سوره یوسف، آیه ۴۳ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۴۰
وَقَالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرَىٰ سَبْعَ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعَ سُنبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ يَا أَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي رُؤْيَايَ إِن كُنتُمْ لِلرُّؤْيَا تَعْبُرُونَ
پادشاه گفت: «من در خواب دیدم هفت گاو چاق را که هفت گاو لاغر آنها را میخورند؛ و هفت خوشه سبز و هفت خوشه خشکیده؛ (که خشکیدهها بر سبزها پیچیدند؛ و آنها را از بین بردند.) ای جمعیّت اشراف! درباره خواب من نظر دهید، اگر خواب را تعبیر میکنید!»
معنی کلمات و عبارات
«بَقَرَاتٍ»: جمع بَقَرة، گاوها. «سِمَانٍ»: جمع سَمین، چاق. فربه. «عِجَافٍ»: جمع أَعْجَف و عَجْفاء، لاغر. «سُنبُلات»: جمع سُنْبُلَة، خوشه گندم. «خُضْرٍ»: جمع أَخْضَر و خَضْراء، سبز و نارس. «یَابِسَاتٍ»: جمع یابِس، خشک. رسیده. «أَفْتُونِی»: برایم فتوا و نظر دهید. «تَعْبُرُونَ»: تعبیر میکنید. سرانجام خوابها را بیان میدارید. از معنی خیالی میگذرید و به معنی حقیقی میپردازید.
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- پادشاه مصر ، پس از گذشت سالیانى از زندانى شدن یوسف(ع) ، رؤیایى شگفت دید. «و قال الملک إنى أرى سبع بقرت سمان ... إن کنتم للرءیا تعبرون»
۲- هفت گاو چاق که هفت گاو لاغر به خوردن آنها پرداخته بودند و هفت خوشه سبز و خوشه هایى خشک ، رؤیاى شگفت پادشاه مصر بود. «إنى أرى سبع بقرت سمان ... و أُخر یابست»
«سمین» و «سمینة» (مفرد سِمان) به معناى چاق است. «اعجف» و «عجفاء» (مفرد عجاف) به معناى بسیار نحیف و لاغر است. تمییز «سبع» به قرینه جمله قبل ، «بقرات» است ; یعنى: یأکلهنّ سبع بقرات عجاف.
۳- ملک مصر ، رؤیاى شگفت خویش را به طور مکرر دیده بود. «إنى أرى سبع بقرت سمان»
ظاهر آن بود که ملک در بیان رؤیاى خویش، فعل ماضى «رأیت» (در خواب دیدم) به کار مى برد. آوردن فعل مضارع «أرى» (در خواب مى بینم) مى تواند اشاره به استمرار آن رؤیا باشد ; یعنى، چندین شب چنین دیده ام، به گونه اى که گمان دارم دوباره نیز خواهم دید.
۴- پادشاه مصر ، رؤیاى خویش (گاوهاى چاق و لاغر و خوشه هاى سبز و خشک ) را رؤیایى شگفت ارزیابى کرد. «یأیها الملأ أفتونى فى رءیى إن کنتم للرءیا تعبرون»
مطرح کردن رؤیا براى گروهى از معبّران و اظهار تردید در توانایى آنان براى تعبیر آن رؤیا ، گویاى این مطلب است که ملک خواب خویش را امرى شگفت تلقى کرده بود.
۵- گاوهاى چاق و لاغر و خوشه هاى سبز و خشک ، در یک رؤیاى پادشاه بودند نه هر کدام در رؤیایى جداگانه. «إنى أرى سبع بقرت ... و سبع سنبلت خضر»
برداشت فوق، از تکرار نشدن «أرى» در بیان دیدن خوشه هاى سبز و خشک استفاده مى شود ; زیرا اگر پادشاه خوشه ها را در غیر رؤیایى که در آن گاوها را مشاهده کرده بود مى دید، ظاهر آن بود که فعل «أرى» در «سبع سنبلات...» تکرار مى شد. مفرد آوردن «رؤیاى» در جمله «أفتونى فى رؤیاى» نیز حکایت از این معنا دارد.
۶- پادشاه مصر ، از معبّران و بزرگان دربار خواست تا رؤیاى شگفتش را تعبیر کنند. «و قال الملک إنى أرى ... یأیها الملأ أفتونى»
«ملأ» به معناى بزرگان است ، که به مناسبت مورد مى توان گفت: مراد از آن در آیه شریفه ، خواب گزاران دربار است که از موقعیتى خاص برخوردار بودند و از بزرگان و دانشمندان محسوب مى شدند.
