ما

تکرارها: ۲۶۲۲آیات: ۱۸۷۴

۰۵۰۱۰۰۱۵۰۲۰۰۱۳۵۷۹۱۱۱۳۱۵۱۷۱۹۲۱۲۳سال ۱: ۱۵سال ۲: ۶۱سال ۳: ۱۴۷سال ۴: ۹۱سال ۵: ۱۳۴سال ۶: ۹۱سال ۷: ۱۳۹سال ۸: ۱۲۰سال ۹: ۱۲۶سال ۱۰: ۱۲۵سال ۱۱: ۱۲۳سال ۱۲: ۱۴۱سال ۱۳: ۱۲۶سال ۱۴: ۱۳۵سال ۱۵: ۱۳۴سال ۱۶: ۱۴۲سال ۱۷: ۱۵۱سال ۱۸: ۱۳۲سال ۱۹: ۱۲۲سال ۲۰: ۱۰۹سال ۲۱: ۱۳۴سال ۲۲: ۱۰۱سال ۲۳: ۲۳
مشتقات
مَا (۱۶۸۵)فِي‌ (۱۲۲۰)بِمَا (۳۰۲)مِمَّا (۱۲۲)إِنَّمَا (۱۱۶)فَمَا (۹۲)كَمَا (۵۹)كُلَ‌ (۵۳)عَمَّا (۴۷)لِمَا (۳۶)فَإِنَّمَا (۳۰)فِيمَا (۲۴)إِمَّا (۲۲)أَنَّمَا (۱۸)لِمَ‌ (۱۵)كُلَّمَا (۱۴)لَمَا (۶)فَبِمَا (۶)فَلِمَ‌ (۴)بِئْسَمَا (۳)أَيْنَمَا (۳)فَكَأَنَّمَا (۳)كَأَنَّمَا (۳)فِيمَ‌ (۲)فَكُلَّمَا (۱)فَأَيْنَمَا (۱)فَنِعِمَّا (۱)نِعِمَّا (۱)رُبَمَا (۱)فَبِمَ‌ (۱)بِمَ‌ (۱)أَيَّمَا (۱)عَمَ‌ (۱)مِمَ‌ (۱)
قاموس قرآن
قاموس قرآن: از براى «ما» ده وجه شمرده‏اند و آن در پنج قسم اسم و در پنج ديگر حرف است اما اقسام اسميه: 1- موصول مثل [نحل:96]. در اينصورت در جمع و مفرد و مؤنث يكسان مى‏باشد و صحيح است. ضمير نسبت به لفظش مفرد و نسبت به معنايش جمع آيد. 2- ماء نكره به معنى شى‏ء [نساء:58] يعنى نعم شى‏ء يعظكم به و مثل [بقره:271]. يعنى «نِعْمَ شَىْ‏ءٌ هِىَ». «ما» درآيه [بقره:26]. مى‏شود تأكيد و زايد باشد مثل «ما» در آيه [آل عمران:159]. و شايد به معنى شى‏ء باشد يعنى «اَنْ يَضْرِبَ مَثَلاً شَيْئاً بَعُوضَةً» در اينصورت بعوضه بدل است از ما. 3- استفهام مثل [محمّد:16]. چه چيز گفت اكنون. [طه:17]. 4- شرطيه خواه زمانيه باشد مثل [توبه:7]. تا وقتيكه براى شما در پيمان خويش ثابت اند براى آنها در پيمان خود ثابت باشيد و خواه غير زمانيه مثل [بقره:197]. 5- ماء تعجب مانند [بقره:175]. چه صبورشان كرده به آتش و مثل «قُتِلَ الْاِنْسانُ ما اَكْفَرَهُ» به قولى آن در آيه اول به معنى استفهام است. موارد حرف بودن «ما» به قرار ذيل است: 1- ماء نافيه. و آن اگر داخل جمله اسميه شود به عقيده نحاة حجازى، تهامى و مكى عملش مانند «ليس» رفع اسم و نصب خبر است مثل [يوسف:31]. يعنى: اين بشر نيست بلكه فرشته بزرگوارى است. 2- ماء مصدريه. مثل [توبه:25]. كه در تقدير «بِرُحْبِها» است و آن را موصول حرفى نامند يعنى: زمين با آن وسعتش بر شما تنگ گرديد. 3- ماء زائده. مثل: [اسراء:23]. كه در اصل «اِنْ ما» و ما زائد و براى تأكيد است. و مثل [مريم:26]. 4- ماء كافه. همان است كه به حروف شبيه به فعل داخل مى‏شود مثل: [آل عمران:178]. [انفال:6]. [حجر:2]. 5- ماء مُسَلِّطَة. راغب مى‏گويد: آن لفظ را مسلط به عمل مى‏كند مثلاً لفظ «اِذْ» و «حَيْثُ» در «اِذْ ما تَفْعَلْ أَفْعَلْ - حَيْثُما تَقْعُدْ أَقْعُدْ» بدون «ما» عمل نمى‏كنند و عمل آن دو در صورت بدون «ما» است. *** در آيات [ليل:3]. [شمس:7-5]. [مؤمنون:6]. مراد از «ما» در سوره ليل و شمس خدا و در سوره مؤمنون كنيزانند در اينصورت اطلاق «ما» باولوالعقل از چه راه است؟ طبرسى در جوامع الجامع و زمخشرى در كشاف گفته‏اند «ما» در آيات ليل و شمس موصول است يعنى «وَ السَّماءِ وَ الَّذى بَناها» زمخشرى اضافه كرده علت نيامدن «من» آن است كه «ما» دلالت بر وصف دارد يعنى: «وَ السَّماءِ وَ الْقادِرِ الْعَظيمِ الَّذى بَناها» به قولى آمدن «ما» براى تفخيم و تعجيب است. راغب گفته: به قول بعضى از نحويها «ما» گاهى به اشخاص ناطق (اُولُواالْعَقْل) اطلاق مى‏شود مثل «اِلَّا عَلى اَزْواجِهِمْ اَوْما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ» و اينكه از قتاده نقل شده كه «ما» در سوره ليل و شمس مصدرى است و تقدير «وَ السَّماءِ وَ بَنائِها وَ الْاَرْضِ وَ طَحْوِها» است درست نيست زيرا فاعل «فَاَلْهَمَها» راجع است به «ما» و در آنصورت مصدر بودن درست نيست چنانكه در كشاف گفته است. نگارنده قول طبرسى و زمخشرى را اختيار مى‏كنم.

