سوره قصص(القصص)، آیه ۹ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۶
وَ قَالَتِ امْرَأَةُ فِرْعَوْنَ قُرَّةُ عَيْنٍ لِي وَ لَكَ لاَ تَقْتُلُوهُ عَسَى أَنْ يَنْفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَداً وَ هُمْ لاَ يَشْعُرُونَ
همسر فرعون (چون دید آنها قصد کشتن کودک را دارند) گفت: «نور چشم من و توست! او را نکشید شاید برای ما مفید باشد، یا او را بعنوان پسر خود برگزینیم!» و آنها نمیفهمیدند (که دشمن اصلی خود را در آغوش خویش میپرورانند)!
معنی کلمات و عبارات
«قُرَّةُ عَیْنٍ»: روشنی چشم. مراد مایه سرور و شادمانی است (نگا: طه / ). (قُرَّةُ) خبر مبتدای محذوف است و اصل آن چنین است: هُوَ قُرَّةُ عَیْنٍ. «إِمْرَأَةُ فِرْعَوْنَ»: زن فرعون. مراد آسیه، همسر فرعون است که قرآن او را زن باایمانی معرّفی میکند (نگا: تحریم / ).
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - انتقال موسى(ع) پس از برگرفته شدن از آب، به نزد فرعون و همسرش «فالتقطه ءال فرعون ... و قالت امرأت فرعون قرّت عین لى و لک»
۲ - درخشش برق امید و شادمانى در دیدگان زن فرعون با مشاهده قنداقه موسى «و قالت امرأت فرعون قرّت عین لى و لک»
۳ - فرعون و همسرش، از داشتن فرزند بى بهره بودند. «و قالت امرأت فرعون قرّت عین لى و لک ... أو نتّخذه ولدًا»
۴ - فرعون و همسرش به خاطر نداشتن فرزند افسرده بودند. «و قالت امرأت فرعون قرّت عین لى و لک»
«قرّت عین» (روشنى چشم) کنایه از سرور و شادمانى است. بنابراین «قرّت عین لى و لک»; یعنى، این مایه سرور و شادمانى من و تو خواهد شد.
۵ - فرزند، مایه روشنى چشم والدین و سرور و شادمانى آنان «و قالت امرأت فرعون قرّت عین لى و لک»
۶ - نیاز شدید فرعون و همسرش به وجود کودکى در کنارشان «و قالت امرأت فرعون قرّت عین لى و لک»
۷ - تحریک شدن غریزه فرزندخواهى زن فرعون با دیدن قنداق موسى «و قالت امرأت فرعون قرّت عین لى و لک»
۸ - از دیدگاه آسیه، نگه دارى موسى(ع) پرکننده خلأ بى فرزندى، مایه روشنى دیدگان و ارمغان آور سرور و شادمانى براى وى و فرعون بود. «و قالت ... قرّت عین لى و لک ... عسى أن ینفعنا أو نتّخذه ولدًا»
۹ - زنده گذاشتن موسى(ع) و چشم پوشى از قتل وى، درخواست آسیه از فرعون «و قالت امرأت فرعون ... لاتقتلوه»
۱۰ - تلاش آسیه در برانگیختن خوى منفعت طلبى و غریزه فرزندخواهى فرعون «عسى أن ینفعنا أو نتّخذه ولدًا»
۱۱ - همسر فرعون، خواستار نگه دارى موسى(ع) با امید به منتفع شدن از خدمات وى، یا برگزیدن او به فرزندى خویش «عسى أن ینفعنا أو نتّخذه ولدًا»
۱۲ - فرزندخواندگى، رسمى متعارف و ریشه دار در تاریخ «أو نتّخذه ولدًا»
۱۳ - پذیرفته شدن خواسته آسیه (نگه دارى موسى(ع)) از سوى فرعون «و قالت امرأت فرعون ... لاتقتلوه»
سکوت فرعون در برابر خواسته آسیه، نشان از پذیرفته شدن آن از سوى فرعون دارد.
۱۴ - آسیه، شخصیتى تصمیم ساز و تأثیرگذار در میان خانواده فرعون «و قالت امرأت فرعون ... و هم لایشعرون»
واداشتن فرعون به نگه دارى از موسى(ع) و منصرف کردن وى از قتل او، نشان از جایگاه ویژه آسیه در دستگاه فرعون و تأثیرگذارى عمیق او در تصمیم گیرى هاى فرعون دارد.