۷- پادشاه مصر درباره توان خواب گزاران دربار بر تعبیر رؤیایش ، تردید داشت. «أفتونى فى رءیى إن کنتم للرءیا تعبرون»
برداشت فوق ، از «إن» شرطیه در جمله «إن کنتم ...» استفاده مى شود.
۸- پادشاه مصر ، از رؤیاى خویش دریافت که آن رؤیا - علاوه بر حکایت از حادثه اى غیر منتظره - گویاى توصیه و دستورالعملى نیز هست. «أفتونى فى رءیى إن کنتم للرءیا تعبرون»
«افتاء» (مصدر أفتونى) به معناى بیان کردن حکم است.
۹- خواب گزارى و تعبیر رؤیا ، دانشى رایج در مصر باستان «أفتونى فى رءیى إن کنتم للرءیا تعبرون»
۱۰- مصریان باستان ، رؤیاها را دریچه اى براى اطلاع از وقایع مى دانستند. «أفتونى فى رءیى»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۳–۵۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۳–۵۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۳–۵۷ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۳–۴۹ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بینش مصریان باستانتاریخ تعبیر رؤیادانش تعبیر رؤیا در مصر باستانرؤیای خوشه های خشکرؤیای خوشه های سبزرؤیای گاوهای لاغررؤیای گاوهای چاقشگفتی رؤیای پادشاه مصرمصریان باستان و تعبیر رؤیاپادشاه مصر و اشراف مصرپادشاه مصر و معبرانخواسته های پادشاه مصررؤیای پادشاه مصرعدد هفتقصه یوسف
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۰)
- خورده شدن هفت گاو چاق به وسیله هفت گاو لاغر در رؤیای پادشاه مصر+۱ آیه
- مشاهده هفت خوشه سبز و هفت خوشه خشکیده، به وسیله پادشاه مصر در عالم رؤیا+۱ آیه
- برخی رؤیاها، دربردارنده الهاماتی راهگشا+۷ آیه
- رؤیای پادشاه مصر، خورده شدن هفت گاو چاق از سوی هفت گاو لاغر و دیدن هفت خوشه سبز و هفت خوشه خشک+۱ آیه
- پادشاه مصر، خواستار تعبیر رؤیای خود، از بزرگان دربار خویش
- رؤیای پادشاه مصر، پس از گذشت سالیانی از زندانی شدن یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
- تردید پادشاه مصر، درباره توان خواب گزاران دربار، بر تعبیر رؤیایش
- اشفته دانستن رؤیای پادشاه مصر، از سوی معبّران دربار+۱ آیه
- هفت گاو چاق در رؤیای پادشاه مصر، نمودی از هفت سال ابادانی و فراوانی محصول در تعبیر یوسف(علیه السلام)+۳ آیه
- خوشههای سبز و خشک در رؤیای پادشاه مصر، پیامدار لزوم زراعت محصولات خوشهدار، در طی هفت سال ابادانی+۲ آیه
- خوشههای خشک، در رؤیای پادشاه، پیامدار لزوم ذخیرهسازی محصولات درو شده به همراه خوشههای ان+۲ آیه
- خورده شدن هفت گاو چاق از سوی هفت گاو لاغر، به واقع شدن هفت سال قحطی پس از هفت سال ابادانی، در تعبیر یوسف(علیه السلام) از رؤیای پادشاه مصر+۲ آیه
- ملاقات ساقی پادشاه مصر با یوسف(علیه السلام) در زندان و بازگو کردن رؤیای پادشاه به او+۱ آیه
- برخورداری از حکومت، نشانه تمدّن
- نااگاهی درباریان پادشاه مصر، از تعبیر خواب او+۱ آیه
- اگاه نبودن درباریان پادشاه مصر از تعبیر خواب او، سبب پریشان خوانده شدن ان از سوی انان+۱ آیه
- رؤیای پادشاه مصر، خورده شدن هفت گاو چاق به وسیله هفت گاو لاغر
- تعبیر چاقی هفت گاو، به وفور روزیها در هفت سال برای مصریان، از زبان یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
- جواز تعبیر خواب (برای افراد با صلاحیت و اگاه به ان)+۸ آیه
- جواز نقل رؤیا، برای دیگران+۶ آیه
- مصر، دارای حکومت پادشاهی، در دوران یوسف(علیه السلام)+۳ آیه
- جواز تعبیر خواب، به وسیله افراد با صلاحیّت+۶ آیه
