سوره کهف(الكهف)، آیه ۳۸ · جزء ۱۵ · صفحه ۲۹۸
لَّٰكِنَّا هُوَ اللَّهُ رَبِّي وَلَا أُشْرِكُ بِرَبِّي أَحَدًا
ولیّ من کسی هستم که «اللّه» پروردگار من است؛ و هیچ کس را شریک پروردگارم قرارنمیدهم!
معنی کلمات و عبارات
«لکِنَّا»: امّا من. اصل آن: لکِنْ أَنَا است، و همزه را به طور سماع حذف و نون را در نون دغم مینمایند. «لکِنَّا هُوَ اللهُ رَبِّی»: (لکِن) مخفّف و مهمّل، (أَنَا) مبتدا، (هُوَ) مبتدای دوم، (اللهُ) خبر مبتدای دوم، (رَبِّی) صفت آن، مبتدای دوم و خبرش، خبر مبتدای اوّل، و عائد ضمیر (ی) است.
نزول
سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- مرد مؤمن (سمبل ایمان) از بینش و منش کفرآلود ثروت مندِ دنیاگرا، اظهار بى زارى کرد. «لکنّاْ هو اللّه ربّى»
۲- مرد مؤمن، با اعتراف به ربوبیّت خداى یگانه و اظهار بى زارى از شرک، اندیشه خود را از افکار انحرافى ثروت مند مغرور، متمایز ساخت. «لکنّاْ هو اللّه ربّى و لاأشرک بربّى أحدًا»
«لکنّاْ» در اصل «لکنْ أنا» بوده است و پس از حذف همزه «أنا» و ادغام نون ها، دو کلمه، به صورت یک کلمه نوشته مى شود.
۳- مؤمن، داراى ثبات و استقرار در عقیده، ولى کافر، اسیر در چنگال هاى شکّ و تردید و بى ثبات است. «ما أظنّ ... و ما أظنّ ... لکنّاْ هو اللّه ربّى»
سخنان سمبل کفر و دنیاپرستى، در آیه، همواره، تردید را با خود همراه دارد، لذا در نقل سخن او، دو بار واژه «ظنّ» و یک بار نیز «لئن» به کار گرفته شده، ولى مردِ سمبل ایمان، با قاطعیّت عقیده خود را بیان کرده و راه عملى خود را مطرح ساخته است.
۴- اللّه، یگانه مالک و مدبّر انسان و جهان هستى است. «لکنّاْ هو اللّه ربّى»
۵- توحید، مستلزم پرهیز از هرگونه شرکورزى در ربوبیّت خدا است. «لکنّاْ هو اللّه ربّى و لاأشرک بربّى أحدًا»
۶- زوال ناپذیر شمردن نعمت هاى دنیا و نادیده گرفتن نقش خدا در پیدایش و زوال آن ها،مستلزم شرک در ربوبیّت است. «لکنّاْ هو اللّه ربّى ولاأشرک بربّى أحدًا»
۷- توجه به ربوبیّت الهى و نقش آفرینى آن بر در و دیوار وجود، داراى نقشى مهم و گرایش به توحید است. «لکنّاْ هو اللّه ربّى و لاأشرک بربّى أحدًا»
تکرار «ربّ» در آیه، نشان دهنده توجه عمیق مرد مؤمن به ربوبیّت خدا است و از این تکرار استفاده مى شود که توجه به صفت ربوبیّت در میان دیگر صفات الهى، اثرى خاص در پرهیز از شرک دارد.
۸- شرک و غفلت از ربوبیّت خدا، مهم ترین خطر رفاه زدگى و سرمستى به امکانات دنیوى است. «لکنّاْ هو اللّه ربّى و لاأشرک بربّى أحدًا»
مرد مؤمن، براى جدا کردن صف خویش از ثروت مند مغرور، به دو نکته اشاره کرده است: ربوبیّت خدا و عدم شرک و با این تعبیر، ثروت مند مغرور را به غفلت از خدا و گرفتارى به شرک، هشدار داده است.
