آیه ۴۰ سوره کهف

سوره کهف(الكهف)، آیه ۴۰ · جزء ۱۵ · صفحه ۲۹۸

فَعَسَىٰ رَبِّي أَن يُؤْتِيَنِ خَيْرًا مِّن جَنَّتِكَ وَيُرْسِلَ عَلَيْهَا حُسْبَانًا مِّنَ السَّمَاءِ فَتُصْبِحَ صَعِيدًا زَلَقًا

شاید پروردگارم بهتر از باغ تو به من بدهد؛ و مجازات حساب شده‌ای از آسمان بر باغ تو فروفرستد، بگونه‌ای که آن را به زمین بی‌گیاه لغزنده‌ای مبدّل کند!

معنی کلمات و عبارات
«حُسْبَاناً»: مصدر است و به معنی اسم مفعول، یعنی محسوب است و مراد از آن هر نوع بلا و عذاب مقدّر است. هلاک و نابودی. یا این که جمع (حُسْبَانَة) به معنی صاعِقَة است. «صَعیداً»: سرزمین. خاک روی زمین. «زَلَقاً»: مصدر است و در معنی اسم فاعل به کار رفته است، به معنی: صاف و صوف. لخت. لغزنده. گِل و لای.
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- مرد مؤمن، با اظهار امیدبه پروردگار خویش، نعمتى برتر از بوستان ثروت مند مغرور را آرزو کرد. «فعسى ربّى أن یؤتین خیرًا من جنّتک» ۲- مؤمن، به آینده و پایانى بهتر از امکانات مادّى دنیاداران، امیدوار است. «فعسى ربّى أن یؤتین خیرًا» منظور مرد مؤمن از «عسى ربّى...» ممکن است انتظار ثواب آخرت باشد. ترک آرزوى اولاد بیشتر و نیز جمله «هنالک الولایة للّه» و عبارت «خیر عقباً» در آیه چهل و چهارم، این معنا را محتمل مى سازد. ۳- ربوبیّت پروردگار، مقتضى سلب نعمت از فخر فروشان و مشرکان دل بسته به دنیا واعطاى نعمتى افزون تر به موحدان است، «فعسى ربّى أن یؤتین خیرًا من جنّتک و یرسل علیها حسبانًا من السماء» ۴- خواست خداوند و نه استحقاق شحص، اساس برخوردارى انسان از نعمت هاى الهى است. «فعسى ربّى أن یؤتین خیرًا من جنّتک» واژه «عسى» نشان دهنده امیدوارى است و این اظهار امیدوارى، در قبال قاطعیت ثروت مند مغرور به شایستگى و استحقاق خویش است که گفت: «لئن رُددت إلى ربّى لأجدنّ خیراً». ۵- امکانات مادّى دنیا، ناپایدار و در معرض زوال و نابودى است. «فعسى ربّى أن ... یرسل علیها حسبانًا من السماء» ۶- تبدیل شدن بوستان هاى زیبا و حاصل خیز، به کویرى خشک و بى حاصل، با عذاب الهى، در نتیجه کفر و فخر و مباهات به دیگران، امرى ممکن است. «فعسى ربّى ... یرسل علیها حسبانًا من السماء فتصبح صعیدًا زلقًا» «صعید» یعنى، روى زمین و «زلق» یعنى، بدون گیاه. ۷- امکان زوال نعمت هاى مادّى، هشدارى به دنیاگرایان مغرور است. «یرسل علیها حسبانًا من السماء فتصبح صعیدًا زلقًا» ۸- نزول عذاب الهى، مبتنى بر محاسبه و سنجش است. «یرسل علیها حسبانًا من السماء» «حسبان» به معناى «حساب» و نیز به معناى «آتش و عذاب» آمده است. اگر به معناى حساب باشد، در آیه شریف، کنایه از عذاب است. استعمال کلمه «حسبان» در کنایه از عذاب، مى تواند به جهت سنجیده و دقیق بودن عذاب و تقدیر آن از جانب خداوند باشد. ۹- آرزوى سلب نعمت از کافرانى که بر مؤمنان فخرفروشى مى کنند، آرزویى شایسته و مطلوب است. «فعسى ربّى أن ... یرسل علیها حسبانًا» ۱۰- سرسبزى یا بى حاصلى زمین، به خواست خدا و اراده او است. «فعسى ربّى أن ... یرسل علیها حسبانًا»