- خوشه خشک، نشانه خشکسالی، در تعبیر یوسف(علیه السلام)، از رؤیای پادشاه مصر+۱ آیه
- وقوع هفت سال خشکسالی در مصر، پس از هفت سال ابادانی، تعبیر یوسف(علیه السلام) از رؤیای پادشاه مصر+۳ آیه
- خورده شدن هفت گاو لاغر به وسیله هفت گاو چاق، خواب پادشاه مصر در عصر یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
- هفت خوشه خشک، بخشی از رؤیای پادشاه مصر
- هفت خوشه سبز، بخشی از رؤیای پادشاه مصر
- مشاهده خوشه سبز، در رؤیای شگفت انگیز پادشاه مصر
- خوشه سبز، بیانگر رفاه و برکت، در رؤیای عزیز مصر+۲ آیه
- مشاهده خوشه سبز، در رؤیای شگفت انگیز پادشاه مصر
- خوشه سبز، بیانگر رفاه و برکت، در رؤیای عزیز مصر+۲ آیه
- رؤیای پادشاه و عزیز مصر، موجب اگاهی به سالهای فراوانی و قحطی در مصر+۴ آیه
- رؤیای پادشاه مصر، از رؤیاهای صادق+۴ آیه
- تعبیر رؤیا، دانش رایج در مصر باستان
- برخورداری درباریان پادشاه مصر، از علم تعبیر خواب
- تکرار رؤیای گاوهای چاق و لاغر، برای پادشاه مصر+۱ آیه
- اشفته بودن رؤیای پادشاه مصر، از نظر مُعبّران و خواب گزاران در بار+۱ آیه
- مشاهده هفت خوشه خشک، بخشی از رؤیای عزیز مصر
- مشاهده هفت خوشه سبز، بخشی از رؤیای عزیز مصر
- خورده شدن هفت گاو چاق، به وسیله هفت گاو لاغر، بخشی از رؤیای عزیز مصر
- هفت گاو چاق در رؤیای عزیز مصر، نمود هفت سال ابادانی و فراوانی محصول در تعبیر یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
- خورده شدن هفت گاو چاق، به وسیله هفت گاو لاغر، بخشی از رؤیای عزیز مصر
- وقوع هفت سال قحطی و سختی، پس از هفت سال ابادانی، تعبیر یوسف(علیه السلام) از هفت گاو لاغر، در رؤیای عزیز مصر+۱ آیه
- هفت سال پیاپی کِشت کردن، تعبیر خواب پادشاه مصر، به وسیله یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
- هفت گاو چاق، در رؤیای پادشاه مصر، نمودِ هفت سال ابادانی+۲ آیه
- هفت سال خشکسالی پیاپی، تعبیر خواب پادشاه مصر، به وسیله یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
- سؤال و استفتای پادشاه مصر از اشراف خود، در مورد تعبیر رؤیای خویش
- درخواست تعبیر خواب از یوسف(علیه السلام) برای اگاهی یافتن پادشاه و درباریان از ان+۱ آیه
- لزوم قناعت و صرفه جویی در مصرف محصولات هفت سال کشاورزی در مصر، پیش از دوران قحطی، پیامی نهفته در رؤیای پادشاه مصر+۲ آیه
- تعبیر خواب پادشاه مصر از سوی یوسف(علیه السلام) و تحقّق ان از کرامات یوسف(علیه السلام)+۶ آیه
- خورده شدن هفت گاو چاق به وسیله هفت گاو لاغر، در رؤیای پادشاه مصر+۱ آیه
- برخورداری مصریان از حکومت، نشانه تمدّن ان دیار+۴ آیه
- دستیابی مردم مصر به امکانات و میوههای متنوّع، پس از قحطی و خشکسالی هفتساله+۲ آیه
- رؤیای عزیز مصر و تعبیر ان به وسیله یوسف علیه السلام، سبب رسیدگی مجدّد به اتّهام زلیخا علیه ان حضرت و اثبات بیگناهی او+۸ آیه
- تعبیر خواب، امری رایج در زمان یوسف علیه السلام+۲ آیه
- معاشرت نیکوی پادشاه مصر نسبت به یوسف علیه السلام بعد از شنیدن تعبیر خواب خود از سوی ان حضرت+۴ آیه
- توسل یوسف علیه السلام به یکی از همبندان برای نجات از زندان
- همبند، مورد توصیه و نجات یافته یوسف علیه السلام، خواستار ماموریت برای پرسش از ان حضرت درباره رؤیای عزیز مصر+۴ آیه
- هفت گاو چاق در رؤیای عزیز مصر، نمود هفت سال ابادانی و فراوانی محصول در تعبیر یوسف علیه السلام+۱ آیه
- وقوع هفت سال قحطی و سختی، پس از هفت سال ابادانی، تعبیر یوسف علیه السلام، از هفت گاو لاغر، در رؤیای عزیز مصر+۱ آیه