سوره حج(الحج)، آیه ۳۶ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۶
وَ الْبُدْنَ جَعَلْنَاهَا لَكُمْ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فِيهَا خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا صَوَافَ فَإِذَا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا فَكُلُوا مِنْهَا وَ أَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ كَذٰلِكَ سَخَّرْنَاهَا لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
و شترهای چاق و فربه را (در مراسم حج) برای شما از شعائر الهی قرار دادیم؛ در آنها برای شما خیر و برکت است؛ نام خدا را (هنگام قربانی کردن) در حالی که به صف ایستادهاند بر آنها ببرید؛ و هنگامی که پهلوهایشان آرام گرفت (و جان دادند)، از گوشت آنها بخورید، و مستمندان قانع و فقیران را نیز از آن اطعام کنید! این گونه ما آنها را مسخّرتان ساختیم، تا شکر خدا را بجا آورید.
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۱۵ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۰ رویداد)
- فرض شدن روزه رمضانمرتبط با نزول
15 بعثت · مدینه - کشته شدن کعب بن اشرف
15 بعثت · مدینه - تغییر قبله از بیتالمقدس به کعبه
15 بعثت · مدینه - غزوه بحران
15 بعثت · بحران - غزوه ذی امر
15 بعثت · ذی امر - غزوه قرقرة الکدر
15 بعثت · قرقرة الکدر - اخراج بنیقینقاع از مدینه
15 بعثت · مدینه - سریه نخله
15 بعثت · نخله - غزوه سویق
15 بعثت · قرقرة الکدر / اطراف مدینه - تشریع زکات فطر و نماز عید
15 بعثت · مدینه
نکات آیه
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۳۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۵–۳۷ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۶–۴۱ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۶
روایات و احادیث
۱۸ - «عن أبى عبداللّه(ع) فى قول اللّه عزّوجلّ ...«و أطعموا القانع و المعترّ» قال: القانع الذى یرضى بما أعطیته و لایسخط و لایکلح و لایلوى شدقه غضباً و المعترّ المارّ بک لتطعمه; از امام صادق(ع) درباره سخن خداوند عزّوجلّ...«وأطعموا القانع و المعترّ» فرمود: «قانع» کسى است که راضى مى شود به آنچه که به او مى دهى و نسبت به آن ناراحتى، ترش رویى و دهن کجى نمى کند و «معتر» رهگذرى است که بر تو مى گذرد تا او را اطعام کنى». [منبع: کافى، ج ۴، ص ۴۹۹، ح ۲; نورالثقلین، ج ۳، ص ۴۹۸- ، ح ۱۳۴.]
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵۰)
- قربانی در حج از مصادیق احسان+۱ آیه
- وجوب ذکر نام خدا هنگام نحر کردن شتران قربانی+۲ آیه
- جواز استفاده از شتران اشعار شده (علامت زده شده) برای حاجیان در جهت حمل بار، سوار شدن و تغذیه از شیر انها
- بزرگداشت حیوانات اشعار شده (علامت زده شده) جهت قربانی، نشانه تقوا+۱ آیه
- لزوم اطعام به نیازمندان از گوشت قربانی حج
- شکرگزاری، فلسفه خلقت مواهب طبیعی برای انسان
- وجوب بسمله هنگام نحر شتر قربانی
- به پهلو افتادن (جان دادن) شتر پس از نام خدا به هنگام نحر، مجوّز خوردن از گوشت ان
- تذکیه حیوان، موجب حلیّت ان+۵ آیه
- ذکر نام خدا هنگام نحر، موجب تذکیه و حلیّت گوشت شتران
- بستن دو دست شتر از مچ تا زانو در حال ایستاده، از اداب تذکیه و نحر شتر