۹- اتّکاى به دیگران، دنیاپرستى، و بنا نهادن بینش و منش براساس آن، شرک است. «أنا أکثر منک مالاً و أعزّ نفرًا ... لکنّاْ هو اللّه ربّى و لاأشرک بربّى أحدًا»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۲–۴۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۲–۵۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۸ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۸ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۸ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۸ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۸ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۷–۴۴ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۸
روایات و احادیث
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اتکا به غیرخدااجتناب از شرک ربوبیاقرار همنشین باغدار متکبرتبری از باغدار متکبرتبری همنشین باغدار متکبرتزلزل کافرانتوحید همنشین باغدار متکبرجاودانگی نعمت های دنیویذکر مربی آفرینشزیانهای دنیاطلبیزیانهای رفاهکفر باغدار متکبرزمینه شرک ربوبیثبات قدم مؤمنانعقیده باغدار متکبراللهاقرار به توحیدشک کافرانمالک انسانزمینه ایمان به توحیدقصه باغدار متکبرزمینه غفلت از خداتبری از شرکمربی آفرینشصفات کافرانآثار غفلت از خداآثار ذکر ربوبیت خداموارد شرکآثار توحیدمالک آفرینشمنشأ نعمتصفات مؤمنانمربی انسان هاتوحید ربوبیآثار دنیاطلبیمالکیت خداربوبیت خداجهان بینی توحیدیاختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۷)
- مثال دو باغ انگور (نمونه) و نابودی ان بر اثر غرور، شرک و ناسپاسی صاحبش، مایه عبرت+۱۰ آیه
- سرگذشت باغدار متکبّر، سبب پند و عبرت دیگران+۱۰ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۲ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۴ آیه
- توحید، مایه توکّل و توجّه انسان به مشیّت و قدرت خدا+۲ آیه
- توحید، از موجبات خیر و عطایای الهی+۱ آیه
- نفی تاثیر استقلالی غیر خداوند، در جهان هستی+۶ آیه
- تدبیر امور انسانها، از سوی پروردگار یگانه
- اعتقاد باغدار مؤمن به توحید، در گفتگو با باغدار متکبّر و کافر+۳ آیه
- غرور، خودبینی، شرک و خدافراموشی باغدار متکبّر، سبب حسرت او+۷ آیه
- توجّه انسان به عنصر خلقت خود از خاک، زمینه ای برای اجتنابورزی از کفر به خدا+۱ آیه
- ربوبیّت خدا، دلیل توحید و یگانگی او+۲ آیه
- کیفر باغدار مشرک، با نابود کردن سرمایه و محصولاتش+۵ آیه
- توجّه به عوامل طبیعی به جای توجّه به خدا، از پیامدهای برخورداری انسان از رفاه+۸ آیه
- اعتراف مرفّهان، هنگام احساس عذاب دنیوی و هلاکت به ظلم و ستم خویش+۱۰ آیه
- تاسّف و پشیمانی مرفّهان، پس از احساس عذاب و هلاکت خویش+۱۰ آیه
- باغدار متکبّر، مورد پرسش نکوهش امیز از جانب رفیق خدا پرست خود، به دلیل کفرورزی به افریدگار+۲ آیه
- کفرورزی باغدار متکبّر، مورد پرسش نکوهش امیز از جانب رفیق خداپرست خود+۲ آیه
- سؤال اعتراض امیز و توبیخی همنشین باغدار مغرور، از کفرورزی وی به افریدگار+۴ آیه
- شرک به خدا، مصداق ظلم و ستمگری+۱ آیه
- غرور و خودپسندی، از اثار شرکورزی به خدا+۲ آیه
- اعتقاد مشرکان به وجود شریک، برای ربوبیّت خدا+۲ آیه
- مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۲ آیه
- وجود نداشتن هیچ گونه شریک برای خدا+۱ آیه
- مشرکان، مردمی ستم پیشه و ظالم، به دلیل شریک قرار دادن برای خداوند+۲ آیه
- غرور ناشی از داراییهای کافران، عامل اسیب رسیدن به اقتصاد+۷ آیه
- کفرورزی انسانها، مورد پرسش نکوهشی و توبیخی+۲ آیه