۱۵ - تصمیم خاندان فرعون بر نگه دارى موسى(ع)، اقدامى ندانسته علیه خودشان «لاتقتلوه عسى أن ینفعنا أو نتّخذه ولدًا و هم لایشعرون»
تفسیر (۹)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار بی فرزندی آسیهآثار بی فرزندی فرعونآثار نگهداری موسیآسیه و گهواره موسیامیدواری به فرزندخواندگی موسیامیدواری به منفعت رسانی موسیبی فرزندی آسیهبی فرزندی فرعونبینش آسیهتصمیم آل فرعونخواسته های آسیهدرخواست نگهداری موسیعلاقه آسیه به موسیعوامل افسردگی آسیهعوامل افسردگی فرعونعوامل سرور آسیهعوامل سرور فرعونعوامل سرور والدینعوامل نجات موسیعوامل چشم روشنی والدینفرزندخواهی آسیهفرزندخواهی فرعونفلسفه نگهداری موسیقبول خواسته های آسیهقبول نگهداری موسیمنفعت طلبی فرعوننقش آسیهنیاز به فرزندنیازهای آسیهنیازهای فرعونتحریک فرعونتاریخ فرزندخواندگینجات موسینقش موسینقش فرزندقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۹)
- جلوگیری اسیه از کشتهشدن موسی(علیه السلام)به دست فرعون
- اسیه، امیدوار به پسرخواندگی موسی(علیه السلام)برای خود و فرعون
- اسیه، درصدد جلب رضایت فرعون جهت منصرف کردن وی از قتل موسی(علیه السلام)
- ممانعت اسیه از قتل موسی(علیه السلام) برای نگهداری او جهت سرور و امید زندگی خود و فرعون
- اسیه، امیدوار به پسرخواندگی موسی(علیه السلام)برای خود
- امیدواری اسیه به پسرخواندگی موسی(علیه السلام)برای خود
- بیبهره بودن اسیه از داشتن فرزند
- اسیه، زنی با هوش، زیرک و کاردان
- تحریک شدن فرزندخواهی اسیه با دیدن موسی(علیه السلام)
- کوشش اسیه در برانگیختن خوی منفعتطلبی و غریزه فرزندخواهی فرعون
- نفوذ اسیه در فرعون و دستگاه حکومتی وی
- اسیه، شخصیّتی تصمیمساز و تاثیرگذار میان خانواده فرعون
- نیاز اسیه و همسرش به وجود کودکی در کنار انان
- گرفتن موسی(علیه السلام) از اب و بزرگ شدن او در خانه فرعون، نشان دهنده خطای الفرعون در کارهای خود+۱ آیه
- امیدواری همسر فرعون (اسیه) به منفعتبخشی موسی(علیه السلام) برای انان با فرزند خواندن وی
- فرزند، مایه روشنی چشم پدر و مادر+۱ آیه
- فرزند، از عوامل چشمروشنی در خانواده+۵ آیه
- موسی(علیه السلام)، فرزندخوانده خانواده فرعون و چشم روشنی برای ان
- فرزندخوانده، مایه چشم روشنی در خانواده فرعون
- امید اسیه (زن فرعون) به شادمانی خود و فرعون، با نگهداری موسی(علیه السلام) در خانه خود+۱ آیه
- فرزند صالح، مایه سرور پدر+۲ آیه
- فرزند، مایه شادمانی برای مادر+۵ آیه
- بی بهره بودن اسیه و فرعون، از فرزند
- فرزندخواندگی، امری رایج در مصر باستان+۱ آیه
- گزینش موسی(علیه السلام) در جایگاه فرزندخوانده از جانب همسر فرعون و پیشنهاد ان به فرعون
- موسی(علیه السلام) چشم روشنی فرعون و فرزندخوانده او+۱ آیه
- اسیه، درصدد جلب رضایت فرعون، جهت منصرف کردن وی از قتل موسی(علیه السلام)
- مخالفت اسیه با قتل موسی(علیه السلام) به بهانه سودمند بودن و به فرزندی خواندنش
- سنّت پسرخواندگی، در مصر باستان+۱ آیه
- اسیه، امیدوار به پسرخواندگی موسی علیه السلام برای خود+۱ آیه
- نقش اسیه، در نجات موسی علیه السلام از قتل+۱ آیه
- اسیه، امیدوار به سودمندی موسی علیه السلام برای خاندانش
- موسی علیه السلام، مایه چشمروشنی برای اسیه و فرعون، از دیدگاه او
- فرعون، دشمن موسی+۴ آیه
- نجات موسی علیه السلام به دست دشمن خود (فرعون)+۴ آیه
- سپری شدن دوران کودکی موسی علیه السلام در مصر و دربار فرعون+۳ آیه
- نقش اسیه همسر فرعون در جلوگیری از کشته شدن موسای نوزاد علیه السلام به وسیله فرعون+۱ آیه
- نفوذ محبّت موسی علیه السلام در قلب همسر فرعون+۱ آیه
- فرزند، مایه چشمروشنی و سرور والدین+۱ آیه