سوره قمر(القمر)، آیه ۵ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۲۸
حِكْمَةٌ بَالِغَةٌ فَمَا تُغْنِ النُّذُرُ
این آیات، حکمت بالغه الهی است؛ امّا انذارها (برای افراد لجوج) فایده نمیدهد!
معنی کلمات و عبارات
«حِکْمَةٌ»: سخنان پندآمیز. اندرزهای سودمند. خبر مبتدای محذوف است و تقدیر چنین است: هذِهِ الأشْیَآءُ الَّتی جَآءَ بِهَا الْقُرآنُ حِکْمَةٌ. «بَالِغَةٌ»: رسا. بسنده برای خردمندان. «النُّذُرُ»: (نگا: یونس / قمر / و و و و و و و و ). یا این که جمع نَذیر به معنی مُنذِر، یعنی پیغمبران الهی (نگا: احقاف / ، نجم / ). معنی دوم در سوره قمر چندان مناسب نیست.
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - قرآن و اخبار هشداردهنده آن، پیامى حکیمانه و در اوج کمال «حکمة بلغة»
«بلوغ» (مصدر «بالغة») در اصل به معناى رسیدن شىء به نهایت و پایان مسافت به کار مى رود و در این جا کنایه از تمامیت و کمال شىء است. بنابراین «حکمة بالغة»; یعنى، حکمت تام و کاملى که از هر نقص و کاستى مبرا است. گفتنى است که «حکمة بالغة» در آیه شریفه، بدل براى «ما» در «مافیه مزدجر» است; یعنى، «جائهم حکمة بالغة».
۲ - پیام هاى انذارگر قرآن، پیام هایى معقول و شناختنى است; نه دور از حیطه درک بشر. «حکمة بلغة»
در معناى «حکمت»، اتقان فهم و مطابقت با عقل نهفته است و وصف «بالغة» این معنا را تأکید مى کند.
۳ - پیام هاى حکیمانه و رساى قرآن، اتمام حجت الهى بر خلق «و لقد جاءهم ... حکمة بلغة»
برداشت فوق با توجه به این است که آیه قبل از «و لقد جاءهم...» در مقام بیان علت مجازات کافران و اتمام حجت بر ایشان بود بر این اساس مى توان از «حکمة بالغة...» - که بدل از «ما فیه...» است - مطلب بالا را استفاده کرد.
۴ - بى تأثیرى انذارگران الهى در هواپرستان حق گریز، به رغم حکیمانه بودن پیام هاى آنان «حکمة بلغة فما تغن النذر»
از مترتب شدن «ما تغن النذر» بر «حکمة بالغة»، استفاده مى شود که هر چند هشدارهاى وحى، حکیمانه و رسا است; ولى در اهل هوا مؤثر نیفتاده است.
۵ - گرفتارى در دام هواى نفس، مانع تأثیر حکیمانه ترین هشدارها و پیام ها در انسان «و اتّبعوا أهواءهم ... حکمة بلغة فما تغن النذر»
۶ - انذارگرى، از شؤون بارز و مهم پیامبران الهى «فما تغن النذر»
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فهم انذارهای قرآنموانع تأثیر انذاروضوح انذارهای قرآنویژگی انذارهای قرآنهدایت ناپذیری هواپرستاناتمام حجت با قرآنحکمت قرآنانذارهای انبیارسالت انبیاآثار هواپرستیاتمام حجت خدانقش قرآن
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۱)
- کافران حقناپذیر در برابر اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله)، مستحقّ عذاب الهی+۷ آیه
- اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله) بر کافران صدر اسلام+۱۳ آیه
- انذار، از شیوههای پیامبران در اتمام حجّت+۴ آیه
- انذار، از شیوههای محمّد(صلی الله علیه واله) در اتمام حجّت+۱۱ آیه
- هشدار دادن مردم (به عواقب ناگوار مخالفت با اوامر الهی) از مسؤولیّتهای پیامبران+۲ آیه
- کافران صدر اسلام، روی گردان از ایات و معجزات هشدار دهنده+۲ آیه
- اثر نبخشیدن انذارهای پیامبر(صلی الله علیه واله) بر مشرکان و کافران صدر اسلام+۴ آیه
- رویگردانی کافران از ایات و معجزات، مانع اثربخشی انذارهای الهی در انان+۲ آیه
- تکذیب ایات خدا، مانع اثرپذیری کافران از انذارهای الهی+۲ آیه
- پیروی از هواهای نفسانی، مانع تاثیر انذارهای خدا+۲ آیه
- تکیه بر حکمت، از روشهای تربیتی قران کریم
- ایات و حکمتهای الهی، راهی برای انذار و هشدار به مردم
- پیروی از هوای نفس، عامل رویگردانی از تعالیم حکمت امیز و پندگیری از انها+۲ آیه
- تعالیم و اخبار رسیده از انبیا، تعالیمی حکمت امیز و متقن+۱ آیه
- قران، کتاب اسمانی و حاوی حکمتهای الهی+۲ آیه
- پیامهای حکیمانه و رسای قران، اتمام حجّت الهی بر خلق+۱ آیه
- پیامهای حکیمانه قران، در اوج کمال و رسایی+۱ آیه
- موظّف بودن پیامبر(صلی الله علیه واله) به اعراض از کافران لجوج، تا روز و لحظه خروج شان از قبرها در رستاخیز+۲ آیه
- حکمت از اسما و صفات قران+۱ آیه
- رویگردانی کافران از پذیرش رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)، به رغم مشاهده معجزه «شقّ القمر» و معجزه دیگر+۵ آیه
- انذارهای پیامبر صلی الله علیه و اله، نوعی اتمام حجّت+۱۱ آیه
- اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله بر مشرکان صدر اسلام+۱۱ آیه
- انذارهای پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله، به کافران صدر اسلام+۵ آیه
- اثر نبخشیدن انذارهای پیامبر صلی الله علیه و اله، بر مشرکان صدر اسلام+۴ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به اتمامحجّت بر مردم+۹ آیه
- هواپرستی عامل اعراض هواپرستان تکذیبگر از داستانهای عبرتاموز و حکمتامیز قران+۱ آیه
- هواپرستی عامل کفر به حقّانیت قران+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله مامور به اعراض از شفاعت برای هواپرستان در قیامت+۱ آیه
- بیتوجّهی هواپرستان عصر پیامبر صلی الله علیه و اله به داستانهای مهم و حکمتامیز قران از گذشتگان+۱ آیه
- عبرت نگرفتن هواپرستان عصر پیامبر صلی الله علیه و اله از داستانهای مهم، حکمتامیز و عبرتاموز قران+۱ آیه
- لجاجت و حقناپذیری هواپرستان به رغم حکیمانه بودن پیامها و انذارهای الهی+۱ آیه