سوره علق(العلق)، آیه ۸ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۷
معنی کلمات و عبارات
«الرُّجْعَی»: رجوع و بازگشت. مصدر ثلاثی مجرّد است.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - بازگشت هر موجودى به خداوند است. «إنّ إلى ربّک الرجعى»
۲ - خداوند، مرجع و مقصد نهایى همه انسان ها است. «إنّ إلى ربّک الرجعى»
آیات پیشین، نشان مى دهد که مصداق بارز «رجعى» بازگشت انسان ها است.
۳ - خداوند، کیفر دهنده طغیان گران و تهدید کننده آنان به کیفرهاى اخروى است. «لیطغى ... إنّ إلى ربّک الرجعى»
مراد از بیان بازگشت انسان ها به خداوند، توجّه دادن طغیان گران - که در آیات پیشین مطرح بودند - به کیفرهاى الهى است.
۴ - توجّه به بازگشت انسان ها به خداوند، زمینه ترک طغیان «إنّ الإنسن لیطغى ... إنّ إلى ربّک الرجعى»
۵ - بازگشت انسان ها به خداوند و به کیفر رسیدن طغیان گران، جلوه هاى ربوبیت خداوند و در راستاى تدبیر امور انسان ها است. «ربّک»
ضمیر خطاب در «ربک»، ممکن است خطاب به هر کس باشد که سخن را مى شنود.
۶ - بازگشت انسان ها به خداوند، دلیل نیازمندى آنان به او است. «أن رءاه استغنى . إنّ إلى ربّک الرجعى»
۷ - خداوند، پیامبر(ص) را به تدبیر امور آن حضرت و مجازات اخروى مخالفان طغیان گر او، وعده داد. «لیطغى ... ربّک»
خطاب در «ربّک»; چه ویژه پیامبر(ص) باشد و چه هر مخاطبى را شامل گردد - که در نتیجه پیامبر(ص) بارزترین مصداق مورد نظر خواهد بود - برداشت یاد شده استفاده مى شود.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تهدید طغیانگراندلایل نیازمندی انسان هازمینه اجتناب از طغیانکیفر اخروی مخالفان محمدکیفر اخروی طغیانگرانکیفر طغیانگرانآثار ذکر بازگشت به خدافرجام موجوداتنیاز به خداوعده به محمدفرجام انسان هامربی انسان هاکیفرهای خداوعده های خداتهدیدهای خدانشانه های ربوبیت خداجهان بینی توحیدی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲)
- انذار انسانها از عذاب قیامت ازسوی خداوند+۵ آیه
- انذار خداوند به انسانهای طغیانگر از گرفتارشدن به عذاب قیامت+۵ آیه
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۲ آیه
- سؤال تعجّب برانگیز خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره برخوردهای ابوجهل با ان حضرت+۳ آیه
- سؤال تعجّب برانگیز خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره برخوردهای ابوجهل با ان حضرت+۳ آیه
- تهدید طغیان گران به عذاب اخروی، از سوی خداوند+۱۰ آیه
- توجّه به بازگشت انسانها به خداوند، مانع طغیان+۱ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۲ آیه
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۲ آیه
- ابوجهل، از دشمنان پیامبر و مخالف با نماز خواندن حضرت+۱ آیه
- بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد+۲ آیه
- حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد+۲ آیه