آیه ۲۲ سوره فاطر

سوره فاطر، آیه ۲۲ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۷

وَ مَا يَسْتَوِي الْأَحْيَاءُ وَ لاَ الْأَمْوَاتُ إِنَ اللَّهَ يُسْمِعُ مَنْ يَشَاءُ وَ مَا أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ

و هرگز مردگان و زندگان یکسان نیستند! خداوند پیام خود را به گوش هر کس بخواهد می‌رساند، و تو نمی‌توانی سخن خود را به گوش آنان که در گور خفته‌اند برسانی!

معنی کلمات و عبارات
«الأَحْیَآءُ وَ الأَمْوَاتُ»: مراد مؤمنان و کافران است (نگا: انعام / . «وَ مَآ أَنتَ بِمُسْمِعٍ ...»: (نگا: نمل / و ، روم / ).
نزول

سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۹ رویداد)
نکات آیه
۱ - زندگان با مردگان برابر نیستند. «و ما یستوى الأحیاء و لا الأموت» ۲ - مؤمنان، مردمى زنده دل و برخوردار از حیات حقیقى و شایسته شأن آدمى «و ما یستوى الأحیاء و لا الأموت» ۳ - ایمان، حیات آفرین و مایه برخوردارى از زندگى حقیقى است و کفر، مرگ آفرین و سبب نابودى حیات حقیقى آدمى. «و ما یستوى الأحیاء و لا الأموت» ۴ - خداوند، هرکس را که بخواهد شنوا و حق پذیر مى سازد. «إنّ اللّه یسمع من یشاء» ۵ - قدرت مطلق خداوند، بر فراهم ساختن زمینه هاى هدایت و حق پذیرى افراد «إنّ اللّه یسمع من یشاء» ۶ - هدایت و حق پذیرى برخى از مردمان، تنها به عنایت و مشیت خداوند است. «إنّ اللّه یسمع من یشاء» ۷ - کافران لجوج، مانند مردگان در قبرها، از شنیدن سخن حق ناتوان بوده و هیچ راهى براى هدایتشان نیست. «و ما أنت بمسمع من فى القبور» در این آیه کافران لجوج و حق ناپذیر صدراسلام درمکه، به مردگان در قبرها تشبیه شده اند که هیچ راهى براى هدایتشان نیست و آنان نیز هیچ زمینه اى براى پذیرش ندارند. ۸ - کارساز نبودن تبلیغ و هدایت گرى هاى پیامبر(ص)، در برخى از کافران و مشرکان صدراسلام «و ما أنت بمسمع من فى القبور» ۹ - هدایت نشدن برخى از مردمان به وسیله پیامبر(ص)، ناشى از فقدان بصیرت، شایستگى ها و زمینه هاى لازم در وجود خود آنان بود; نه برخاسته از ضعف تبلیغى حضرت رسول(ص) «و ما یستوى الأعمى و البصیر ... الأحیاء و لا الأموت ... و ما أنت بمسمع من فى القبور» برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که خداوند در آیات گذشته، کافران را همچون کوردلان و مردگان، فاقد روح حق پذیرى و دل بیدار معرفى کرده بود. آن گاه مسأله ناتوانى پیامبر(ص) در هدایت کردن آنان را مطرح فرمود. ۱۰ - تأثیر تبلیغ و هدایت گرى ها - هرچند از سوى پیامبران باشد - در گرو وجود شایستگى ها و زمینه هاى لازم براى پذیرش در نهاد آدمى است. «و ما یستوى الأعمى و البصیر ... الأحیاء و لا الأموت ... و ما أنت بمسمع من فى القبور»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۰)
  • مُسْمِع
  • کوردلی، مانع اثرپذیری از انذارهای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • تشبیه و همانندی ایمان به حیات+۱ آیه
  • انذارپذیری، از نشانههای بیداردلی و بصیرت+۲ آیه
  • مقایسه کردن، از روشهای تربیتی قران+۴ آیه
  • تشبیه ایمان به حیات+۱ آیه
  • بدیهی بودن ارزش و برتری حیات بر مرگ
  • بهره مندی مؤمنان، از حیات معنوی و حقیقی+۷ آیه
  • ایمان، مایه حیات معنوی ادمی+۶ آیه
  • حق پذیری، عامل حیات معنوی+۵ آیه
  • مردگان، فاقد توانایی برای شناخت حقایق+۲ آیه
  • جهل و نااگاهی، از موانع شناخت حقایق+۲ آیه
  • استفاده از شنوایی برای درک و پذیرش رسالت پیامبر(صلی الله علیه واله)، مایه حیات معنوی برای جان و روان+۲ آیه
  • حق ناپذیران جاهل، همانند مردگان، محروم از بهره گرفتن به وسیله شنوایی خود، پس از شنیدن دعوت پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • ناتوانی کافران، از دیدن و درک ایات و معارف الهی
  • عجز مردگان، از شنیدن حق
  • رعایت عدالت، در براورد شخصیّت انسانها و گروهها و احترام به ارزشهای متعالی انان روشی الهی+۳ آیه
  • برتری انسانهای عالم و بصیر بر جاهلانِ کوردل، امری اشکار برای عاقلان+۵ آیه
  • ناتوانی دفن شدگان در دل خاک، از شنیدن صداها
  • کافران لجوج، مانند مردگان در قبرها، نسبت به ناتوانی انان در شنیدن حق و محرومیّت از هدایتها
  • ناتوانی کفرپیشگان، از درک حقایق دینی
  • کافران، مردمی هدایت ناپذیر+۱۰ آیه
  • ناتوانی پیامبر صلی الله علیه و اله نسبت به هدایت افراد فاقد ابزار هدایت+۵ آیه
  • تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۴ آیه
  • سختکوشی و اشتیاق شدید پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت گمراهان+۷ آیه
  • ناتوانی پیامبر صلی الله علیه و اله در هدایت گمراهان، بدون خواست خداوند+۴ آیه
  • مسیول نبودن پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر هدایتناپذیری کافران+۴ آیه
  • بیاثر بودن تلاش پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت کردن فاقدان زمینه هدایتپذیری+۹ آیه
  • عدم برابری زندگان با مردگان
  • برتری زنده بر میّت
  • مُسْمع/ اسماوصفات+۱ آیه
  • حقپذیری برخی مردمان و استفاده انان از ابزار گوش، برای دریافت حق، تنها به عنایت و مشیّت خداوند
  • تشبیه حال مؤمن به صاحب حیات و نور شدن+۱ آیه
  • برتری اهل ایمان، بر کفر پیشگان+۲ آیه
  • تشبیه حق به نور، در هدایت کردن مردم+۲ آیه
  • تاثیر هدایت هدایتگران، منوط به خواست خداوند+۳ آیه
  • تاثیر هدایت هدایتگران، منوط به خواست خداوند+۳ آیه
  • قدرت مطلق خداوند، بر فراهم ساختن زمینههای هدایت و حقپذیری افراد
  • فقدان بصیرت، موجب منع هدایت الهی و ناتوان از اجابت دعوت هدایتگران ان+۱ آیه
  • بیاثر بودن تلاش پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت کردن فاقدان زمینه هدایتپذیری+۹ آیه
واژه‌ها