از سلطه بر گروه اندکی از ذریّه ادم(علیه السلام)+۷ آیه
  • اگاهی ابلیس به پیدایش نسلهایی از ادم(علیه السلام)و اغواپذیری اکثر انان+۱۱ آیه
  • علم ابلیس به اغواناپذیری گروهی از انسانها پیش از خلقت انان+۱۰ آیه
  • یاس ابلیس از اغوای بندگان خالص خداوند+۵ آیه
  • اعتراف ابلیس به ناتوانی خویش از گمراه کردن بندگان خالص خدا+۴ آیه
  • اقلّیّت بودن انسانهای مخلص و اغواناپذیر از وسوسههای ابلیس+۳ آیه
  • اقلّیّتی از مردم، انسانهای مخلص و وارسته از هر نوع تعلّقات غیرخدایی+۳ آیه
  • اغواپذیری اکثریّت انسانها از شیطان+۶ آیه
  • شیطان، تزییندهنده (نعمتهای مادّی) در زمین، برای انسانهای غیر مخلص+۱ آیه
  • شیطان، از عوامل تزیین اعمال (باطل) و کردار زشت انسانها+۸ آیه
  • تهدید ابلیس به گمراه ساختن اکثریّت انسانها+۱۰ آیه
  • شیطان، زیبا جلوه دهنده اعمال باطل و کردار زشت انسانها+۶ آیه
  • توانایی شیطان به اغوای اکثریّت مردم و ناتوانی وی بر اغوای بندگان خالص خداوند، سنّتی الهی+۴ آیه
  • مخلصان، مصون از اغوای شیطان و سالک صراط مستقیم+۲ آیه
  • اغواناپذیری، از اثار سلوک در صراط مستقیم الهی+۲ آیه
  • اجتناب از اطاعت شیطان، از موارد سلوک در صراط مستقیم+۴ آیه
  • اخلاص و فریب نخوردن از شیطان، صراط مستقیم الهی+۲ آیه
  • عبودیّت و بندگی خدا، مانع اغوا شدن انسانها به وسیله ابلیس+۷ آیه
  • اعتراف ابلیس به عجز و ضعف خویش، بر گمراهی گروهی اندک از انسانها+۹ آیه
  • شیطان، تزیین دهنده اعمال (باطل) و کردار زشت انسانها+۸ آیه
  • اخلاص در گفتار و رفتار انسانها برای خداوند، موجب نجات انان از کمینهای شیاطین+۳ آیه
واژه‌ها