ما

تکرارها: ۲۶۲۲آیات: ۱۸۷۴

۰۵۰۱۰۰۱۵۰۲۰۰۱۳۵۷۹۱۱۱۳۱۵۱۷۱۹۲۱۲۳سال ۱: ۱۵سال ۲: ۶۱سال ۳: ۱۴۷سال ۴: ۹۱سال ۵: ۱۳۴سال ۶: ۹۱سال ۷: ۱۳۹سال ۸: ۱۲۰سال ۹: ۱۲۶سال ۱۰: ۱۲۵سال ۱۱: ۱۲۳سال ۱۲: ۱۴۱سال ۱۳: ۱۲۶سال ۱۴: ۱۳۵سال ۱۵: ۱۳۴سال ۱۶: ۱۴۲سال ۱۷: ۱۵۱سال ۱۸: ۱۳۲سال ۱۹: ۱۲۲سال ۲۰: ۱۰۹سال ۲۱: ۱۳۴سال ۲۲: ۱۰۱سال ۲۳: ۲۳
مشتقات
مَا (۱۶۸۵)فِي‌ (۱۲۲۰)بِمَا (۳۰۲)مِمَّا (۱۲۲)إِنَّمَا (۱۱۶)فَمَا (۹۲)كَمَا (۵۹)كُلَ‌ (۵۳)عَمَّا (۴۷)لِمَا (۳۶)فَإِنَّمَا (۳۰)فِيمَا (۲۴)إِمَّا (۲۲)أَنَّمَا (۱۸)لِمَ‌ (۱۵)كُلَّمَا (۱۴)لَمَا (۶)فَبِمَا (۶)فَلِمَ‌ (۴)بِئْسَمَا (۳)أَيْنَمَا (۳)فَكَأَنَّمَا (۳)كَأَنَّمَا (۳)فِيمَ‌ (۲)فَكُلَّمَا (۱)فَأَيْنَمَا (۱)فَنِعِمَّا (۱)نِعِمَّا (۱)رُبَمَا (۱)فَبِمَ‌ (۱)بِمَ‌ (۱)أَيَّمَا (۱)عَمَ‌ (۱)مِمَ‌ (۱)
قاموس قرآن
قاموس قرآن: از براى «ما» ده وجه شمرده‏اند و آن در پنج قسم اسم و در پنج ديگر حرف است اما اقسام اسميه: 1- موصول مثل [نحل:96]. در اينصورت در جمع و مفرد و مؤنث يكسان مى‏باشد و صحيح است. ضمير نسبت به لفظش مفرد و نسبت به معنايش جمع آيد. 2- ماء نكره به معنى شى‏ء [نساء:58] يعنى نعم شى‏ء يعظكم به و مثل [بقره:271]. يعنى «نِعْمَ شَىْ‏ءٌ هِىَ». «ما» درآيه [بقره:26]. مى‏شود تأكيد و زايد باشد مثل «ما» در آيه [آل عمران:159]. و شايد به معنى شى‏ء باشد يعنى «اَنْ يَضْرِبَ مَثَلاً شَيْئاً بَعُوضَةً» در اينصورت بعوضه بدل است از ما. 3- استفهام مثل [محمّد:16]. چه چيز گفت اكنون. [طه:17]. 4- شرطيه خواه زمانيه باشد مثل [توبه:7]. تا وقتيكه براى شما در پيمان خويش ثابت اند براى آنها در پيمان خود ثابت باشيد و خواه غير زمانيه مثل [بقره:197]. 