سوره یوسف، آیه ۴۹ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۴۱
ثُمَّ يَأْتِي مِن بَعْدِ ذَٰلِكَ عَامٌ فِيهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيهِ يَعْصِرُونَ
سپس سالی فرامیرسد که باران فراوان نصیب مردم میشود؛ و در آن سال، مردم عصاره (میوهها و دانههای روغنی را) میگیرند (و سال پر برکتی است.)»
معنی کلمات و عبارات
«یُغَاثُ»: بارانده میشود. از واژه (غَیْث) به معنی باران. یاری و مدد میگردند. از مصدر (غَوْث) یا (إِغاثَه) به معنی کمک کردن و به فریاد رسیدن. «یَعْصِرُونَ»: میفشارند. شیره میوهها و دانههای روغنی را میگیرند، که نشانه وفور نعمت و رحمت ایزد تعالی است.
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- یوسف(ع) فرا رسیدن سالى پر باران و سرشار از نعمت را در پى سپرى شدن هفت سال قحطى ، به مردم و حکومت مصر بشارت داد. «ثم یأتى من بعد ذلک عام فیه یغاث الناس»
فعل «یغاث» ممکن است از غیث (باران) مشتق شده و محتمل است از غوث (یارى کردن) گرفته شده باشد. در صورت اول «یغاث الناس» ; یعنى، بر مردم باران نازل مى شود و در صورت دوم ; یعنى، مردم یارى مى شوند. بر هر مبنا بشارت به پایان قحطى و شروع آبادانى است.
۲- خواب پادشاه، گویاى آمدن سالى پر برکت پس از سالهاى قحطى «أفتنا ... ثم یأتى من بعد ذلک عام فیه یغاث الناس»
یوسف(ع) از آن جایى که گاوهاى لاغر در رؤیاى پادشاه هفت رأس بودند ، دریافت که پس از گذشت هفت سال ، قحطى پایان مى پذیرد و پایان پذیرفتن قحطى به این است که باران فرو ریزد ، گیاهان رشد کند و میوه جات فراوان گردد.
۳- روى آورى مصریان به افشره گرفتن از محصولات خویش بر اثر فراوانى آنها ، در نخستین سال پس از سالهاى قحطى «ثم یأتى ... و فیه یعصرون»
«عصر» به معناى آب گرفتن از چیزى مانند: میوه ، لباس تر و ... است. مفعول «یعصرون» - به قرینه سیاق - محصولات کشاورزى همانند میوه جات مى باشد.
۴- مسؤولیت حاکمان مصر در نظارت بر تولید ، توزیع و مصرف غلات ، محدود به دوران چهارده ساله آبادانى و خشکسالى بود. «ثم یأتى من بعد ذلک عام فیه یغاث الناس و فیه یعصرون»
استفاده نکته فوق از تغییر سیاقى است که در سخنان یوسف(ع) مشاهده مى شود. او دستورالعملهاى دوران چهارده ساله را با فعلهاى مخاطب «تزرعون»و «فذروه» بیان داشت ; ولى در بیان چگونگى سال پانزدهم و پایان بحران فعلهاى «یغاث» و «یعصرون» به کار برد. از مقابله این دو سیاق معلوم مى شود، مخاطبان «تزرعون» و ... حکومت مصر بود که باید عهده دار تولید و توزیع مى شد و در سال پانزدهم خود مردم بدون دخالت و نظارت سیستم حکومت، به کار تولید و مصرف مى پرداختند.
۵- رؤیاها ، مى تواند نمایانگر و بازگو کننده رخدادهاى آینده باشد. «یوسف أیّها الصدیق أفتنا ... قال تزرعون ... ثم یأتى من بعد ذلک عام»
۶- رؤیاها مى تواند دربردارنده الهامات و رموزى راهگشا براى انسانها باشد. «یوسف أیّها الصدیق أفتنا ... قال تزرعون ... ثم یأتى من بعد ذلک»
۷- دانش تعبیر رؤیا ، دانشى راهگشا به حوادث آینده و کارآمد براى پیشگیرى از ناگواریها «قال تزرعون ... عام فیه یغاث الناس»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۳–۵۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۳–۵۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۳–۵۷ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۹ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۳–۴۹ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۴۷–۴۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
الهام در خواببشارت به مصریان باستانمدت بحران اقتصادی در مصر باستانمصریان باستان پس از قحطیپیش بینی در تعبیر رؤیابشارت نعمتاهمیت دانش تعبیر رؤیابشارتهای یوسفرؤیا و حوادث آیندهنقش رؤیاتاریخ مصر باستانتعبیر رؤیای پادشاه مصررؤیای پادشاه مصررؤیای صادققصه یوسف