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۷)
  • کفر و غرور ناشی از داراییها، عامل اسیب رسیدن به اقتصاد+۶ آیه
  • انسان موّحد، امیدوار به عطایا و دادههای الهی
  • مثال دو باغ انگور (نمونه) و نابودی ان بر اثر غرور، شرک و ناسپاسی صاحبش، مایه عبرت+۱۱ آیه
  • سرگذشت باغدار متکبّر، سبب پند و عبرت دیگران+۱۰ آیه
  • صاعقه اسمانی، باعث نابودی باغ+۲ آیه
  • فرو رفتن ابها و منابع ابی از جمله عوامل نابودی باغها+۱ آیه
  • شرک و کفر باغدار متکبّر به پروردگار، زمینه نابود شدن باغ وی به وسیله صاعقه+۲ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۷ آیه
  • تبدیل شدن بوستانهای زیبا و حاصلخیز به کویری خشک و بیحاصل، نتیجه کفر و فخر و مباهات به دیگران+۳ آیه
  • فرو رفتن ابها و منابع ابی، از جمله کیفرهای الهی برای کافران فخرفروش+۳ آیه
  • توحید، از موجبات خیر و عطایای الهی+۱ آیه
  • نفی تاثیر استقلالی غیر خداوند، در جهان هستی+۴ آیه
  • ناپسند و ناروا بودن فخرفروشی+۷ آیه
  • ناروایی تفاخر و گردن فرازی+۷ آیه
  • کفر باغدار رفاه مند مغرور، سبب تبدیل شدن بوستانهای حاصلخیز وی به خاکی خشک و بی حاصل، با عذاب الهی+۴ آیه
  • شرک به خدا از سوی باغدار رفاه مند مغرور، عامل تبدیل شدن باغ وی به خاک، با نزول عذاب الهی+۴ آیه
  • ربوبیّت خداوند، مقتضی امیدواری به او+۱ آیه
  • نزول خیر و رحمت از ناحیه خداوند، پرتوی از ربوبیّت او+۲ آیه
  • کیفر باغدار مشرک، با نابود کردن سرمایه و محصولاتش+۵ آیه
  • ربوبیّت پروردگار، مقتضی سلب نعمت از فخرفروشان و مشرکان دنیاطلب و اعطای نعمتی افزون تر به موحّدان+۳ آیه
  • امید انسان موحّد، به عطا کردن بهتر خداوند (از باغ) به او
  • امیدواری باغدار مؤمن، به اعطای خیر از سوی خداوند
  • کفر و فخرفروشی صاحبان باغ سوخته، عاملی برای از دست دادن بوستانهای خیر و حاصلخیز به کویر خشک+۳ آیه
  • ربوبیّت الهی، منشا خیر+۲ آیه
  • اعتراف مرفّهان، هنگام احساس عذاب دنیوی و هلاکت به ظلم و ستم خویش+۱۰ آیه
  • تاسّف و پشیمانی مرفّهان، پس از احساس عذاب و هلاکت خویش+۱۰ آیه
  • ناپایداری رفاه و اسایش در دنیا+۴ آیه
  • تهدید باغدار متکبّر، به نابودی باغش به وسیله صاعقه+۲ آیه
  • عجز انسانها در مقابل قدرت خداوند+۱ آیه
  • خداوند، قادر بر هرگونه عذاب و مجازات+۲ آیه
  • صاعقه اسمانی، باعث درهم کوبیده شدن باغها و تبدیل انها به تلّی از خاک
  • تنها خداوند، قادر بر رفع عذاب، هنگام نزول کیفر الهی+۳ آیه
  • تهدید باغدار متکبّر، به نابودی باغ و کشاورزی اش با صاعقه اسمانی+۲ آیه
  • غرور ناشی از داراییهای کافران، عامل اسیب رسیدن به اقتصاد+۷ آیه
  • مُرسِل/ اسما و صفات
  • باغدار مؤمن، امیدوار به اعطای خیر، از سوی خداوند+۱ آیه
  • اتش ظلم به نفس، در قالب خود برتربینی دامنگیر خود انسان+۲ آیه
واژه‌ها