سوره ق، آیه ۲۷ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۹
قَالَ قَرِينُهُ رَبَّنَا مَا أَطْغَيْتُهُ وَلَٰكِن كَانَ فِي ضَلَالٍ بَعِيدٍ
(Yang menyertai dia berkata) yakni setannya mengatakan: ("Ya Rabb kami! Aku tidak menyesatkannya) kami tidak membuatnya sesat (tetapi dialah yang berada dalam kesesatan yang jauh") lalu kami mengajaknya dan ternyata ia memenuhi ajakanku. Sedangkan dia menjawab, "Setanlah yang menyesatkan aku", yaitu melalui ajakannya.
معنی کلمات و عبارات
«قَرِینُهُ»: اهریمن همدم و همراه او در دنیا که پیوسته وی را به گمراهی و بدکرداری میخوانده است (نگا: زخرف / ، فصّلت / ). «مَآ أَطْغَیْتُهُ»: او را به سرکشی و تجاوز وا نداشتهام و به نافرمانی نکشاندهام. مراد این است که خودش به وسوسههای من گوش فرا داده است و من قدرت بر اجبار و اکراه نداشتهام (نگا: ابراهیم / ، نحل / .
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- هر کافر و مشرک، داراى قرین و همراهى از شیاطین «قال قرینه»
«قرین» در این آیه، به قرینه محتواى «ما أطغیته» و نیز «قدّمت إلیکم بالوعید» در آیه بعد، قرینى است شیطانى و گمراه گر.
۲- تبرّى شیطان در قیامت، از انحرافات و طغیان گرى مشرکان «قال قرینه ربّنا ما أطغیته»
بنابراین که مراد از «قرین» شیطان باشد، برداشت بالا به دست مى آید.
۳- تبرّى همگامان و همراهان مشرکان، از روش و منش آنان در قیامت «قال قرینه ربّنا ما أطغیته»
بنابراین که «قرین» اعم از شیطان جن و انس باشد و شامل همراهان و عوامل شرک نیز بشود، برداشت بالا استفاده مى شود.
۴- تمسّک شیطان به ربوبیت الهى در دادگاه اخروى، براى مبرّا جلوه دادن خود از گناهان مشرکان* «قال قرینه ربّنا ما أطغیته»
۵- ربوبیت انکارناپذیر الهى، متجلّى براى همگان در قیامت «قال قرینه ربّنا ما أطغیته»
التجاى قرین کافران به ربوبیت عام الهى در روز قیامت، مى رساند که ربوبیت خداوند در آن روز، چنان آشکار است که هیچ کس، قادر به نادیده گرفتن آن نیست.
۶- تلاش کافران در قیامت، براى افکندن جرم خود برعهده دیگران (شیطان) «قال قرینه ربّنا ما أطغیته»
از این که قرین مشرکان و کافران (شیطان) در مقام نفى مسؤولیت از خویش بر آمده، استفاده مى شود که قبلاً این اتّهام، از سوى مشرکان بر وى وارد شده است.
۷- شیطان، مدعى طغیان گرى مشرکان، در نتیجه گمراهى عمیق خودشان و نه اغواگرى هاى او «قال قرینه ربّنا ما أطغیته و لکن کان فى ضلل بعید»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث
۸- «عن أبى عبداللّه(ع) فى قول اللّه تبارک و تعالى ... «قال قرینه ربّنا ما أطغیته» قال: هو شیطان; [منبع: بحارالأنوار، ج ۵، ص ۳۲۳، ح ۹.] از امام صادق(ع) درباره سخن خداى عزّوجلّ... (قال قرینه ربّنا ما أطغیته) روایت شده که فرمود: آن قرین شیطان است».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تبری از طغیانگریتبری همدم مشرکانعوامل طغیانگری مشرکانهمدم مشرکانهمدم کافرانهمدمی شیطانطغیانگری مشرکانربوبیت خدا در قیامتادعاهای شیطانتبری شیطانشیطان در قیامتعوامل گمراهی مشرکانتبری از مشرکانتبری از شرککافران در قیامتظهور حقایق در قیامتربوبیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۵)
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۲ آیه
- بیتاثیری جدال دوزخیان و شیطان در پیشگاه خداوند+۳ آیه
- قیامت، صحنه جدال و مخاصمه شیطان و مشرکان در پیشگاه خدا+۱ آیه
- نهی خداوند از جدال شیطان و مشرکان با یکدیگر در محضر او+۲ آیه
- خصومت و ستیز دوزخیان با یکدیگر، در جهنّم+۵ آیه
- اعتراف دوزخیان در جهنّم، به ربوبیّت خدا+۳ آیه
- شیطان، مدعی طغیانگری مشرکان+۱ آیه
- شیطان، مدّعی گمراهی عمیق مشرکان+۱ آیه
- مخاصمه و جدال شیطان با مشرکان، در قیامت+۲ آیه
- تلاش شیطان برای گمراهی و اغوای انسانها، محدود به دعوت و القا+۲ آیه
- شیطان، موجودی مختار و دارای تکلیف+۱۱ آیه
- روز قیامت، صحنه جدال و مخاصمه شیطان و مشرکان، در پیشگاه خدا+۲ آیه
- تبرّی شیطان از همراهان مشرک و طغیانگر خود، در قیامت+۲ آیه
- شیطان، معتقد و اگاه به ربوبیّت خداوند بر جهان هستی+۱ آیه
- شیطان و همنشینان وی، دارای سرنوشت و کیفری مشترک+۴ آیه
- جدال و مخاصمه مشرکان و شیطان، در قیامت+۲ آیه
- نزاع و خصومت شیطان و مشرکان با یکدیگر در صحنه قیامت+۲ آیه
- همدمی شیطان و طغیانگران مشرک، در عذاب دوزخ+۱ آیه
- عذاب الهی، کیفر همنشینی و همدمی با شیطان+۳ آیه
- شیطان، مدّعی طغیانگری مشرکان، در نتیجه گمراهی عمیق خودشان و نه اغواگریهای او
- هشدار و تهدید خداوند، نسبت به ضلالت پیشگان+۱ آیه
- مشاجره و خصومت ضلالت پیشگان با شیطان، در محضر الهی+۱ آیه
- کیفر ضلالت پیشگان، گرفتار شدن به جهنّم+۷ آیه
- عذاب شدید ضلالت پیشگان، در جهنّم+۱ آیه
- رویارویی و گفتگوی گمراهان با گمراهگران، در جهنّم+۷ آیه
- هشدار و وعید خداوند به ضلالت پیشگان، در دنیا+۲ آیه
- ضلالت و گمراهی، دارای مراتب و شدّت و ضعف
- انحراف و کفر و طغیان گری دوزخیان، ناشی از سوء اختیار خود انان، نه معلول عوامل جبری+۱ آیه
- تبرّی شیطان در قیامت، از انحرافات و طغیان گری مشرکان، با تمسّک به ربوبیّت الهی+۱ آیه
- تبرّی همگامان و همراهان مشرکان در قیامت، از انحرافات و طغیان گری انان
- شیطان، مدّعی طغیان گری مشرکان، در نتیجه گمراهی عمیق خودشان و نه اغواگری او
- کیفر اخرتی طغیان گران، نتیجه قهری طغیان و عملکرد انان، نه ظلمی از سوی خداوند بر ایشان+۲ آیه
- گنجایش و سیری ناپذیری دوزخ، تهدیدی برای کافران طغیان گر+۱ آیه
- شیطان، عامل وسوسه و اغوا+۴ آیه
- وعده الهی به عذاب گمراهان، حتمی و غیر قابل تغییر+۱ آیه