سوره نور(النور)، آیه ۱۵ · جزء ۱۸ · صفحه ۳۵۱
إِذْ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِكُمْ وَتَقُولُونَ بِأَفْوَاهِكُم مَّا لَيْسَ لَكُم بِهِ عِلْمٌ وَتَحْسَبُونَهُ هَيِّنًا وَهُوَ عِندَ اللَّهِ عَظِيمٌ
به خاطر بیاورید زمانی را که این شایعه را از زبان یکدیگر میگرفتید، و با دهان خود سخنی میگفتید که به آن یقین نداشتید؛ و آن را کوچک میپنداشتید در حالی که نزد خدا بزرگ است!
معنی کلمات و عبارات
«إذْ»: ظرف (لَمَسَّکُمْ) است. «تَلَقَّوْنَهُ»: آن را دریافت میکردید و پذیرهاش میرفتید. تائی از اوّل فعل حذف شده است. «تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِکُمْ»: با زبانتان به پخش شایعه و روایت آن برای مردم میپرداختید. «هَیِّناً»: ساده و ناچیز. یعنی انتظار عذاب و مجازات در برابر آن را نداشتید، و یا عذاب و عقاب آن را کم و ناچیز میدانستید. یعنی: در پذیرش شایعه مطالبه دلیل نمیکردید، و در پخش شایعه تکیه بر دلیل نداشتید، و آن را سرسری میگرفتید.
نزول
سال ۱۷ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۴ رویداد)
نکات آیه
۱ - مسلمانان عصر بعثت، پذیراى شایعه هاى نارواى بدخواهان علیه خاندان پیامبر(ص) و منتشر کننده آنها، بدون توجه به پیامدهاى ناروا و درستى و نادرستى آنها «إذ تلقّونه بألسنتکم و تقولون بأفواهکم ما لیس لکم به علم»
۲ - ماجراى «افک»، على رغم این که مستقیماً هتک حریم پیامبر(ص) محسوب مى شد، مردم آن را ساده انگاشته و خوش باورانه به دامن زدن و گسترش آن پرداختند. «إذ تلقّونه بألسنتکم و تقولون بأفواهکم ما لیس به علم و تحسبونه هیّنًا»
۳ - ماجراى «افک»، شایعه فراگیر و زبانزد عموم مردم شده بود. «إذ تلقّونه بألسنتکم و تقولون بأفواهکم»
۴ - تأثیرپذیرى مسلمانان عصر بعثت در برابر شایعه ها «إذ تلقّونه بألسنتکم و تقولون بأفواهکم ما لیس لکم به علم»
۵ - هتک حرمت پیامبر(ص) و افترا به حریم آن حضرت، گناهى بزرگ در پیشگاه خداوند و در پى دارنده فرجامى ناگوار «إذ تلقّونه بألسنتکم ... و تحسبونه هیّنًا و هو عند اللّه عظیم»
۶ - حفظ حرمت پیامبر(ص) و حریم آن حضرت، وظیفه اى الهى بر عهده یکایک مسلمانان «إذ تلقّونه بألسنتکم ... و تحسبونه هیّنًا و هو عند اللّه عظیم»
۷ - شکستن حرمت و آبروى اهل ایمان، امرى خطیر و گناهى بزرگ در پیشگاه خداوند «إذ تلقّونه بألسنتکم و تقولون بأفواهکم ما لیس لکم به علم و تحسبونه هیّنًا و هو عند اللّه عظیم»
۸ - پذیرش و انتشار شایعه هاى ناروا علیه مؤمنان و جامعه اسلامى، بدون توجه به درستى و نادرستى و پیامدهاى آنها، امرى خطیر و گناهى بزرگ در پیشگاه خداوند «إذ تلقّونه بألسنتکم و تقولون ... تحسبونه هیّنًا و هو عند اللّه عظیم»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۱–۲۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۵ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۵ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۱–۱۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۵
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار هتک آبروی محمدحفظ آبروی محمددر صدراسلامشایعه مسلمانان صدراسلامفرجام مفتریان به محمدهتک آبروی محمدگناه افترا به محمدگناه شایعه پراکنیگناه هتک آبروی مؤمنانگناه هتک آبروی محمدآثار افترا به محمدشایعه علیه مؤمنانشایعه علیه محمدتأثیرپذیری مسلمانان صدراسلامخوش باوری مسلمانان صدراسلامگناه آبروریزیشیوع قصه افکاهمیت آبروی مؤمنانمسؤولیت مسلمانانگناهان کبیرهتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۰)
- خدا، اعادهکننده ابروی همسر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- اهتمام ویژه خدا به حفظ ابروی مؤمنان+۱۰ آیه
- لزوم حفظ ابروی متّهم به جرم+۴ آیه
- خدا، اعادهکننده ابروی همسر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
- خدا، اعادهکننده ابروی همسر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
- ازادی بیان، محدود به پرهیز از پخش مطالب مشکوک
- لزوم رعایت ازادی بیان و نقل مطالب، در چارچوب حفظ حیثیّت و ابروی مؤمنان+۸ آیه
- ازادی اظهار نظر، منوط به حفظ حرمت مؤمنان و پرهیز از تهمت به انان+۳ آیه
