سوره ص، آیه ۳۹ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۵
هَٰذَا عَطَاؤُنَا فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِكْ بِغَيْرِ حِسَابٍ
“This is Our bestowal. So give or withhold as you wish without account.”
معنی کلمات و عبارات
«هذَا»: این نعمتهای الهی. «أُمْنُنْ»: عطاء کن. ببخش. «أَمْسِکْ»: بازدار. مبخش. «بِغَیْرِ حِسَابٍ»: بدون این که در بخشش یا عدم بخشش محاسبه و بازخواستی باشد. عطایای الهی و دادههای خدائی آن اندازه زیاد است که هر چه از آن ببخشی به حساب نمیآید.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - حکومت بزرگ و بى نظیر سلیمان(ع)، عطیه بزرگ الهى بود. «و هب لى ملکًا ... هذا عطاؤنا»
اضافه «عطا» به ضمیر جلاله (نا) بر تعظیم دلالت مى کند.
۲ - امتنان خداوند بر سلیمان(ع)، به خاطر اعطاى حکومت عظیم و بى نظیر به ایشان «هذا عطاؤنا»
۳ - باز بودن دست سلیمان(ع)، در بخشش یا منع عطاى الهى (قدرت، مکنت و ثروت خود) به دیگران «هذا عطاؤنا فامنن أو أمسک»
۴ - عطیه الهى به سلیمان(ع) بى شمار و بسیار بود. «هذا عطاؤنا ... بغیر حساب»
برداشت یاد شده براساس این نکته است که «بغیر حساب» قید براى «عطاؤنا» باشد.
۵ - سلیمان(ع) در بخشش به هر کس و به هر مقدار آزاد بود و مورد محاسبه الهى قرار نداشت. «فامنن أو أمسک بغیر حساب»
برداشت یاد شده مبتنى بر این دیدگاه است که «بغیر حساب» قید براى «فامنن أو أمسک» باشد.
۶ - در منع و اعطا، تقدم با بخشش است. «فامنن أو أمسک»
تقدم بخشش بر منع در آیه شریفه - با آن که سلیمان در هر دو مختار و آزاد بودند، مى تواند گویاى برداشت یاد شده باشد.
۷ - قدرت، مکنت و ثروت در صورت بودن در مسیر الهى، عطیه خداوندى است. «و هب لى ملکًا ... هذا عطاؤنا فامنن أو أمسک بغیر حساب»
از تعبیر «عطاؤنا» درباره قدرت سیاسى و مکنت و ثروت سلیمان(ع) - که در مسیر رسالت الهى قرار داشت - برداشت یاد شده به دست مى آید.
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اجتناب از هبه عطایای خدااختیارات سلیمانبخشندگی سلیمانحسابرسی از سلیمانمنت بر سلیمانهبه عطایای خداوفور نعمتهای سلیمانبی نظیری حکومت سلیماناهمیت هبهنعمت ثروتنعمت قدرتنعمتهای سلیمانفضایل سلیمانامتنان خدامشمولان نعمتعطایای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۴)
- استغفار پیش از دعا، زمینهساز اجابت ان+۱ آیه
- پایهریزی و شکوفایی تمدّنهایی بزرگ، در سایه حکومتهای خدادادی رهبران الهی+۷ آیه
- امتنان خداوند بر سلیمان(علیه السلام)، به سبب اعطای حکومت عظیم و بی نظیر+۲ آیه
- خداوند، منشا اعطای حکومت+۶ آیه
- حکومتِ اعطایی خداوند، نعمتی ارزشمند+۲ آیه
- حکومت بی نظیر سلیمان(علیه السلام)، از عطایای خداوند به وی+۱ آیه
- باد و شیاطین، مسخّر سلیمان(علیه السلام) و از ابزار رفاه در حکومت وی+۴ آیه
- اختیارات وسیع و همه جانبه سلیمان(علیه السلام)، برای تصرّف در ملک وسیع خویش+۶ آیه
- بهره مندی سلیمان(علیه السلام) از امکانات و مواهب بی حساب الهی+۶ آیه
- اعطای حکومت بی نظیر به سلیمان(علیه السلام) از طرف خداوند، در پی دعای ان حضرت+۵ آیه
- امتنان خدا بر سلیمان(علیه السلام) به سبب اعطای حکومت عظیم و بی نظیر به وی+۲ آیه
- اجابت دعای سلیمان(علیه السلام) برای دستیابی به حکومت بی همتا، از سوی خداوند+۵ آیه
- بخشش سلیمان(علیه السلام) به هر کس و به هر مقدار و نبودن محاسبه الهی برای وی از جانب خداوند
- داشتن کارگزارانی جهت عمران و ساختمان سازی، از عطایای ارزشمند خداوند به سلیمان(علیه السلام)+۲ آیه
- عمران و ابادانی در سرزمین تحت حکومت سلیمان(علیه السلام)+۵ آیه
- غوّاصی در دریا و استخراج اشیای قیمتی از ان، نعمتی شایسته شکرگزاری+۳ آیه
- تمدّنها، از اثار و نشانه های قدرت خدا+۱۱ آیه
- بهره مند شدن از قدرت و مکنت، از نعمتهای بزرگ الهی+۶ آیه
- برخورداری از نعمتهای خداوند، از اثار مغفرت او+۴ آیه
- ارزو کنندگان ثروت قارونی مورد امتنان خدا، به سبب محافظت انها از فرو رفتن در زمین با لطف خدا+۳ آیه
- منّت سلیمان علیه السلام بر شیاطین و جنّ در حبس کردن انان بر انجام عمل و ازاد گذاشتن ایشان+۵ آیه
- ارزش و برتری هبه بر امساک از ان، نزد خدا
- مختار بودن سلیمان علیه السلام در هبه نمودن از عطایای خدا و خودداری از ان+۱ آیه
- بازخواست نشدن سلیمان علیه السلام به علّت هبه نمودن و یا امساک از ان در قیامت+۱ آیه