آیه ۱۰ سوره علق

سوره علق(العلق)، آیه ۱۰ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۷

معنی کلمات و عبارات
«إِذَا ...»: جواب شرط محذوف است.
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۹ و ۱.

«شیخ طوسى» گویند: این آیات درباره ابوجهل بن هشام نازل شده و مراد از عبد در آیه رسول خدا صلى الله علیه و آله است زیرا ابوجهل پیامبر را از نمازگذاردن بازمی‌داشت.

طبرى صاحب جامع البیان نیز آن را از ابن عباس روایت نموده است.

نکات آیه
۱ - پیامبر(ص)، بنده ارجمند خداوند «عبدًا» براساس شأن نزول هاى متعدد، مراد از «عبداً» - که به جهت بیان عظمت، نکره آورده شده - پیامبر(ص) است. ۲ - پیامبر(ص)، به طور مکرر و در حضور مخالفان خویش، نماز مى خواند. «إذا صلّى» از نهى مکرر - که مفاد فعل مضارع «ینهى» در آیه قبل است - اقامه مکرر نماز استفاده مى شود و برخورد مخالفان پیامبر(ص) با نماز آن حضرت، نشان مى دهد که نماز پیامبر(ص) از دید آنان مخفى نبوده است. ۳ - نماز، جلوه عبودیت انسان است. «عبدًا إذا صلّى» ۴ - وادار ساختن مردم به ترک نماز، نادیده انگاشتن عبودیت آنان براى خداوند است. «أرءیت الذى ینهى . عبدًا إذا صلّى» انتخاب کلمه «عبد»، بیانگر دلیل تعجبى است که استفهام «أرءیت» بر آن دلالت داشت; یعنى، کسى که بندگان را به ترک نماز فرا مى خواند، چرا به بنده بودن آنان توجّه نمى کند؟ ۵ - تشریع نماز، در نخستین سال هاى بعثت «إذا صلّى» گرچه ممکن است کیفیت نمازى که رسول خدا(ص) در آغاز بعثت مى خواند، با نمازهاى پنج گانه اى که براى همیشه تشریع شده است، تفاوت هایى داشته و چه بسا به سجود و قصد قربت - که در ذیل سوره آمده - اکتفا مى شد; ولى آیه شریفه بر اصل تشریع عبادتى به نام «نماز» دلالت دارد.
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۳)
  • هشدار خداوند به ابوجهل، از گرفتار شدنش به اتش جهنّم+۵ آیه
  • مانعان از نماز، مورد تهدید خدا+۲ آیه
  • حرمت نهی و بازداشتن دیگران، از نماز+۵ آیه
  • عبادت خدا، از حقوق انسان+۱ آیه
  • حرمت ترک نماز، به جهت اطاعت از مانعان نماز+۲ آیه
  • حرمت نهی و باز داشتن دیگران از نماز+۵ آیه
  • حرمت اطاعت از مخالفان نماز، در ترک ان+۲ آیه
  • نهی کنندگان از نماز، مردمانی دروغگو و خطاکار+۲ آیه
  • دروغگو بودن، اشکار از چهره مخالفت کنندگان با نماز پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • سؤال تعجّب برانگیز خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره برخوردهای ابوجهل با ان حضرت+۳ آیه
  • سؤال توبیخی خداوند از ابوجهل، درباره اعمال و رفتارش با پیامبر(صلی الله علیه واله) و بی توجهی وی به اگاهی و نظارت الهی+۵ آیه
  • سؤال توبیخی خداوند از ابوجهل، درباره رفتارش با پیامبر(صلی الله علیه واله) و بی توجّهی وی به اگاهی و نظارت الهی+۵ آیه
  • سؤال تعجّب برانگیز خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره برخوردهای ابوجهل با ان حضرت+۳ آیه
  • الودگی به گناه، موجب تکذیب رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)و باز داشتن او از نماز+۴ آیه
  • نهی کنندگان از نماز، مردمی خطاپیشه و گناهکار+۲ آیه
  • تکذیب پیامبر(صلی الله علیه واله) و انکار تعالیم ان حضرت، گناهی بزرگ+۸ آیه
  • باز داشتن دیگران از نماز، از گناهان+۳ آیه
  • خوی ثروتاندوزی و احساس بینیازی، زمینهساز مخالفت با برگزاری نماز+۲ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، دعوتکننده مردم به تقوا+۱ آیه
  • عذاب الهی، کیفر تکذیبکنندگان محمّد صلی الله علیه و اله+۶ آیه
  • تکذیب محمّد صلی الله علیه و اله، از سوی ابوجهل+۳ آیه
  • تهدید شدن دشمنان پیامبر به بازخواستی سخت، در صورت تداوم بر مخالفت و دشمنی با ان حضرت+۳ آیه
  • گرفتن موهای بالای پیشانی دشمنان پیامبر اکرم در قیامت، به سبب دشمنی انان با ان حضرت و نماز+۲ آیه
  • ابوجهل، از دشمنان پیامبر و مخالف با نماز خواندن حضرت+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، دارای تقوا و توصیهکننده دیگران به تقوا+۱ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، عبد خدا و دارای مقامی والا در بندگی او
  • جلوگیری برخی کافران مکّه، از نماز محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • برگزاری نماز به نحو مستمرّ و مکرّر از سوی پیامبر صلی الله علیه و اله و در حضور مخالفان+۱ آیه
  • سعی و تلاش مخالفان پیامبر صلی الله علیه و اله برای جلوگیری از نماز ان حضرت+۱ آیه
  • جلوگیری ابوجهل از نماز پیامبر صلی الله علیه و اله در مکّه+۱ آیه
  • برگزاری نماز، زمینهای برای ترغیب و تبلیغ دیگران به خوبیها+۱ آیه
  • نقش نماز، در ترغیب دیگران به تقوا+۱ آیه
  • اقامه نماز، مایه نیل به مقام قرب الهی+۲ آیه
  • اقامه نماز، از عوامل هدایت انسان و راه یافتن وی به صراط مستقیم+۴ آیه
  • حرمت اطاعت از مخالفان نماز، در ترک ان+۲ آیه
  • سعی دشمنان و مخالفان، برای بازداشتن پیامبر صلی الله علیه و اله از نماز+۲ آیه
  • حرمت نهی و بازداشتن دیگران از نماز+۵ آیه
  • حرمت اطاعت از مخالفان نماز، در ترک ان+۲ آیه
  • سعی و تلاش مخالفان پیامبر، برای جلوگیری از نماز خواندن پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • بازداشتن انسانها از نماز، گناه و موجب تهدید و کیفر الهی+۳ آیه
  • اقامه نماز، از اثار و پیامدهای هدایت+۶ آیه
  • نماز، از زمینههای نیل به هدایت+۲ آیه
  • نماز گزاران، از جمله هدایت یافتگان+۵ آیه
واژه‌ها