5- ماء تعجب مانند [بقره:175]. چه صبورشان كرده به آتش و مثل «قُتِلَ الْاِنْسانُ ما اَكْفَرَهُ» به قولى آن در آيه اول به معنى استفهام است. موارد حرف بودن «ما» به قرار ذيل است: 1- ماء نافيه. و آن اگر داخل جمله اسميه شود به عقيده نحاة حجازى، تهامى و مكى عملش مانند «ليس» رفع اسم و نصب خبر است مثل [يوسف:31]. يعنى: اين بشر نيست بلكه فرشته بزرگوارى است. 2- ماء مصدريه. مثل [توبه:25]. كه در تقدير «بِرُحْبِها» است و آن را موصول حرفى نامند يعنى: زمين با آن وسعتش بر شما تنگ گرديد. 3- ماء زائده. مثل: [اسراء:23]. كه در اصل «اِنْ ما» و ما زائد و براى تأكيد است. و مثل [مريم:26]. 4- ماء كافه. همان است كه به حروف شبيه به فعل داخل مى‏شود مثل: [آل عمران:178]. [انفال:6]. [حجر:2]. 5- ماء مُسَلِّطَة. راغب مى‏گويد: آن لفظ را مسلط به عمل مى‏كند مثلاً لفظ «اِذْ» و «حَيْثُ» در «اِذْ ما تَفْعَلْ أَفْعَلْ - حَيْثُما تَقْعُدْ أَقْعُدْ» بدون «ما» عمل نمى‏كنند و عمل آن دو در صورت بدون «ما» است. *** در آيات [ليل:3]. [شمس:7-5]. [مؤمنون:6]. مراد از «ما» در سوره ليل و شمس خدا و در سوره مؤمنون كنيزانند در اينصورت اطلاق «ما» باولوالعقل از چه راه است؟ طبرسى در جوامع الجامع و زمخشرى در كشاف گفته‏اند «ما» در آيات ليل و شمس موصول است يعنى «وَ السَّماءِ وَ الَّذى بَناها» زمخشرى اضافه كرده علت نيامدن «من» آن است كه «ما» دلالت بر وصف دارد يعنى: «وَ السَّماءِ وَ الْقادِرِ الْعَظيمِ الَّذى بَناها» به قولى آمدن «ما» براى تفخيم و تعجيب است. راغب گفته: به قول بعضى از نحويها «ما» گاهى به اشخاص ناطق (اُولُواالْعَقْل) اطلاق مى‏شود مثل «اِلَّا عَلى اَزْواجِهِمْ اَوْما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ» و اينكه از قتاده نقل شده كه «ما» در سوره ليل و شمس مصدرى است و تقدير «وَ السَّماءِ وَ بَنائِها وَ الْاَرْضِ وَ طَحْوِها» است درست نيست زيرا فاعل «فَاَلْهَمَها» راجع است به «ما» و در آنصورت مصدر بودن درست نيست چنانكه در كشاف گفته است. نگارنده قول طبرسى و زمخشرى را اختيار مى‏كنم.