- ذکر نام خدا به هنگام نحر، از شرایط تذکیه شتران
- یاد خداوند به عظمت و کبریایی، به هنگام قربانی در حج، فلسفه تسخیر شتران برای انسانها به وقت قربانی انها+۱ آیه
- رام بودن شتر برای انسان، از نعمتهای خداوند و شایسته شکر و سپاس
- پذیرش قربانی در مراسم حج، مشروط به همراه بودن ان با تقوا و خداترسی+۱ آیه
- سهیم بودن متکدّیان در گوشت قربانی+۱ آیه
- اطعام نیازمندان متکدّی از گوشت قربانی در حجّ، راهی برای جلوگیری از گسترش تکدّیگری
- خون قربانی، دارای ارزش، نزد مردم جاهلیّت
- حرمت استفاده از گوشت قربانی در جاهلیّت
- دستگیری از تنگدستان، از حکمتهای تشریع حج و اموزههای ان+۱ آیه
- وجوب ذکر نام خدا، هنگام نحر کردن شتران قربانی
- جواز و کفایت ذکر هر یک از نامهای خدا، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۵ آیه
- مطلوب بودن اطعام به نیازمندان، از گوشت قربانی حج+۲ آیه
- جواز استفاده از گوشت قربانی انعام، در حج+۲ آیه
- وجوب بسمله، هنگام نحر شتر قربانی
- تذکیه حیوان، موجب حِلیّت ان+۵ آیه
- تسمیه و بردن نام خدا به هنگام ذبح شرط تذکیه حیوان+۷ آیه
- قربانی، از مناسک حج+۶ آیه
- سلامت و لاغر نبودن، از شرایط شتر اختصاص یافته برای قربانی در حج
- وجوب اطعام فقیر از گوشت قربانی حج+۲ آیه
- وجوب به زبان اوردن نام خدا، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۳ آیه
- جواز خوردن از گوشت قربانی حج بر صاحب ان+۲ آیه
- لزوم تقسیم قربانی حج به سه قسمت (قسمتی برای حج گزار، قسمتی هدیه به مؤمنان و قسمتی هم برای فقیران)+۲ آیه
- استحباب نحر شتر قربانی در حال ایستاده پس از بستن دو دست ان
- جواز ذکر هر یک از نامهای خداوند (اللّه، رحمان و...)، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۳ آیه
- حلّیّت خوردن گوشت شتر+۱ آیه
- مطلوب بودن خوردن از گوشت قربانی برای صاحب ان+۱ آیه
- وجوب ذکر نام خدا هنگام ذبح و نحر حیوانات برای استفاده از انها+۹ آیه
- حلیت گوشت ذبح شده با ذکر نام خدا+۴ آیه
- وجوب ذکر نام خدا، هنگام ذبح و نحر حیوانات، برای استفاده از انها+۹ آیه
- جواز درخواست کمکهای اقتصادی از سوی فقیران، بدون اصرار+۳ آیه
- حلّیّت گوشت شتر در اسلام+۲ آیه
- وجوب ذکر نام خدا، هنگام نحر شتران قربانی+۲ آیه
- جواز استفاده از شتران اشعار شده (علامت زده شده برای قربانی) برای حاجیان در جهت حمل بار، سوار شدن و تغذیه از شیر انها
- قربانیهای حج، از شعایر دینی و الهی+۲ آیه
- گوشت شتر، از خوردنیهای حلال برای انسان+۱ آیه
- خون قربانی، دارای ارزش، نزد مردم جاهلیّت+۱ آیه
- خون ریخته شده قربانی با رعایت تقوا، زمینه جلب رضایت الهی+۱ آیه
- اگاهی خداوند به خیر بندگان+۲ آیه
- شتران قربانی، از شعایر الهی و از مصادیق خیر
- بهره مندی مادّی و معنوی، از شتران چاق قربانی از مصادیق خیر
- خیر و سودمند قرار دادن شتران قربانی در مراسم حج، به منظور شکرگزاری حاجیان
- ذکر نام خدا به هنگام نحر شتران قربانی، موجب حلیّت خوردن از گوشت انها
- لزوم ذکر نام خدا، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۲ آیه
- تحریم گوشت شتر، از ناحیه مشرکان جاهلی+۱ آیه
- جواز قربانی شتر، در مراسم حج+۴ آیه
- نشانه گذاری شتران، جهت قربانی برای حاجیان امری مطلوب+۲ آیه
- به صف کردن شتران قربانی و بستن انها به هنگام نحر، کاری مطلوب
