آیه ۹ سوره علق

سوره علق(العلق)، آیه ۹ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۷

أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهَى

به من خبر ده آیا کسی که نهی می‌کند،

معنی کلمات و عبارات
«أَرَأَیْتَ؟»: آیا دیده‌ای؟ آیا خبر داری؟ به من بگو (نگا: کهف / ، مریم / ، فرقان / ).
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۹ و ۱.

«شیخ طوسى» گویند: این آیات درباره ابوجهل بن هشام نازل شده و مراد از عبد در آیه رسول خدا صلى الله علیه و آله است زیرا ابوجهل پیامبر را از نمازگذاردن بازمی‌داشت.

طبرى صاحب جامع البیان نیز آن را از ابن عباس روایت نموده است.

نکات آیه
۱ - برخى از مخالفان پیامبر(ص)، مانع نماز خواندن آن حضرت بودند. «أرءیت الذى ینهى» مراد از «الذى ینهى» - به قرینه آیه بعد و جمله «لاتطعه» در آخر سوره - کسى است که پیامبر(ص) را از نماز خواندن نهى مى کرد. جمله «فلیدع نادیه» در آیات بعد، وى را فردى داراى نفوذ کلام معرفى کرده و به گفته بسیارى از مفسران، مراد ابوجهل است. ۲ - نمازستیزان، مورد تهدید و نکوهش خداوند «أرءیت الذى ینهى» سیاق آیه شریفه بر توبیخ و تهدید دلالت مى کند. ۳ - جلوگیرى از برپایى نماز، شگفت آورترین نمونه طغیان «لیطغى ... أرءیت الذى ینهى» «أرءیت» استفهام تعجبى است. ادیبان عرب، آن را با «أخبرنى» (خبر ده مرا) به یک معنا دانسته اند. درخواست بازگو کردن خبر - با آن که متکلم آن را مى داند - نشانه شگفتى آن است. مخاطب در «أرءیت» مى تواند عموم مخاطبان باشد; گرچه فرد بارز آن پیامبر(ص) است و بنده نمازگزارى که مورد نهى قرار گرفته، بر هر نمازگزارى قابل انطباق است. ۴ - نماز در عصر بعثت، مورد تهاجم مخالفان اسلام «أرءیت الذى ینهى» جمله «لئن لم ینته» - در آیات بعد - قرینه بر وقوع این مزاحمت، به هنگام نزول آیات این سوره است که با اوایل بعثت هم زمان بوده است. ۵ - خوى ثروت اندوزى و احساس بى نیازى، زمینه ساز مخالفت با برگزارى نماز أن رءاه استغنى ... أرءیت الذى ینهى
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۰)
  • هشدار خداوند به ابوجهل، از گرفتار شدنش به اتش جهنّم+۵ آیه
  • ابوجهل، مورد نفرین و تهدید الهی به عذاب+۶ آیه
  • مانعان از نماز، مورد تهدید خدا+۲ آیه
  • حرمت نهی و بازداشتن دیگران، از نماز+۵ آیه
  • عبادت خدا، از حقوق انسان+۱ آیه
  • حرمت ترک نماز، به جهت اطاعت از مانعان نماز+۲ آیه
  • حرمت نهی و باز داشتن دیگران از نماز+۵ آیه
  • حرمت اطاعت از مخالفان نماز، در ترک ان+۲ آیه
  • نهی کنندگان از نماز، مردمانی دروغگو و خطاکار+۲ آیه
  • دروغگو بودن، اشکار از چهره مخالفت کنندگان با نماز پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • سؤال تعجّب برانگیز خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره برخوردهای ابوجهل با ان حضرت+۳ آیه
  • سؤال توبیخی خداوند از ابوجهل، درباره اعمال و رفتارش با پیامبر(صلی الله علیه واله) و بی توجهی وی به اگاهی و نظارت الهی+۵ آیه
  • سؤال توبیخی خداوند از ابوجهل، درباره رفتارش با پیامبر(صلی الله علیه واله) و بی توجّهی وی به اگاهی و نظارت الهی+۵ آیه
  • سؤال تعجّب برانگیز خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره برخوردهای ابوجهل با ان حضرت+۳ آیه
  • الودگی به گناه، موجب تکذیب رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)و باز داشتن او از نماز+۴ آیه
  • ابوجهل، فردی خطاپیشه و فرو رفته در منجلاب گناه+۳ آیه
  • نهی کنندگان از نماز، مردمی خطاپیشه و گناهکار+۲ آیه
  • تکذیب پیامبر(صلی الله علیه واله) و انکار تعالیم ان حضرت، گناهی بزرگ+۸ آیه
  • باز داشتن دیگران از نماز، از گناهان+۳ آیه
  • مالاندوزی و ثروت فراوان، زمینهساز طغیان و تجاوز در جامعه+۲ آیه
  • خوی ثروتاندوزی و احساس بینیازی، زمینهساز مخالفت با برگزاری نماز+۲ آیه
  • عذاب الهی، کیفر تکذیبکنندگان محمّد صلی الله علیه و اله+۶ آیه
  • تکذیب محمّد صلی الله علیه و اله، از سوی ابوجهل+۳ آیه
  • / 5. ضمیر خطاب «ت»+۲ آیه
  • خطاب خاص خدا به محمد صلی الله علیه و اله با مراد خاص (محمد صلی الله علیه و اله)+۲ آیه
  • تهدید شدن دشمنان پیامبر به بازخواستی سخت، در صورت تداوم بر مخالفت و دشمنی با ان حضرت+۳ آیه
  • گرفتن موهای بالای پیشانی دشمنان پیامبر اکرم در قیامت، به سبب دشمنی انان با ان حضرت و نماز+۲ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به نماز و سجده، علی رغم تهدید مخالفان دین+۱ آیه
  • جلوگیری برخی کافران مکّه، از نماز محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • برگزاری نماز به نحو مستمرّ و مکرّر از سوی پیامبر صلی الله علیه و اله و در حضور مخالفان+۱ آیه
  • سعی و تلاش مخالفان پیامبر صلی الله علیه و اله برای جلوگیری از نماز ان حضرت+۱ آیه
  • جلوگیری ابوجهل از نماز پیامبر صلی الله علیه و اله در مکّه+۱ آیه
  • سؤال توبیخی خدا از ابوجهل، درباره اعمال و رفتارش با پیامبر صلی الله علیه و اله و بیتوجّهی وی به اگاهی و نظارت الهی+۱ آیه
  • اقامه نماز، مایه نیل به مقام قرب الهی+۳ آیه
  • حرمت اطاعت از مخالفان نماز، در ترک ان+۲ آیه
  • سعی دشمنان و مخالفان، برای بازداشتن پیامبر صلی الله علیه و اله از نماز+۲ آیه
  • حرمت نهی و بازداشتن دیگران از نماز+۵ آیه
  • حرمت اطاعت از مخالفان نماز، در ترک ان+۲ آیه
  • سعی و تلاش مخالفان پیامبر، برای جلوگیری از نماز خواندن پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • بازداشتن انسانها از نماز، گناه و موجب تهدید و کیفر الهی+۳ آیه
واژه‌ها