آیات (۱۸۷۴)

مرسلات · ۲۹

انْطَلِقُوا إِلَى مَا كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ

(در آن روز به آنها گفته می‌شود:) بی‌درنگ، به سوی همان چیزی که پیوسته آن را تکذیب می‌کردید بروید!

مرسلات · ۴۲

وَ فَوَاكِهَ مِمَّا يَشْتَهُونَ

و میوه‌هایی از آنچه مایل باشند!

مرسلات · ۴۳

كُلُوا وَ اشْرَبُوا هَنِيئاً بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

بخورید و بنوشید گوارا، اینها در برابر اعمالی است که انجام می‌دادید!

نبأ · ۱

عَمَ يَتَسَاءَلُونَ

آنها از چه چیز از یکدیگر سؤال می‌کنند؟!

نبأ · ۳۷

رَبِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَا بَيْنَهُمَا الرَّحْمٰنِ لاَ يَمْلِكُونَ مِنْهُ خِطَاباً

همان پروردگار آسمانها و زمین و آنچه در میان آن دو است، پروردگار رحمان! و (در آن روز) هیچ کس حق ندارد بی اجازه او سخنی بگوید (یا شفاعتی کند)!

نبأ · ۴۰

إِنَّا أَنْذَرْنَاكُمْ عَذَاباً قَرِيباً يَوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَ يَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنْتُ تُرَاباً

و ما شما را از عذاب نزدیکی بیم دادیم! این عذاب در روزی خواهد بود که انسان آنچه را از قبل با دستهای خود فرستاده می‌بیند، و کافر می‌گوید: «ای کاش خاک بودم (و گرفتار عذاب نمی‌شدم)!»

نازعات · ۱۳

فَإِنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةٌ

ولی (بدانید) این بازگشت تنها با یک صیحه عظیم است!

نازعات · ۳۵

يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسَانُ مَا سَعَى

در آن روز انسان به یاد کوششهایش می‌افتد،

نازعات · ۴۳

فِيمَ أَنْتَ مِنْ ذِكْرَاهَا

تو را با یادآوری این سخن چه کار؟!

نازعات · ۴۵

إِنَّمَا أَنْتَ مُنْذِرُ مَنْ يَخْشَاهَا

کار تو فقط بیم‌دادن کسانی است که از آن می‌ترسند!

عبس · ۳

وَ مَا يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكَّى

تو چه می‌دانی شاید او پاکی و تقوا پیشه کند،

عبس · ۷

وَ مَا عَلَيْكَ أَلاَّ يَزَّكَّى

در حالی که اگر او خود را پاک نسازد، چیزی بر تو نیست!

عبس · ۱۷

قُتِلَ الْإِنْسَانُ مَا أَكْفَرَهُ

مرگ بر این انسان، چقدر کافر و ناسپاس است!

عبس · ۲۳

كَلاَّ لَمَّا يَقْضِ مَا أَمَرَهُ

چنین نیست که او می‌پندارد؛ او هنوز آنچه را (خدا) فرمان داده، اطاعت نکرده است!

تکویر · ۱۴

عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا أَحْضَرَتْ

(آری در آن هنگام) هر کس می‌داند چه چیزی را آماده کرده است!

تکویر · ۲۲

وَ مَا صَاحِبُكُمْ بِمَجْنُونٍ

و مصاحب شما [= پیامبر] دیوانه نیست!

تکویر · ۲۴

وَ مَا هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِضَنِينٍ

و او نسبت به آنچه از طریق وحی دریافت داشته بخل ندارد!

تکویر · ۲۵

وَ مَا هُوَ بِقَوْلِ شَيْطَانٍ رَجِيمٍ

این (قرآن) گفته شیطان رجیم نیست!

تکویر · ۲۹

وَ مَا تَشَاءُونَ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ رَبُ الْعَالَمِينَ

و شما اراده نمی‌کنید مگر اینکه خداوند -پروردگار جهانیان- اراده کند و بخواهد!

انفطار · ۵

عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ وَ أَخَّرَتْ

(در آن زمان) هر کس می‌داند آنچه را از پیش فرستاده و آنچه را برای بعد گذاشته است.

انفطار · ۶

يَا أَيُّهَا الْإِنْسَانُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ

ای انسان! چه چیز تو را در برابر پروردگار کریمت مغرور ساخته است؟!

انفطار · ۸

فِي أَيِ صُورَةٍ مَا شَاءَ رَكَّبَكَ

و در هر صورتی که خواست تو را ترکیب نمود.

انفطار · ۱۲

يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ

که می‌دانند شما چه می‌کنید!

انفطار · ۱۶

وَ مَا هُمْ عَنْهَا بِغَائِبِينَ

و آنان هرگز از آن غایب و دور نیستند!

انفطار · ۱۷

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الدِّينِ

تو چه می‌دانی روز جزا چیست؟!

انفطار · ۱۸

ثُمَ مَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الدِّينِ

باز چه می‌دانی روز جزا چیست؟!

مطففین · ۸

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا سِجِّينٌ

تو چه می‌دانی «سجّین» چیست؟

مطففین · ۱۲

وَ مَا يُكَذِّبُ بِهِ إِلاَّ كُلُ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ

تنها کسی آن را انکار می‌کند که متجاوز و گنهکار است!