- وجوب طعام دادن از گوشت شتر قربانی، به مستمندان و فقیران+۱ آیه
- جواز خوردن گوشت شتر قربانی، برای حاجیان+۱ آیه
- جواز استفاده از شتر قربانی برای سواری، حمل بار و تغذیه از شیر ان+۱ آیه
- وجوب ذکر نام خدا، هنگام نحر شتران
- سوار شدن بر شتران قربانی، عملی روا برای حج گزاران+۱ آیه
- تسخیر شتر برای انسان، از نعمتهای خداوند
- تسخیر شتر برای انسانها، جهت شکرگزاری انان
- برگزیدن شتران درشت و چاق برای قربانی در حج، کاری مطلوب و مستحب
- جواز قربانی کردن شتر، در مراسم حج+۶ آیه
- نشانه گزاری شتران، جهت قربانی برای حاجیان، کاری مطلوب و مستحب+۲ آیه
- حرمت استفاده از گوشت شتر قربانی، در جاهلیّت
- به صف کردن شتران قربانی و نحر هم زمان انها، کاری مستحب
- بستن شتران قربانی، هنگام نحر کردن انها، امری مستحب
- وجوب ذکر نام خدا، هنگام نحر کردن شتر قربانی، در قربانگاه (منا)+۲ آیه
- وجوب اطعام، از گوشت شتر قربانی حج، به مستمندان و فقیران+۱ آیه
- جواز خوردن از گوشت شتر قربانی حج، برای حاجی+۱ آیه
- استفاده انحصاری حاجیان از گوشت شتر قربانی و دریغ کردن از اطعام ان به نیازمندان، امری حرام و ممنوع+۱ آیه
- جواز استفاده از شتران قربانی حج (برای حمل بار، سوار شدن و تغذیه از شیر انها) برای حاجیان، تا زمان قربانی+۲ آیه
- رایج بودن اشعار و علامت زدن به شتر، به منظور قربانی در حج، در صدر اسلام+۱ آیه
- شتران قربانی حج، از شعایر دینی و الهی
- قربانی کردن شتر، از مناسک حج برای امّت اسلامی+۱ آیه
- نرسیدن گوشت و خون شتر قربانی، به خدای سبحان+۱ آیه
- شکر و سپاسگزاری به درگاه خداوند، فلسفه تشریع قربانی شتر
- تقوا، هدف از قربانی کردن شتر، در مراسم حج+۱ آیه
- جواز استفاده حاجیان، از شیر شتران قربانی+۱ آیه
- منافع و فواید متعدّد در شتر، برای انسان
- گوشت شتر، از منابع تغذیه انسانها+۲ آیه
- تحریم گوشت شتر، از ناحیه مشرکان جاهلی+۱ آیه
- نحر و قربانی شتر، توصیه خداوند به پیامبر(علیه السلام)+۱ آیه
- انتظار شکرگزاری و سپاس انسانها برای خداوند، در جهت تسخیر و رام کردن شتر عظیم الجثّه
- شتر، حیوانی سودمند برای انسان و نعمتی الهی
- شتران قربانی در حج، از شعایر الهی و حفظ حرمت ان، وظیفه ای برعهده اهل ایمان
- تسخیر شتران برای انسان، شایسته شکر او در پیشگاه خدا
- فرمان خداوند به حاجیان در اطعام به فقیران از گوشت قربانی، در حج+۲ آیه
- فرمان خداوند به حاجیان، در اطعام فقیرِ رهگذر، از گوشت قربانی
- فرمان خداوند به اطعام فقیر راضی به طعام بدون داشتن اعتراض
- فرمان خداوند به اطعام فقیر، به رغم عدم درخواستش از گوشت قربانی حج
- فرمان خداوند به اطعام فقیر درخواست کننده کمک از گوشت قربانی حج
- قربانی در حج، از مصادیق احسان+۱ آیه
- یاد خداوند، فلسفه تشریع قربانی از ناحیه او+۱ آیه
- لزوم تعظیم خداوند، هنگام ذبح قربانی با گفتن تکبیر+۱ آیه
- بهره مندی از گوشت قربانی در ایّام حج، فلسفه تکبیر و تعظیم خداوند به هنگام ذبح قربانی+۱ آیه
- لزوم ذکر نام خدا، هنگام ذبح قربانی+۱ آیه
- تقوا، عامل پذیرفته شدن قربانی از طرف خداوند+۲ آیه
- پذیرش قربانی در مراسم حج، مشروط به همراه بودن ان با تقوا+۱ آیه
- ذبح قربانی در حج، سبب قرار گرفتن در زمره نیکوکاران+۱ آیه
