آیه ۸۱ سوره کهف

سوره کهف(الكهف)، آیه ۸۱ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۲

معنی کلمات و عبارات
«أَن یُبْدِلَهُمَا»: عوضشان بدهد. «زَکَاةً»: پاکی و پاکیزگی. صلاح و طهارت ذات.
نزول
نکات آیه
۱- هدف خضر(ع) از قتل نوجوان، فراهم ساختن زمینه اى مناسب براى دستیابى پدر و مادر وى به فرزندى پاک تر و مهربان تر بود. «فأردنا أن یبدلهما ربّهما خیرًا منه زکوة و أقرب رحمًا» مراد از «زکاة» در آیه، طهارت و پاکى از گناه است و «رُحم» و «رحمت» به یک معنا است. گرچه خضر(ع) در این سخن، پاکى و مهربانى را براى نوجوان مقتول انکار نکرده است، ولى ممکن است به تناسب گفته موسى(ع) که نوجوان مقتول را «نفس زکیة» خواند، سخن خود را در قالب اسم تفضیل آورده است، لکن در حقیقت، نوجوان مقتول، یا فاقد رحمت و پاکى بوده و یا آینده او به گناه و بى رحمى مى انجامید. ۲- خضر(ع) و همطرازان او، مجریان اراده خداوند هستند. «فأردنا أن یبدلهما ربّهما» با این که گوینده سخن در «أردنا» فقط خضر(ع) بوده، ولى ضمیر جمع آورده شده است. به نظر مى رسد که خضر(ع) مى خواهد این نکته را تفهیم کند که او، در این تصمیم، مستقل نیست، بلکه اراده خداوند، پشتیبان کار است. از سوى دیگر «ربّ» را فاعل «یبدل» ذکر کرد تا نقشْ پردازِ اصلىِ صحنه را مشخص سازد و طولى بودن اراده خود با اراده خدا را بیان کند. ۳- از میان رفتن فرزند ناصالح و جاى گزینى آن به وسیله فرزندى صالح، جلوه اى از ربوبیّت خدا براى پدر و مادر مؤمن است. «یبدلهما ربّهما خیرًا منه» ۴- برخوردارى از فرزندى صالح و مهربان، نعمتى الهى است. «یبدلهما ربّهما خیرًا منه زکوة و أقرب رحمًا» ۵- برخى از بلاها و رخدادهاى ناگوار، دربردارنده مصلحت و خیر مؤمن است. «و أمّا الغلم ... فأردنا أن یبدلهما ربّهما خیرًا منه زکوة و أقرب رحمًا» ۶- پاک و صالح بودن و نیز مهرورزى فزون تر نسبت به والدین، از ویژگى هاى فرزند شایسته است. «یبدلهما ربّهما خیرًا منه زکوة و أقرب رحمًا» ۷- خداوند، حامى مؤمن و تقدیر کننده خیر و مصلحت براى او است. «فکان أبواه مؤمنین ... فأردنا أن یبدلهما ربّهما خیرًا منه زکوة»
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۸- «عن أبى عبداللّه(ع) فى قول اللّه: «فأردنا أن یبدلهما ربّهما خیراً منه...» قال: «إنّه ولدت لهما جاریة فولدت غلاماً فکان نبیاً.» ; از امام صادق(ع) درباره این سخن خدا «فأردنا أن یبدلهما ربّهما خیراً منه...» روایت شده که فرمود: «همانا، براى آن دو (پدر و مادر مقتول) دخترى متولد شد و آن دختر، پسرى به دنیا آورد که پیامبر شد». [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۳۳۶، ح ۵۹; نورالثقلین، ج ۳، ص ۲۸۶، ح ۱۷۰.] ۹- «عن أبى عبداللّه(ع): ... فى قول اللّه عزّوجلّ «فأردنا أن یبدلهما ربّهما خیراً منه زکاة و أقرب رحماً»: «أبدلهما اللّه به جاریة ولدت سبعین نبیاً.» ; از امام صادق(ع) درباره این سخن خداى عزّوجلّ«فأردنا أن یبدلهما ربّهما خیراً منه زکاة...» روایت شده: خداوند، به آن دو (پدر و مادر مقتول) به جاى او (مقتول) دخترى داد که هفتاد پیغمبر از نسل او متولد شدند.». [منبع: کافى، ج ۶، ص ۷، ح ۱۱; نورالثقلین، ج ۳، ص ۲۸۶- ، ح ۱۷۴.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۸)