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۳)
- پیشبینی هفتسال کمبود اب در مصر از سوی یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
- سالهای خشکسالی و کمابی در دوران حاکمیّت عزیز مصر+۱ آیه
- رهایی مردم مصر از کمابی پس از هفتسال خشکسالی+۱ آیه
- نقش اب در تغذیه انسان+۳ آیه
- نقش اب در پیدایش میوههای گوناگون
- دستیابی مردم مصر پس از قحطی، به امکانات و میوههای متنوّع و عصارهگیری از انها در دوران یوسف(علیه السلام)
- برخی رؤیاها، دربردارنده الهاماتی راهگشا+۷ آیه
- ابتلای مردم مصر، به خشکسالی و کمبود باران+۱ آیه
- رفع خشکسالی و اثار ان، از برکات نزول باران+۱ آیه
- نزول باران بعد از خشکسالی، سبب ازدیاد و فراوانی میوه در سرزمین مصر
- فرارسیدن سالی پر باران در پی سپری شدن هفت سال قحطی، بشارت یوسف(علیه السلام) به مردم و پادشاه مصر، تعبیر رؤیای وی+۱ آیه
- رؤیای پادشاه مصر، دربردارنده رمزهایی گویای پیشامدهای شیرین و تلخ، طی یک دوره پانزده ساله+۲ آیه
- شکوفایی تمدّن مصر باستان در عصر یوسف(علیه السلام)+۷ آیه
- پایهریزی و شکوفایی تمدّنهایی بزرگ، در سایه حکومتهای خدادادی رهبران الهی+۵ آیه
- توسعه کشاورزی، از نشانههای تمدّن+۵ آیه
- جواز تعبیر خواب (برای افراد با صلاحیت و اگاه به ان)+۸ آیه
- مجاز بودن حکومتها در محدود کردن ازادی مردم، نسبت به اموال و املاک خود و سوق دادن ان به سمت مصالح عمومی، در شرایط بحرانی+۳ آیه
- جواز تعبیر خواب، برای افراد اگاه از ان+۶ آیه
- مجاز بودن حکومتها، در محدود کردن ازادی مردم برای تصرّف اموال و املاک خود و سوق دادن ان به سمت مصالح عمومی، در شرایط بحرانی+۴ آیه
- جواز تعبیر خواب، به وسیله افراد با صلاحیّت+۶ آیه
- مسیولیّت حاکمان، در نظارت و دخالت بر تولید و توزیع و مصرف غلاّت، در دوران خشکسالی+۲ آیه
- رؤیای پادشاه و عزیز مصر، موجب اگاهی به سالهای فراوانی و قحطی در مصر+۴ آیه
- پیشگیری از گرفتاری مردم مصر به اثار سوء قحطی، از اثار رؤیای عزیز مصر+۳ آیه
- رؤیای پادشاه مصر، از رؤیاهای صادق+۴ آیه
- دانش تعبیر رؤیا، راه گشا به حوادث اینده و کارامد برای پیشگیری از ناگواریها+۳ آیه
- فرا رسیدن سالی پر باران و پرنعمت، بعد از هفت سال خشکسالی، تعبیر خواب پادشاه مصر توسط یوسف(علیه السلام)+۳ آیه
- تمدّنها، از اثار و نشانه های قدرت خدا+۷ آیه
- تعبیر خواب پادشاه مصر از سوی یوسف(علیه السلام) و تحقّق ان از کرامات یوسف(علیه السلام)+۶ آیه
- رونق و توسعه کشاورزی در مصر باستان، در زمان یوسف(علیه السلام)+۵ آیه
- نقش اساسی اب، در رونق و توسعه کشاورزی+۱ آیه
- بارندگی، از عوامل توسعه در کشاورزی+۱ آیه
- تدبیر و مدیریّت یوسف(علیه السلام) در مصر باستان، عامل مهم، در توسعه کشاورزی ان+۶ آیه
- اب، از منابع کشاورزی+۱ آیه
- امانتداری و اگاهی، از شرایط فرد نظارت کننده بر کشاورزی و امور اقتصادی+۳ آیه
- هفت سال فراوانی محصولات کشاورزی و به دنبال ان هفت سال خشکسالی، تعبیر خورده شدن هفت گاو چاق، به وسیله هفت گاو لاغر+۳ آیه
- پیشگویی یوسف علیه السلام از وضع اقتصادی مصر، در میانمدّت و طولانیمدّت+۱ آیه
- توسعه کشاورزی، از نشانههای تمدّن در مصر+۳ آیه
- دستیابی مردم مصر به امکانات و میوههای متنوّع، پس از قحطی و خشکسالی هفتساله+۲ آیه
- ابادانی مصر، در عصر یوسف علیه السلام+۴ آیه
- نزول باران بعد از خشکسالی، سبب ازدیاد و فراوانی میوه در سرزمین مصر
- رؤیای عزیز مصر و تعبیر ان به وسیله یوسف علیه السلام، سبب رسیدگی مجدّد به اتّهام زلیخا علیه ان حضرت و اثبات بیگناهی او+۸ آیه
- غلّات و محصولات کشاورزی، از تولیدات عمده و غذای اصلی مردم مصر، در عصر یوسف علیه السلام+۲ آیه
- شکوفایی تمدن مصر باستان، در عصر یوسف علیه السلام+۷ آیه