مطففین · ۱۴

كَلاَّ بَلْ رَانَ عَلَى قُلُوبِهِمْ مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ

چنین نیست که آنها می‌پندارند، بلکه اعمالشان چون زنگاری بر دلهایشان نشسته است!

مطففین · ۱۹

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا عِلِّيُّونَ

و تو چه می‌دانی «علیّین» چیست!

مطففین · ۳۳

وَ مَا أُرْسِلُوا عَلَيْهِمْ حَافِظِينَ

در حالی که هرگز مأمور مراقبت و متکفّل آنان [= مؤمنان‌] نبودند!

مطففین · ۳۶

هَلْ ثُوِّبَ الْكُفَّارُ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ

آیا (با این حال) کافران پاداش اعمال خود را گرفتند؟!

انشقاق · ۴

وَ أَلْقَتْ مَا فِيهَا وَ تَخَلَّتْ

و آنچه در درون دارد بیرون افکنده و خالی شود،

انشقاق · ۱۷

وَ اللَّيْلِ وَ مَا وَسَقَ

و سوگند به شب و آنچه را جمع‌آوری می‌کند،

انشقاق · ۲۰

فَمَا لَهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ

پس چرا آنان ایمان نمی‌آورند؟!

انشقاق · ۲۳

وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُوعُونَ

و خداوند آنچه را در دل پنهان می‌دارند بخوبی می‌داند!

بروج · ۷

وَ هُمْ عَلَى مَا يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ

و آنچه را با مؤمنان انجام می‌دادند (با خونسردی و قساوت) تماشا می‌کردند!

بروج · ۸

وَ مَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلاَّ أَنْ يُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ

آنها هیچ ایرادی بر مؤمنان نداشتند جز اینکه به خداوند عزیز و حمید ایمان آورده بودند؛

بروج · ۱۶

فَعَّالٌ لِمَا يُرِيدُ

و آنچه را می‌خواهد انجام می‌دهد!

طارق · ۲

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا الطَّارِقُ

و تو نمی‌دانی کوبنده شب چیست!

طارق · ۵

فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسَانُ مِمَ خُلِقَ

انسان باید بنگرد که از چه چیز آفریده شده است!

طارق · ۱۰

فَمَا لَهُ مِنْ قُوَّةٍ وَ لاَ نَاصِرٍ

و برای او هیچ نیرو و یاوری نیست!

طارق · ۱۴

وَ مَا هُوَ بِالْهَزْلِ

و هرگز شوخی نیست!

اعلی · ۷

إِلاَّ مَا شَاءَ اللَّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَ مَا يَخْفَى

مگر آنچه را خدا بخواهد، که او آشکار و نهان را می‌داند!

غاشیه · ۲۱

فَذَكِّرْ إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ

پس تذکّر ده که تو فقط تذکّر دهنده‌ای!

فجر · ۱۵

فَأَمَّا الْإِنْسَانُ إِذَا مَا ابْتَلاَهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ

امّا انسان هنگامی که پروردگارش او را برای آزمایش، اکرام می‌کند و نعمت می‌بخشد (مغرور می‌شود و) می‌گوید: «پروردگارم مرا گرامی داشته است!»

فجر · ۱۶

وَ أَمَّا إِذَا مَا ابْتَلاَهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهَانَنِ

و امّا هنگامی که برای امتحان، روزیش را بر او تنگ می‌گیرد (مأیوس می‌شود و) می‌گوید: «پروردگارم مرا خوار کرده است!»

بلد · ۳

وَ وَالِدٍ وَ مَا وَلَدَ

و قسم به پدر و فرزندش [= ابراهیم خلیل و فرزندش اسماعیل ذبیح‌]،

بلد · ۱۲

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا الْعَقَبَةُ

و تو نمی‌دانی آن گردنه چیست!

شمس · ۵

وَ السَّمَاءِ وَ مَا بَنَاهَا

و قسم به آسمان و کسی که آسمان را بنا کرده،