- مؤمنان، تحت تربیت پروردگار+۱۲ آیه
- جهل و نااگاهی، زمینه پذیرش و گسترش شایعات+۱ آیه
- گسترش شایعه افک، از ناحیه برخی مسلمانان جاهل، در صدر اسلام+۱ آیه
- لزوم حفظ ابروی افراد در جامعه+۴ آیه
- حرمت افترا به همسران پیامبر+۶ آیه
- اهتمام خداوند، به دفاع از ابروی مؤمنان+۹ آیه
- مسلمانان، موظّف به دفاع از ابروی محمّد(صلی الله علیه واله)در برابر توطیه افک+۳ آیه
- دهان مجرای سخنان ناروا و تهمت
- دهان، مجرای سخن گفتن انسان+۱ آیه
- زبان، ابزار بیان تهمت و سخنان جاهلانه در مورد دیگران، و ارتکاب این گناه+۱ آیه
- قذف (اتّهام روابط نامشروع به زن مسلمان)، از گناهان زبان+۳ آیه
- زبان، عضوی برای گویش و تفهیم مقاصد و بیان منویّات+۱ آیه
- حرمت پخش شایعات جنسی، بین مؤمنان+۲ آیه
- ساده لوحان، عناصری شایعه پراکن در جمع مسلمانان+۴ آیه
- هم صدایی گروهی از مسلمانان عصر بعثت با منافقان، در شایعه افکنی علیه پیامبر(صلی الله علیه واله) و خانواده وی+۴ آیه
- زودباوری و تاثیرپذیری مسلمانان صدر اسلام، از شایعه پراکنی بر ضدّ پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- سرزنش و بغض خداوند، از پذیرش شایعه ها و نقل انها بدون تحقیق+۳ آیه
- ضرورت جبهه گیری و مقابله مسلمانان با شایعه های ناروای دیگران+۵ آیه
- فضل و رحمت الهی بر مؤمنان، بازدارنده انان از شایع کردن اخبار امنیّتی و جنگی، قبل از اگاه ساختن رهبران اسلامی+۳ آیه
- سطحی بودن شناختهای مبتنی بر حدس و گمان و تخیّل+۲ آیه
- کافی نبودن ظن و گمان، برای متّهم ساختن انسان مؤمن و داوری علیه او+۲ آیه
- مبتنی ساختن عقیده، رفتار و سخن بر علم، لازم و ضروری+۳ آیه
- افترا و تهمت ناروای برخی منافقان به همسر پیامبر و نقل و اشاعه ان در میان مؤمنان، در حیطه اگاهی خدا+۶ آیه
- حرمت نقل و اشاعه قذف به افراد پاکدامن+۱ آیه
- نقل و اشاعه قذف به افراد پاکدامن، گناهی بزرگ+۲ آیه
- اشاعه قذف، درپی دارنده عذاب سخت و بزرگ+۱ آیه
- ناچیز و سبک پنداشتن قذف، عامل اشاعه و نقل ان+۴ آیه
- اشاعه قذف، مصداقی از اشاعه فحشا+۲ آیه
- سرزنش شدن مسلمانان از جانب خداوند به سبب بدگمانی به همسر پیامبر و موضعگیری تردیدامیز نسبت به شایعه «افک» و ردّ نکردن صریح ان+۳ آیه
- مسلمانان عصر بعثت، پذیرای شایعه های ناروای بدخواهان علیه همسر پیامبر و منتشرکننده انها، بدون توجّه به پیامدهای ناروا و نادرستی انها+۱ آیه
- هتک حرمت پیامبر(صلی الله علیه واله) و افترا به حریم ان حضرت در قصّه افک، گناهی بزرگ در پیشگاه خداوند+۱ آیه
- انتشار قصّه افک، در میان مسلمانان صدر اسلام+۲ آیه
- رحمت و مهربانی خداوند، موجب شتاب نکردن او در عذاب اشاعه دهندگان قصّه افک+۴ آیه
- فضل خداوند، منشا و موجب شتاب نکردن او در عذاب اشاعه دهندگان قصّه افک+۴ آیه
- اسیب پذیری مسلمانان صدر اسلام و موضعگیری تردیدامیز انان در ماجرای افک+۲ آیه
- کوچک شمردن گناه خود، گناهی بزرگ، در پیش خداوند+۱ آیه
- بزرگی بعضی گناهان به رغم کوچکی ان، پیش گناهکاران+۱ آیه
- گناه زبان با سخنان جاهلانه و افترا به دیگران+۱ آیه
- قذف و اتهام روابط نامشروع، از گناهان زبان+۳ آیه
- استخفاف گناه و حقیر شمردن ان، گناهی بزرگ، نزد پروردگار+۱ آیه
- گناه بودن انتساب گناه ناکرده و تهمت به دیگران+۵ آیه
- فضل و رحمت خدا بر مؤمنان، بازدارنده انان از گناه و اشاعه فحشا+۳ آیه
- حرمت شایعات، علیه خانواده پیامبر+۲ آیه
- سبک پنداشتن شایعه علیه پیامبر صلی الله علیه و اله از سوی مسلمانان، عامل دامن زدن انها به ان+۱ آیه
- جهل مسلمانان صدر اسلام، عامل دامن زدن به شایعه علیه پیامبر صلی الله علیه و اله در ماجرای افک+۱ آیه
- زودباوری و تاثیرپذیری عدّهای از مسلمانان صدر اسلام، نسبت به شایعات علیه پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
- تهمت و افترا به دیگران در معاشرت با انان، امری ناپسند+۷ آیه
- هوشیاری، مانع فرو افتادن ادمی در دامهای حیله دشمن+۳ آیه
- گسترش شایعه افک، از ناحیه برخی مؤمنان جاهل+۱ آیه
- وجوب حفظ ابروی افراد، در جامعه+۴ آیه
- حرمت در خطر انداختن ابروی همسران محمّد+۲ آیه
- اهتمام ویژه خداوند به حفظ و اعاده حیثیّت و ابروی همسران محمّد+۲ آیه