  • هدف خضر(علیه السلام) از قتل نوجوان، فراهم ساختن زمینهای مناسب برای دستیابی پدر و مادر وی به فرزندی پاکتر و مهربانتر با انان+۱ آیه
  • قتل نوجوان به دست خضر(علیه السلام) زمینهای مناسب برای دستیابی پدر و مادر وی به فرزندی پاکتر و مهربانتر
  • دستیابی پدر و مادر به فرزندی پاکتر و مهربانتر، هدف خضر(علیه السلام) از قتل پسر نوجوان+۱ آیه
  • اگاه شدن موسی(علیه السلام) به تاویل کارهای شگفتانگیز خضر(علیه السلام)+۳ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۳ آیه
  • جهل به راز حوادث پیش امده، از عوامل ناشکیبایی و اعتراض+۸ آیه
  • عطای فرزند پاک و مهربان به جای فرزند طغیانگر و کفرپیشه، به پدر و مادری مؤمن، اقتضای ربوبیّت الهی
  • کشتن نوجوان، از موارد تقدیم اهمّ بر مهم، در رفتارهای خضر(علیه السلام)+۲ آیه
  • از میان رفتن فرزند ناصالح و جایگزینی ان با فرزند صالح، هدف خضر(علیه السلام)از قتل نوجوان+۱ آیه
  • خضر(علیه السلام)، کارگزار اوامر الهی و نه مجری خواسته های شخصی اش+۲ آیه
  • اگاهی خداوند به خیر بندگان
  • فرزند صالح و با محبّت نسبت به والدین، از مصادیق خیر+۱ آیه
  • فرزند پاکیزه و مهربان نسبت به پدر و مادر، از مصادیق خیر در نظر خضر(علیه السلام)
  • ربوبیّت خداوند، منشا برخورداری پدر و مادر از فرزند خیر و شایسته
  • کارهای خضر(علیه السلام)، دارای اسرار و مصالح نهفته+۱۰ آیه
  • پیشگیری خضر(علیه السلام)، از گمراهی والدین به وسیله فرزند ناصالح، با کشتن ان فرزند+۲ آیه
  • جایگزینی فرزند فاسد با فرزند صالح و مهربان برای والدین مؤمن، از جانب خدا، مقصود خضر(علیه السلام)از قتل فرزندشان+۱ آیه
  • دستیابی پدر و مادر به فرزند پاک تر و مهربان تر، هدف خضر(علیه السلام) از قتل پسر نوجوان+۱ آیه
  • قتل نوجوان به دست خضر علیه السلام زمینهای مناسب برای دستیابی پدر و مادر وی به فرزندی پاکتر و مهربانتر
  • ترس از به طغیانگری و کفر واداشتن پدر و مادر، عامل کشته شدن فرزند نوجوان انها به دست خضر علیه السلام+۱ آیه
  • مُبدّل/ اسما و صفات+۲ آیه
  • اعطای فرزند بهتر و مصون ماندن پدر و مادر از طغیان و کفر، نمود مشیّت الهی+۲ آیه
  • مؤمن بودن پدر و مادر و حفظ انان از گمراهی، سبب تعلّق اراده خداوند به قتل فرزند ناخلف انان، به دست خضر علیه السلام+۲ آیه
  • خداوند، حامی مؤمنان و تقدیرکننده خیر و مصلحت برای انان+۱ آیه
  • تاثیر انحرافات اخلاقی و عقیدتی فرزندان در والدین مؤمن خویش+۱ آیه
  • برخورداری از فرزندی صالح و مهربان، نعمتی الهی+۱ آیه
  • از میان بردن فرزند ناصالح و جایگزینی ان به صالح مهربان، جلوهای از ربوبیت خدا برای پدر و مادر مؤمن+۱ آیه
  • هدف خضر علیه السلام از قتل نوجوان، فراهم ساختن زمینهای مناسب برای دستیابی پدر و مادر وی به فرزندی پاکتر و مهربانتر+۱ آیه
واژه‌ها