سوره یوسف، آیه ۴۵ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۴۱
وَقَالَ الَّذِي نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ أَنَا أُنَبِّئُكُم بِتَأْوِيلِهِ فَأَرْسِلُونِ
و یکی از آن دو که نجات یافته بود -و بعد از مدّتی به خاطرش آمد- گفت: «من تأویل آن را به شما خبر میدهم؛ مرا (به سراغ آن جوان زندانی) بفرستید!»
معنی کلمات و عبارات
«إِدَّکَرَ»: متذکّر شد. به یاد آورد. «أُمَّةٍ»: مدّتی از زمان (نگا: هود / . «وَادَّکَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ ...»: حرف واو، حالیّه است.
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- یکى از دو هم بند زندانى یوسف(ع)، از مرگ و زندان نجات پیدا کرد و به دربار راه یافت و دیگرى به اعدام محکوم شد. «و قال الذى نجا منهما»
۲- ساقى پادشاه (هم بند یوسف در زندان) ، مدتى مدید یوسف(ع) را از یاد برده و از گرفتارى او در زندان غافل شده بود. «و قال الذى نجا منهما وادّکر بعد أُمّة»
نکره آوردن «اُمّة» مى تواند حاکى از طولانى بودن آن باشد. جمله «فلبث فى السجن بضع سنین» در آیه ۴۲ ، مؤید این معناست.
۳- ساقى پادشاه (هم بند یوسف در زندان) با مشاهده درماندگى خواب گزاران از تعبیر رؤیاى پادشاه ، یوسف(ع) و دانش او از تعبیر رؤیا را به یاد آورد. «و قال الذى نجا منهما وادّکر بعد أُمّة »
«ادّکر» (به یاد آورد) از ماده «ذکر» و در اصل «اذتکر» بوده که بر اساس قواعد صرفى ، «ادّکر» شده است. «اُمّة» در آیه شریفه ، به معناى مدت و زمان است.
۴- ساقى دربار ، یوسف(ع) را براى تعبیر رؤیاى پادشاه معرفى کرد. «أنا أُنبّئکم بتأویله فأرسلون»
۵- ساقى پادشاه ، به توانمندى یوسف(ع) در تعبیر رؤیاى شگفت پادشاه ، اطمینان داشت. «أنا أُنبّئکم بتأویله فأرسلون»
ترکیب «أنا أُنبّئکم» دلالت بر تأکید مضمون جمله دارد و این ، حاکى از اطمینان ساقى دربار به آگاهى ویژه یوسف(ع) از تعبیر رؤیاهاست.
۶- ساقى پادشاه مصر ، با بیان دانش یوسف(ع) ، خاطر نشان ساخت که او در زندان به سر مى برد. «أنا أُنبئکم بتأویله فأرسلون»
تفریع جمله «أرسلون» به وسیله حرف «فاء» بر جمله «أنا أُنبّئکم بتأویله» مى رساند که: ساقى دربار ، ماجراى یوسف(ع) و زندانى بودن او را در حد ضرورت بیان کرده بود.
۷- ساقى دربار ، از پادشاه و بزرگان دربار خواست وى را به زندان نزد یوسف(ع) بفرستند تا تعبیر خواب را از او جویا شود. «أنا أُنبّئکم بتأویله فأرسلون»
حرف «ن» در «فأرسلون» نون وقایه و کسره آن، حاکى از «یاء» متکلم محذوف است. متعلق آن (إلى یوسف فى السجن) نیز به خاطر وضوحش، در کلام آورده نشده است. بنابر این «فأرسلون» ; یعنى: پس مرا به سوى یوسف(ع) - که در زندان است - بفرستید.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۳–۵۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۳–۵۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۳–۵۷ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۵ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۵ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۳–۴۹ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۵
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اطمینان ساقی پادشاه مصراعدام همبند یوسفساقی پادشاه مصر و عجز معبراننجات ساقی پادشاه مصرفراموشی ساقی پادشاه مصرخواسته های ساقی پادشاه مصرنجات همبند یوسفساقی پادشاه مصر و یوسفیوسف در زنداندانش تعبیر رؤیای یوسفقصه یوسف
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹)
- ازاد شدن همبند یوسف(علیه السلام) از زندان مصر+۱ آیه
- ازادی ساقی پادشاه مصر از زندان و استخدام در دربار او+۱ آیه
- یاداور شدن یوسف(علیه السلام) از سوی ساقی پادشاه مصر، پس از مدت طولانی با مشاهده عجز اشراف، از تعبیر خواب پادشاه
- اطمینان ساقی پادشاه مصر، به توانمندی یوسف(علیه السلام) در تعبیر رؤیای شگفت پادشاه
- درخواست ساقی دربار از پادشاه مصر و معبّران، برای ارسال او به سوی یوسف(علیه السلام) در زندان، به جستجوی تعبیر خواب شاه
- اقرار هم بند یوسف(علیه السلام) در زندان (ساقی دربار)، به راستگویی همیشگی ان حضرت+۲ آیه
- تعبیر خواب پادشاه مصر از سوی یوسف(علیه السلام) و تحقّق ان از کرامات یوسف(علیه السلام)+۶ آیه
- رؤیای عزیز مصر و تعبیر ان به وسیله یوسف علیه السلام، سبب رسیدگی مجدّد به اتّهام زلیخا علیه ان حضرت و اثبات بیگناهی او+۸ آیه
- همبند، مورد توصیه و نجات یافته یوسف علیه السلام، خواستار ماموریت برای پرسش از ان حضرت درباره رؤیای عزیز مصر+۴ آیه