آیات (۱۸۷۴)

شمس · ۶

وَ الْأَرْضِ وَ مَا طَحَاهَا

و به زمین و کسی که آن را گسترانیده،

شمس · ۷

وَ نَفْسٍ وَ مَا سَوَّاهَا

و قسم به جان آدمی و آن کس که آن را (آفریده و) منظّم ساخته،

لیل · ۳

وَ مَا خَلَقَ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثَى

و قسم به آن کس که جنس مذکّر و مؤنّث را آفرید،

لیل · ۱۱

وَ مَا يُغْنِي عَنْهُ مَالُهُ إِذَا تَرَدَّى

و در آن هنگام که (در جهنّم) سقوط می‌کند، اموالش به حال او سودی نخواهد داشت!

لیل · ۱۹

وَ مَا لِأَحَدٍ عِنْدَهُ مِنْ نِعْمَةٍ تُجْزَى

و هیچ کس را نزد او حق نعمتی نیست تا بخواهد (به این وسیله) او را جزا دهد،

ضحی · ۳

مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَ مَا قَلَى

که خداوند هرگز تو را وانگذاشته و مورد خشم قرار نداده است!

تین · ۷

فَمَا يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ

پس چه چیز سبب می‌شود که بعد از این همه (دلایل روشن) روز جزا را انکار کنی؟!

علق · ۵

عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ

و به انسان آنچه را نمی‌دانست یاد داد!

قدر · ۲

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ

و تو چه می‌دانی شب قدر چیست؟!

بینه · ۴

وَ مَا تَفَرَّقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلاَّ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَةُ

اهل کتاب (نیز در دین خدا) اختلاف نکردند مگر بعد از آنکه دلیل روشن برای آنان آمد!

بینه · ۵

وَ مَا أُمِرُوا إِلاَّ لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَ يُقِيمُوا الصَّلاَةَ وَ يُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَ ذٰلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ

و به آنها دستوری داده نشده بود جز اینکه خدا را بپرستند در حالی که دین خود را برای او خالص کنند و از شرک به توحید بازگردند، نماز را برپا دارند و زکات را بپردازند؛ و این است آیین مستقیم و پایدار!

زلزله · ۳

وَ قَالَ الْإِنْسَانُ مَا لَهَا

و انسان می‌گوید: «زمین را چه می‌شود (که این گونه می‌لرزد)؟!»

عادیات · ۹

أَ فَلاَ يَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِي الْقُبُورِ

آیا نمی‌داند در آن روز که تمام کسانی که در قبرها هستند برانگیخته می‌شوند،

عادیات · ۱۰

وَ حُصِّلَ مَا فِي الصُّدُورِ

و آنچه در درون سینه‌هاست آشکار می‌گردد،

قارعه · ۲

مَا الْقَارِعَةُ

و چه حادثه کوبنده‌ای!

قارعه · ۳

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا الْقَارِعَةُ

و تو چه می‌دانی که حادثه کوبنده چیست؟! (آن حادثه همان روز قیامت است!)

قارعه · ۱۰

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا هِيَهْ

و تو چه می‌دانی «هاویه» چیست؟!

همزه · ۵

وَ مَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ

و تو چه می‌دانی «حُطمه» چیست؟!

کافرون · ۲

لاَ أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ

آنچه را شما می‌پرستید من نمی‌پرستم!

کافرون · ۳

وَ لاَ أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ

و نه شما آنچه را من می‌پرستم می‌پرستید،

کافرون · ۴

وَ لاَ أَنَا عَابِدٌ مَا عَبَدْتُمْ

و نه من هرگز آنچه را شما پرستش کرده‌اید می‌پرستم،

کافرون · ۵

وَ لاَ أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ

و نه شما آنچه را که من می‌پرستم پرستش می‌کنید؛

مسد · ۲

مَا أَغْنَى عَنْهُ مَالُهُ وَ مَا كَسَبَ

هرگز مال و ثروتش و آنچه را به دست آورد به حالش سودی نبخشید!

فلق · ۲

مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ

از شرّ تمام آنچه آفریده است؛