- مجاز بودن استفاده از گوشت قربانی حج برای حج گزاران+۲ آیه
- مجاز بودن استفاده از شتران تعیین شده جهت قربانی در حج، برای حاجیان+۲ آیه
- جواز استفاده شتران اشعار شده (علامت زده شده) برای حاجیان در جهت حمل بار، سوار شدن، تغذیه از شیر انها (تا قبل از ذبح)+۲ آیه
- لزوم حفظ احترام حیوانات اشعار شده، جهت قربانی در حج+۲ آیه
- اطعام نیازمندان از گوشت قربانی حج، از فلسفه های ان
- حرمت استفاده از گوشت قربانی حج برای حج گزار، در پندار عربهای جاهلی+۲ آیه
- خون قربانی حج با رعایت تقوا، زمینه جلب رضایت الهی+۱ آیه
- خون قربانی، دارای ارزش نزد مردم جاهلیّت+۱ آیه
- اطعام نیازمندان از گوشت قربانی، از فلسفه های ان
- دستیابی به تقوا، فلسفه ذبح قربانی در حج+۱ آیه
- شکر در برابر بهره مندی از نعمت چهارپایانی مانند شتر، فلسفه لزوم قربانی در حج
- یاد خداوند، فلسفه ذبح قربانی در حج+۲ آیه
- شایسته بودن انتخاب شتران فربه، برای قربانی در حج
- لزوم تقسیم قربانی حج به سه قسمت (قسمتی برای حج گزار قسمتی هدیه به مؤمنان و بخشی برای فقیران)+۲ آیه
- استحباب به صف کردن شتران قربانی و نحر هم زمان انها در حج، همراه ذکر نام خدا
- استحباب بستن دستها و پاهای شتران قربانی حج، هنگام نحر کردن انها
- روحیّه قناعت، امری ارزشمند و پسندیده
- اطعام به مستمندان قانع و رهگذر، از گوشت قربانی در حج، توصیه خداوند
- فرمان الهی برای اطعام به گرسنگان، از گوشت قربانی حج+۱ آیه
- به پهلو افتادن (جان دادن) شتر، پس از نام خدا به هنگام نحر، مجوّز خوردن از گوشت ان
- لزوم استفاده از گوشت قربانی+۱ آیه
- جواز استفاده حجگزاران، از گوشت قربانی+۲ آیه
- جایز نبودن استفاده از تمام گوشت قربانی برای حاجی، در حج+۱ آیه
- لزوم اطعام مستمندان تنگدست، از گوشت قربانی، در حج+۱ آیه
- سهیم بودن متکدیان، در گوشت قربانی+۱ آیه
- منع استفاده انحصاری حاجیان از گوشت قربانی و دریغ کردن از اطعام ان به نیازمندان
- نحر شتر، موجب تذکیه و حلّیّت ان
- بستن دستهای شتر قربانی، هنگام نحر، مطلوب و بایسته
- مطلوب بودن نحر شتر، در حال ایستاده
- وجوب ذکر نام خدا، هنگام نحر شتران قربانی+۲ آیه
- وجوب بسمله و یاداوری نام خدا، هنگام نحر شتر
- بستن دستهای شتران قربانی تا زانو، هنگام نحر کردن انها امری مستحب
- به صف کردن شتران قربانی و بستن دستهای انها تا زانو، هنگام نحر کردن امری مستحب
- نحر شتر یا ذبح انعام در محلّ خود «منا» و رو به قبله از مناسک حج+۱ آیه
- مکّه مکرّمه محلّ نحر و یا ذبح انعام در عمره مفرده+۱ آیه
- لزوم شکرگزاری در برابر خداوند، به سبب نعمت وجود شتر و تسخیر ان برای انسان
- گوشت شتر قربانی، از نعمتهای الهی و موجب شکرگزاری در برابر خداوند
- وجوب احکام فقرا، از گوشت قربانی حج+۲ آیه
- وجوب بسمله، هنگام نحر شتر قربانی
- قربانی، از مناسک حج+۶ آیه
- سلامت و لاغر نبودن، از شرایط شتر اختصاص یافته برای قربانی در حج
- وجوب اطعام فقیر، از گوشت قربانی حج+۲ آیه
- وجوب به زبان اوردن نام خدا، هنگام ذبح یا نحر قربانی+۳ آیه
- وجوب تقسیم قربانی حج به سه قسمت (قسمتی برای حجگزار، قسمتی هدیه به مؤمنان و قسمتی هم برای فقیران)+۲ آیه
- وجوب ذکر نام خدا، هنگام ذبح و یا نحر کردن قربانی+۳ آیه
- وجوب ذکر نام خدا، هنگام ذبح و یا نحر حیوانات، برای استفاده از انها+۹ آیه